Vào ngày Chủ Nhật 18/05/2014, hàng trăm người Việt trong đó có cả Việt kiều, học sinh, sinh viên và công nhân Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại một số tỉnh ở Nhật như Aichi, Gifu và Mie đã tuần hành tại Thành phố Nagoya, miền trung ở Nhật Bản, để phản đối Trung Quốc sau khi Bắc Kinh hạ giàn khoan dầu gần quần đảo Hoàng Sa.
Những người biểu tình hô khẩu hiệu bằng cả tiếng Việt và tiếng Nhật và mang biểu ngữ cả bằng tiếng Anh.
Hiện trên mạng đang có thư kêu gọi tham gia tuần hành phản đối Bắc Kinh trước Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố Osaka ở Nhật Bản vào Chủ Nhật tới đây 25/05.
Một cuộc biểu tình ‘phản đối chính sách Trung Quốc xâm lược biển đảo’ đã diễn ra chiều ngày 18/5/2014 trước Đại sứ quán Trung Quốc ở thủ đô Anh Quốc, London, với khoảng 300-400 người Việt Nam tham gia, theo phóng viên của chúng tôi có mặt tại chỗ.
Cuộc biểu tình đã diễn ra trong trật tự và ôn hòa với nhiều người Việt Nam mang theo ‘cờ đỏ sao vàng’ và các băng rôn có các dòng chữ yêu cầu ‘Trung Quốc chấm dứt xâm lược Việt Nam’, ‘Trung Quốc không được đụng đến Việt Nam’ v.v…
Đã không có cuộc xung đột nào trong nội bộ các nhóm biểu tình vì theo phóng viên của chúng tôi cuộc biểu tình này do nhóm mang ‘cờ đỏ sao vàng’ thực hiện.
“Tôi là người Việt, định cư ở Anh Quốc đã lâu. Tôi chỉ là công nhân thôi, nhưng động tới Việt Nam mình thì tình thế phải đi ủng hộ“
Một thành viên nhóm biểu tình
“Cuộc biểu tình này không phải là một cuộc tuần hành, họ chỉ đứng trước cửa Đại Sứ quán (Trung Quốc) để hô khẩu hiệu và vẫy cờ đỏ sao vàng của Việt Nam thôi,” theo phóng viên Hồng Nga từ London.
“Nhưng không khí rất sôi động và thực sự thu hút được sự chú ý của những người đi qua đường cũng như những người dân sống ở London xung quanh đây.”
‘Hy vọng có tác động’
Một thành viên của cuộc biểu tình nói với BBC những người biểu tình hy vọng đã ‘góp thêm một tiếng nói’ ủng hộ Việt Nam trong cuộc xung đột với Trung Quốc.
“Tôi cũng nghĩ là hôm nay cuộc biểu tình này cũng ít nhiều có ảnh hưởng đến tiếng nói của quốc tế, thì họ sẽ viết, sẽ lên tiếng để ủng hộ mình (Việt Nam),” một thành viên biểu tình nói với BBC.
“Thứ nữa, biểu tình ở Anh Quốc cũng có tiếng, cũng có một phần gì đó để tác động đến, tôi là người Việt, định cư ở Anh Quốc đã lâu,
“Tôi chỉ là công nhân thôi, nhưng động tới Việt Nam mình thì tình thế phải đi ủng hộ.”
Cuộc biểu tình được tường trình kết thúc trong trật tự, với cảnh sát Anh tham gia bảo vệ trật tự và hướng dẫn giao thông ở quanh khu vực tòa đại sứ Trung Quốc, cũng như cơ quan ngoại giao này ‘đã đóng cửa’ trong một ngày Chủ Nhật.
Cùng lúc, một nguồn tin cho BBC hay đây có thể chỉ là một trong các cuộc ‘biểu tình chống Trung Quốc’ của cộng đồng người Việt Nam và Việt Kiều tại Anh liên quan tới việc Trung Quốc đưa giàn khoan HD-981 vào khu vực Hoàng Sa, nơi mà Việt Nam tuyên bố là vùng độc quyền kinh tế và thuộc thềm lục địa của mình.
LTS: Hôm nay, Chủ Nhật 18 tháng 5, 2014, tờ báo hàng đầu ở thủ đô Hoa Kỳ đăng bài quan điểm của Ts. Cù Huy Hà Vũ. Trong cơn sốt đòi Trung Quốc rút giàn khoan ra khỏi lãnh hải Việt Nam, chừng như người ta quên rằng đấy chỉ là hiện tượng; chế độ độc tài lấy Trung Cộng làm chỗ “chống lưng” để tồn tại mới là bản chất. Tác giả kêu gọi Hoa Kỳ, qua các đối tác về mậu dịch và an ninh, đòi hỏi chính quyền Việt Nam xoá bỏ các công cụ đàn áp dùng để bỏ tù những nhà đấu tranh. Chữ “trade” trong tựa bài có thể hiểu là mậu dịch hoặc đổi chác (tù nhân).
Cu Huy Ha Vu is a constitutional scholar who twice sued Vietnam’s current prime minister for unlawful conduct. Since his release from a Vietnamese prison last month, he has lived in Northern Virginia.
Standing up for human rights in Vietnam
Facing mounting pressure by the international community and seeking trade and security commitments, the Vietnamese government recently released five prisoners of conscience. I was one of them.
Such releases are always welcome, but they should not be confused with actual human rights improvements. There are an estimated 400 prisoners of conscience in Vietnam. Even as a handful of dissidents were released, a larger number were detained or sentenced to prison terms. Many in Southeast Asia believe that Vietnam has replaced Burma as the region’s worst violator of human rights.
The international community often focuses on pressing Vietnam for more prisoner releases. While I benefited from such attention, it often backfires as a diplomatic approach. The Vietnamese government treats prisoners of conscience as commodities to barter with the United States and other Western countries for security and trade benefits as well as foreign aid. Vietnam has stocked a reserve of prisoners of conscience for future bargaining.
After Vietnambecame a member of the World Trade Organization and gained permanent normal trade relations with the United States in early 2007, the Vietnamese government launched a brutal crackdown that has swept up intellectuals, artists, bloggers, journalists, labor activists and religious leaders. It goes on to this day.
Governments in the free world should demand that the Vietnamese government dismantle its arsenal of instruments for repression — starting with the repeal of Articles 79, 88 and 258 of its penal code — and link future trade and security benefits to such legal reforms. It is not too much to ask: These laws are not only a violation of the International Covenant on Civil and Political Rights — to which Vietnam has been a party since 1982 — but also contradict the Vietnamese constitution.
The sole purpose of these laws is to ensure the survival of the regime of the Vietnamese Communist Party. Article 88, which prohibits “propaganda against the State of the Socialist Republic of Vietnam,” silences critics of the party — journalists and bloggers and other dissidents. This is a direct violation of Article 16 of the constitution, which says “no person shall be discriminated against in political life” — in other words, no one may be harassed or persecuted, much less arrested or jailed, because of political views that are contrary to the views of the state.
Article 258, meanwhile, targets those “taking advantage of the right to democratic freedoms in order to violate the interests of the State.” Vietnam has no true “democratic freedoms,” but its constitution promises citizens their rights to freedom of expression, information, religion, assembly and association. “Taking advantage” of one’s rights is a notion the government concocted to undermine the constitution so that the only real freedom Vietnamese citizens have is to completely agree with the Communist Party’s policies.
While Articles 88 and 258 target individual dissidents, Article 79 is designed to prevent dissidents from organizing themselves to compete politically. This law is used against anyone who peacefully organizes to oppose the party’s dominance or its policies. Independent labor unions, nascent political parties, religious organizations, civil society associations that refuse to submit to government oversight — all can be crushed by Article 79.
Two-thirds of the known prisoners of conscience are imprisoned under these three articles, including Nguyen Van Hai (blogger Dieu Cay), Catholic priest Nguyen Van Ly, Protestant pastor Duong Kim Khai, Ta Phong Tan, Ho Thi Bich Khuong, Vo Minh Tri, Nguyen Van Lia, Dang Xuan Dieu and Tran Huynh Duy Thuc. While these names may not be familiar to many here in the United States, they are heroes to those of us who want to build a Vietnam that is both prosperous and protects fundamental human rights and the rule of law.
My residence in the United States affords me the freedom to express my opinions, and for that I am most grateful. Thus, I respectfully urge the U.S. government to use all relevant bilateral and multilateral venues, including negotiations on trade and security as well as loans from international financial institutions, to seek the immediate repeal of Articles 79, 88 and 258, and the unconditional release of all prisoners of conscience charged under these articles.
Only by dismantling the instruments of repression will there be real and irreversible improvements in human rights in Vietnam.
Sáng nay 17/5/2014, Cơ quan an ninh điều tra, Công an TP.HCM đã gửi giấy triệu tập lần thứ 1 cho tôi đến cơ quan này (4 Phan Đăng Lưu, quận Bình Thạnh) để “trả lời một số bài viết liên quan phục vụ công tác điều tra”.
Kính báo cộng đồng người dân và những người quan tâm.
Phạm Chí Dũng
Nhà báo Phạm Chí Dũng trong cuộc biểu tình chống Trung Quốc ở Saigon ngày 11/05/2014. DR
Sáng sớm hôm nay 17/05/2014 tiến sĩ, nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng đã nhận được giấy triệu tập của Công an Thành phố Hồ Chí Minh. Sau khi làm việc suốt buổi sáng, cơ quan chức năng yêu cầu nhà báo Phạm Chí Dũng không đi biểu tình ngày mai. Được biết hôm 13/5, ông đã đưa ra lời kêu gọi toàn quốc xuống đường phản đối Trung Quốc xâm lấn Biển Đông vào ngày Chủ nhật 18/5.
RFI Việt ngữ đã trao đổi với nhà báo Phạm Chí Dũng ngay sau khi ông vừa “làm việc” xong với cơ quan công an.
Nhà báo Phạm Chí Dũng – TP Hồ Chí Minh
(07:43)
RFI:Thân chào nhà báo Phạm Chí Dũng. Được biết sáng nay anh đã nhận được giấy triệu tập của công an, sự việc diễn ra như thế nào thưa anh?
Nhà báo Phạm Chí Dũng: Mới đầu giờ sáng tôi đã nhận được giấy mời triệu tập, và tôi nghĩ ngay rằng cuộc biểu tình ngày mai sẽ rất có ý nghĩa. Và chắc chắn là họ không muốn tôi đi dự cuộc biểu tình đó.
Tôi đến cơ quan an ninh điều tra Công an Thành phố Hồ Chí Minh tại số 4 Phan Đăng Lưu quận Bình Thạnh đúng hẹn. Họ hỏi tôi xoay quanh các bài viết của tôi, hỏi số lượng bài viết cũng như số cuộc trả lời phỏng vấn. Tôi cũng trả lời thành thực là trong một năm qua tôi đã viết khoảng hơn 200 bài cho các đài quốc tế Việt ngữ, và trả lời hơn 100 cuộc phỏng vấn cho báo chí nước ngoài.
Nhưng họ không xoáy sâu vào nội dung các bài viết của tôi, mà đặt vấn đề về cuộc biểu tình chống Trung Quốc vào ngày 18/5. Và dường như họ nhấn mạnh về lời kêu gọi cả nước xuống đường của tôi.
Đến cuối buổi làm việc thì họ đưa cho tôi giấy triệu tập lần thứ hai, là sáng mai, tức ngày 18/5, và họ đề nghị tôi đừng đi biểu tình. Tại vì tình hình rất phức tạp, rất lộn xộn, và có thể có những hoạt động quá khích: đập phá, đốt phá… cũng giống như ở Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh trong thời gian vừa qua. Đó là nội dung mà họ thông tin cho tôi biết.
Cuối cùng họ đề nghị tôi ký xác nhận về hàng loạt bài viết của tôi trên mạng cũng như trên các đài quốc tế Việt ngữ. Nhưng tôi không đồng ý ký ngay tại cơ quan an ninh điều tra, vì tôi cho rằng câu chữ trong các bài viết mà họ đưa cho tôi có thể bị sửa. Do đó tôi đã yêu cầu họ đi theo tôi về nhà, và tôi in bài trên máy của tôi ra, sau đó tôi mới đồng ý ký tên.
RFI: Còn việc anh đi biểu tình ngày mai thì sao?
Cùng ngày hôm nay khi tôi đến cơ quan an ninh điều tra làm việc, thì lần đầu tiên trang nguyentandung.org, vốn là một trang bị coi là mạo danh Thủ tướng chính phủ, lại đưa một bài về tôi rất quyết liệt. Họ cho tôi là một kẻ gian xảo, đã cấu kết và nhận sự chỉ đạo của các tổ chức phản động nước ngoài, để tung ra lời kêu gọi biểu tình cho ngày 18/5. Tôi không biết trang này thực sự như thế nào, nhưng họ đưa ra những vấn đề mà tôi nghĩ rằng màu sắc của họ thay đổi như tắc kè.
Dựa theo tinh thần đó thì tôi có thể thấy rằng có những sự khó khăn khá lớn đang chờ đợi tôi ở phía trước, nếu ngày mai tôi bước ra đường biểu tình cùng với đồng bào của mình. Mặc dù đó là một cuộc biểu tình hết sức chính đáng, nếu chiếu theo tinh thần công điện của Thủ tướng chính phủ ngày 15/5 vừa qua, là “việc làm chính đáng”. Vì tất cả mục đích cũng chỉ nhắm tới việc phản kháng hành động ngang ngược của Trung Quốc.
Đồng thời cuộc biểu tình theo tôi còn có ý nghĩa là để cho thế giới thấy rằng Việt Nam là đúng, Việt Nam là chính nghĩa. Người dân Việt Nam cũng có quyền xuống đường thể hiện quyền tự do chính kiến, tự do ngôn luận, tiếng nói riêng của mình về vấn đề Trung Quốc, và phản biện đối với sự nhu nhược của nhà cầm quyền, về thái độ với Trung Quốc trong thời gian vừa qua.
Vì vậy tôi rất tiếc là ngày mai tôi sẽ không thể đi cùng với đồng bào của mình xuống đường để biểu thị tinh thần phản kháng Trung Quốc.
RFI: Nhưng với lời kêu gọi toàn quốc xuống đường mới đây, có lẽ những gì có thể đóng góp được thì anh đã đóng góp rồi?
Còn quá ít ỏi đối với dân tộc này, và còn quá ít ỏi đối với tôi ! Nhưng mà tôi mong rằng trước khi giàn khoan HD-981 của Trung Quốc phải rút khỏi Biển Đông – một ngày nào đó hy vọng là nó sẽ phải rút khỏi Biển Đông – thì các cuộc tuần hành, biểu tình vấn tiếp diễn.Và tôi hy vọng dần dần đó sẽ là cuộc biểu tình của số đông, của sự đồng lòng ba miền Nam Trung Bắc, của tất cả các tỉnh thành trong nước; cuối cùng sẽ dẫn tới một đám đông vĩ đại, có thể thay đổi cả một thái độ của Việt Nam đối với Trung Quốc.
RFI: Nhưng những sự kiện mới đây ở Bình Dương và Hà Tĩnh đã khiến chính quyền lo ngại những cuộc xuống đường đông người?
Họ cần phải phân biệt biểu tình quá khích và biểu tình ôn hòa khác nhau như thế nào, không để con sâu làm rầu nồi canh. Ngày hôm qua 17/5 Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đã chính thức thông tin cho báo chí biết rằng tất cả những kẻ gây rối ở Bình Dương và Đồng Nai không phải là công nhân.
Công nhân Việt Nam không có truyền thống và không có bản chất đi gây rối, đập phá và giết người như vậy. Tất cả là một đám côn đồ không biết từ đâu ra, và hiện nay dư luận cũng đang đặt câu hỏi rất lớn: Ai đứng đằng sau mà để cho khi đám côn đồ hoành hành dẫn các đoàn biểu tình ở Bình Dương, Đồng Nai và đốt phá, đập phá hàng mấy chục nhà máy, thì lại không thấy bóng dáng lực lượng cảnh sát giao thông và cảnh sát cơ động đâu?
RFI:Vừa rồi Chủ tịch Hà Nội, ông Nguyễn Thế Thảo lại kêu gọi không biểu tình. Anh có thấy việc này là bất nhất, khi công điện của Thủ tướng nói rằng biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc đặt giàn khoan trái phép là việc làm chính đáng?
Không chỉ bất nhất với công điện của Thủ tướng, mà một lần nữa lại cho thấy sự phân hóa ngày càng sâu sắc trong chính nội bộ của chính phủ về vấn đề này. Vì nếu chiếu theo quyền được tự do lên tiếng và quyền phản đối chính đáng của người dân đối với vấn đề sự can thiệp của Trung Quốc, thì không lý do gì ngăn chặn, khống chế và cô lập người dân, để người dân không xuống đường biểu tình. Đây không phải là biểu tình để lật đổ chế độ, lật đổ đảng cầm quyền, mà đây là sự phản kháng chính đáng của người dân đối với Trung Quốc.
Nếu cứ ngăn chận người dân như thế này, đến một lúc nào đó, liệu khi mà xung đột với Trung Quốc hoặc sự căng thẳng với Trung Quốc có thể dẫn tới tình trạng chiến tranh – dù là ở quy mô nhỏ, và Nhà nước muốn huy động một lực lượng biểu tình của dân chúng để phản đối Trung Quốc, thì liệu còn huy động được không? Và nếu như tình trạng chiến tranh với Trung Quốc mà nổ ra sâu rộng hơn, thì liệu lệnh tổng động viên ở Việt Nam có thực hiện được hay không?
Đó là một câu hỏi mà Nhà nước Việt Nam phải đặt ra. Và câu hỏi đó đã được trả lời một phần nào ngày hôm nay, khi ông Nguyễn Thế Thảo, chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ký công điện không cho biểu tình. Đây lại thêm một bước lùi nữa trong mối tương quan lực lượng giữa Việt Nam và Trung Quốc cho thấy thêm một lần nữa, một bộ phận trong Nhà nước Việt Nam biểu lộ thái độ nhu nhược, chủ hòa và có thể dẫn tới chủ bại đối với Trung Quốc. Và như vậy, đó chính là họa diệt vong mất nước !
RFI: Người dân Việt trong và ngoài nước đều sôi sục từ khi chính quyền Bắc Kinh kéo giàn khoan khổng lồ đến vùng biển Hoàng Sa. Có lẽ đây cũng là cơ hội để biểu lộ quyết tâm đối với Trung Quốc, đồng thời khiến cho thế giới thấy rõ hơn mặt thật “quyền lực mềm” của chế độ Tập Cận Bình?
Không chỉ đó là cơ hội, mà tôi cho rằng chúng ta phải cảm ơn Trung Quốc. Vì nếu không có sự xâm lấn của Trung Quốc ít nhất là từ năm 2011 đến nay, không có sự kiện giàn khoan HD-981 của Trung Quốc xâm lăng Biển Đông, thì sẽ không có dịp để chúng ta đo lường được lòng dân Việt Nam như thế nào.
Rất tiếc là cho tới nay Nhà nước Việt Nam đã không hề tổ chức được một Hội nghị Diên Hồng nào để nghe ý kiến dân chúng. Một Hội nghị Diên Hồng như ở Bình Than thời Trần, mà có thể tập hợp được tính đồng nguyên, tính dân tộc, lòng dân và sự thống nhất giữa các lực lượng để chống ngoại xâm. Mà như vậy thì tình hình sẽ đi về đâu???
RFI:Chúng tôi xin rất cám ơn nhà báo Phạm Chí Dũng ở Thành phố Hồ Chí Minh, đã vui lòng dành cho RFI Việt ngữ cuộc phỏng vấn hôm nay.
Lực lượng công an được triển khai đông dảo chư từng thấy trên mọi nẻo đường nhất là khu vực đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội . Hầu như mọi cuộc biểu tình đều không thành công trong ngày 18/05/2014. AFP
Sáng hôm nay Chúa Nhật 18 tháng 5, theo lời kêu gọi của 20 tổ chức dân sự dự kiến sẽ có nhiều cuộc biểu tình diễn ra tại Hà Nội và Tp Hồ Chí Minh, tuy nhiên mọi sự hoàn toàn khác với cuộc biểu tình tuần trước, 11 tháng 5 khi nhà nước cho phép đoàn viên thanh niên tham gia biểu tình chung với dân chúng.
Thay vì khuyến khích biều tình trong tầm kiểm soát, tại Hà Nội đã có bắt bớ và mọi người bị phân tán, chia chắn ra từng nhóm nhỏ. Vào lúc 9 giờ sáng một blogger cho biết một người tên Trung đã bị bắt:
–Có một xe 7 chỗ biển xanh em chụp được biển xe khi Trung không lên xe thì họ tràn xuống, họ mặc thường phục bắt đầu đánh và kéo đẩy Trung lên xe và đưa về phường Điện Biên Phủ.
Nhà báo tự do JB Nguyễn Hữu Vinh cho biết công an dày dặc và không ai có thể tập trung được:
–Hôm nay họ như ruồi, dày đặc. Chúng tôi ra bờ hồ, Đại sứ quán thấy công an dày đặc nên mấy anh em ngồi uống cà phê xong rồi tính.
Blogger vừa rồi cho biết hiện tình theo quan sát của anh:
Đường phố nào cũng gặp các nút chặn của công an (Dongchuacuuthe)
–Chung quanh Đại sứ quán thì lực lượng an ninh và công an vây quanh rất đông ít nhất con số phải đến vài nghìn người. Ở trong Hoàng Thành có ít nhất một tới hai trung đoàn đang ém quân trong ấy. Có xe cơ động các thứ đang được điều đến rất đông.
Tại Tp Hồ Chí Minh một thanh niên khi được hỏi cuộc biểu tình có diễn ra hay không câu trả lời của anh khiến chúng tôi không biết anh có mai mỉa hay không:
–Tình hình ổn lắm anh ơi, tình hình ngon lắm. Thủ tướng chính phủ thông báo rồi mọi người dân đều chấp hành hết tốt lắm anh. Người dân Sài Gòn bây giờ tẩy chay biểu tình rồi. Chung quanh đây không có ai ra biểu tình hết anh ơi, im ắng lắm.
Lúc 12 giờ trưa ngày Chúa Nhật 18 tháng 5 ông Huỳnh Kim Báu, một trong số 54 người ký tên yêu cầu được biểu tình tuần trước ngày hôm nay ông và nhóm 54 người đều bị an ninh cô lập tại nhà, ông Báu kể:
–Hôm nay tụi tôi được bảo vệ một cách chặt chẽ cứ mỗi người thì có ba người kèm. Họ công bố thẳng là không được ra khỏi nhà, ra là bị giữ lại thôi và tình hình tới giờ này thì bên ngoài cũng vậy, cũng im ắng không thấy có hiện tượng gì. Hôm nay nhà nước làm chủ tình hình bằng bạo lực.
Trong vài ngày qua đều các lãnh đạo cao cấp đểu phát ngôn ủng hộ biểu tình như Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Giám đốc công an Hà Nội hay chính Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng đều có chung ý kiến “biều tình là thể hiện tình yêu nước” Thủ tướng cũng gửi hàng ngàn tin nhắn tới cho những người thường xuyên biểu tình trước đây yêu cầu phải biểu tình trong ôn hoà và tránh bạo động để thế lực thù địch lợi dụng.
Trong khi đó, một số cơ quan truyền thông trong nước như mạng PetroTimes và Người Lao Động nói rằng trong ngày hôm nay trên cả nước không có cuộc biểu tình chống Trung Quốc nào diễn ra.
Mạng Petro Times chạy tựa bản tin ‘ Cả nước bình yên trong ngày kêu gọi “đại biểu tình”’. Bản tin được ký bởi nhóm phóng viên Petrotimes cho rằng trong nhiều ngày nay các đối tượng phản động lưu vong đã kích động bạo loạn, gây ra tình trạng mất trật tự, an ninh ở nhiều địa phương như Hà Tĩnh, Bình Dương.
Bài báo cho rằng lòng yêu nước của người dân khi phản ứng lại sự kiện Trung Quốc kéo giàn khoan Hải Dương 981 vào xâm phạm chủ quyền Việt Nam đã bị những đối tượng vừa nói lợi dụng.
Mạng báo Người Lao động thì khẳng định trên toàn quốc không diễn ra biểu tình. Theo báo này thì người dân chấp hành yêu cầu của thủ tướng chính phủ trong công điện phát đi hồi ngày 15 và chỉ thị ngày 17 tháng 5 vừa qua, cho đến 11 giờ trưa hôm nay dân chúng trên cả nước đã không tham gia biểu tình.
Chả có nước nào trên thế giới mà Thủ lọ mọ nhắn tin như vậy…
Thật uể oải…
Cứ cái kiểu này, chuẩn bị đó nhận vô số giàn khoan Trung Cộng ở Biển Nam Trung Hoa – Biển Đông mất rồi!
18/05/2014 08:40
Ba Lúa
nơi gửi Cà Mau
Đảng CSVN nhận lịnh từ Đảng CSTQ, các người chống TQ sẽ lần lượt bị bắt.Ai chống TQ cũng có nghĩa là chống đảng CS, TQ không cần trực tiếp ra tay vì họ đã có bọn SAI NHA CSVN thay họ trừng trị.
7h27’ tại ngã tư Hai Bà Trưng-Điện Biên Phủ, áo xanh, áo vàng, áo xám, an ninh thường phục, các loại đứng đủ 4 góc ngã tư. Tiếp tục đi vào thì ngã tư nào cũng như vậy, không khí rất nặng nề.
Ngã tư Phạm Ngọc Thạch-Nguyễn Thị Minh Khai, nơi địa điểm tập trung lúc 8h.
An ninh chìm nổi đứng bao vây 2-3 kèm 1. Trong hình là một anh bị an ninh làm khó dễ, mời về phường vì mặc bộ đồ rằn ri, giày lính quá ngầu (người có mũi tên đỏ).
9h10’ đã có những tranh cãi giữa người biểu tình và lực lượng cảnh sát trước cửa báo Công an Nhân dân, đám áo xanh túa vào bủa vây, an ninh chìm nổi kèm sát. Mấy anh an ninh chìm nhào vô chửi rủa văng tục bị đoàn người cảnh cáo, sau một hồi lý luận cãi vã đã có người rút biểu ngữ xin phép được bắt đầu biểu tình.
Đoàn người tiến về phía Nhà văn hóa Thanh niên, rất đông người vỗ tay nhập đoàn.
Tới Nhà thờ Đức Bà đoàn người đã lên tới hơn 500, họ hô vang khẩu hiệu Việt Nam, đả đảo TQ xâm lược,… Xe buýt chực sẵn để gom người từ sáng sớm.
An ninh các loại trùng điệp vây quanh đoàn người.
Họ vẫn hô vang khẩu hiệu thể hiện lòng yêu nước.
Một vòng vây siết chặt những đoàn người trước cửa UBND Quận 1, họ vẫn hô vang khẩu hiệu.
10h đã bắt đầu có những người trong đoàn bị tách ra và lực lượng an ninh lôi họ vào UBND Q1.
Lực lượng áo xanh tỏa xuống 2 xe che chắn và ngăn chặn chụp hình.
Đàn áp bắt bớ lôi người BT vào xe chở đi. Lại mường tượng cảnh anh Nguyễn Chí Đức bị lôi lên xe bus và đạp vào mặt tại Hà Nội dạo trước.
Lực lượng an ninh tách đoàn người biểu tình ra từng nhóm nhỏ và lôi đi.
Góc trái là lực lượng áo xanh đang khênh người BT, mấy anh thường phục ra sức cản chụp hình.
Tới 10h15; cuộc biểu tình đã bị dập tắt. Dù sao thì nhân dân cũng đã ghi được “một bàn thắng” trước Các loại công điện khẩn cấm biểu tình gửi đi khắp nơi như bươm bướm của chính quyền các cấp.
Trao đổi với BBC từ Hà Nội, ông Nguyễn Hữu Vinh, một người tích cực tham gia các cuộc biểu tình chống Trung Quốc lâu nay, nói rằng ông ‘không thể tưởng tượng làm sao có nhiều công an như vậy’ được triển khai trên đường phố Hà Nội hôm Chủ nhật ngày 18/5.
“Công an giăng đầy kín các lối đi, các ngõ ngách, các ngã tư, hai bên đường,” ông mô tả, “Cả vườn hoa Lenin cũng có hàng rào sắt chặn bốn phía.”
“Tất cả các con đường từ Nhà hát Lớn đi qua chỗ Tràng Tiền rồi dọc theo Bờ Hồ có đủ các loại cảnh sát giao thông, cảnh sát trật tự, cảnh sát cơ động – đông khắp cả khu vực Ba Đình.”
Theo lời ông Vinh thì do lực lượng an ninh, dân phòng và thanh niên quá đông nên người biểu tình ‘không có chỗ nào đứng được cả’.
“Cuộc biểu tình sáng này đã không thể diễn ra như dự tính. Người biểu tình không có điểm tập trung,” ông nói và cho biết khi đi qua khu vực Đại sứ quán Trung Quốc thì thấy ‘một số người đã bị bắt giữ’.
Ông kể nhóm của ông tập trung ở một chỗ ‘cách Ba Đình khá xa’ nhưng cũng có ‘bảy, tám người nhòm ngó, rình rập các thứ’.
Ông cho biết bản thân ông và những người thường tích cực xuống đường ‘nhà bị vậy từ tối qua cho đến trưa nay vẫn chưa rút’.
“Một số người còn bị dùng khóa khóa cửa nhà lại bất chấp trong nhà có người già ốm đau hay nguy cơ hỏa hoạn các thứ,” ông nói.
Tony Truong, BBC Vietnamese Facebook Người ta cũng là công nhân cực khổ qua VN làm việc kiếm sống thôi. Bạo động đánh người ta làm gì!
Lỗi là ở nơi người cầm quyền làm chính trị tạo mưu kế. Như vậy tự người VN làm khó nhau. Gây ra tình trạng thất nghiệp cướp giật. Suy nghĩ ra xa tí mọi người ạ.
Trong khi đó, 16 người Trung Quốc bị thương nặng cũng đã được sơ tán khỏi Việt Nam vào sáng Chủ nhật ngày 18/5 trên một chuyến bay cứu thương do chính phủ Trung Quốc thuê, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết.
Trước đó, Chính phủ Trung Quốc đã gửi một phái đoàn công tác đến tỉnh Hà Tĩnh để làm việc với giới chức Việt Nam về kế hoạch sơ tán những người bị thương, theo Tân Hoa Xã.
Chính quyền Việt Nam đã dùng sức mạnh giải tán các cuộc biểu tình ở quy mô nhỏ chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông hôm Chủ nhật ngày 18/5, các hãng tin quốc tế cho biết.
Ở Thành phố Hồ Chí Minh, công an đã kéo lê một vài người biểu tình ra khỏi một công viên ở trung tâm trong khi ở Hà Nội, chính quyền phong tỏa các con đường và công viên gần Đại sứ quán Trung Quốc và kéo các nhà báo và người biểu tình đi chỗ khác, hãng tin Mỹ AP cho biết.
Trong khi đó, công an cũng đóng chốt trước cửa nhà một số nhân vật chống đối để ngăn họ ra khỏi nhà.
Luật sư Lê Công Định viết trên Facebook cá nhân hôm 18/05:
… Xét đến hoàn cảnh Việt Nam ngày nay, trong lúc đang đương đầu với Trung Quốc, đừng nên đối đầu với nhân dân, bởi đây là lực lượng đông đảo và hùng mạnh hơn đám giặc ngoài biên cương kia nhiều lần. Lực lượng này sẽ giúp bất kỳ chính quyền nào biết tôn trọng họ đi đến những thắng lợi ngoạn mục, nhưng cũng sẽ nhấn chìm bất kỳ kẻ nào đối đầu với họ. Hãy có sách lược khôn ngoan hơn đi!
Nhà báo Huy Đức viết trên Facebook cá nhân vào hôm 17/05:
Trực tiếp theo dõi và xuống ngay hiện trường tìm hiểu cuộc bạo động ở Bình Dương chiều 13 và rạng sáng 14-5-2014, tôi thấy những hành động đốt, phá nhà máy, trộm cắp tài sản là của bọn tội phạm chứ không phải của những công nhân biểu tình chống quân Trung Quốc.
Khi Tàu giặc đang gây sóng gió ngoài biển xa, tôi không tin những người đang bước trên phố nhà với ý định chống quân xâm lược lại nỡ gây tao loạn. Tuy nhiên, cá nhân tôi sẽ không đi biểu tình vào ngày mai 18-5-2014. Được bước chung với những người dân nồng nhiệt bày tỏ lòng yêu nước là một vinh dự, nó cho tôi những cảm giác thật khó quên.
Nhưng, tôi muốn giữ cho mình sự điềm tĩnh, để suy nghĩ về những việc mà đất nước đang thực sự cần những người như mình. Theo tôi, rất nhiều vấn đề mà Việt Nam đang phải đối diện có yếu tố Trung Quốc nhưng chúng ta không nên nghĩ là chỉ có vấn đề Trung Quốc.
Tại La Hay, hàng trăm người đã cầm cờ Việt Nam cùng các hình ảnh, khẩu hiệu phản đối Trung Quốc đi trên đường phố. Được biết nhiều người đã từ các tỉnh khác nhau của Hà Lan về đây tham dự cuộc biểu tình diễn ra chiều thứ Bảy 17/5.
Tại trung tâm thủ đô Paris của Pháp vào chiều ngày 16/5, người biểu tình chăng tấm băng-rôn cực lớn “Trung Quốc hãy cút khỏi vùng biển Việt Nam”.
Trang Global Business Knowledge: Tình trạng bạo lực tại Việt Nam có thể sẽ tác động nhiều tới kinh tế, kinh doanh của nước này, nơi gần đây đã rất thành công trong việc thu hút đầu tư nước ngoài. Với việc chi phí tại Trung Quốc tăng lên, nhiều doanh nghiệp đã nhìn sang Việt Nam như một địa điểm thay thế, với mức rẻ hơn. Các cuộc bạo loạn có thể sẽ nhanh chóng làm chấm dứt nguồn vốn đầu tư, gây tai hại nghiêm trọng cho kinh tế Việt Nam, là nơi vốn dựa rất nhiều vào các quốc gia láng giềng.
Reuters: Trung Quốc kêu gọi Việt Nam ‘trấn áp bạo loạn’ và đưa ra ‘cảnh báo về du lịch’. Theo hãng tin Reuters từ Bắc Kinh, hôm 17/5 trích nguồn từ Tân Hoa Xã của Trung Quốc cho hay Bộ trưởng Công an của Trung Quốc đã thúc giục Việt Nam vào ngày thứ Bảy có các biện pháp cứng rắn để ngăn chặn các hành động được cho là bạo lực chống Trung Quốc và trừng phạt những người bạo động sau các vụ tấn công gây chết người vào đầu tuần này.
“Chính phủ Việt Nam phải chịu trách nhiệm về các cuộc tấn công bạo lực vào các công ty và nhân viên của Trung Quốc,” Bộ trưởng Công an Trung Quốc Quách Thanh Côn được dẫn lời nói trong cuộc điện đàm với người tương nhiệm, Bộ trưởng Công an Việt Nam, Trần Đại Quang.
“Chúng tôi rất không hài lòng về việc phía Việt Nam đã không đối phó một cách hiệu quả để kiềm chế tình hình leo thang,” ông Quách nói thêm và cho biết đã có một số lượng lớn thương vong sau các vụ tấn công.
Theo Lao động Thủ đô, chiều 16/5 Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo đã gửi công điện hỏa tốc yêu cầu giới chức đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người và doanh nghiệp nước ngoài.
Ông Nguyễn Thế Thảo cũng yêu cầu giới chức tuyên truyền, vận động người dân không tham gia tuần hành, biểu tình làm ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, trật tự an toàn giao thông và đời sống sinh hoạt của nhân dân thủ đô.
Đây là nhằm “thực hiện nghiêm chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện 697/CĐ-TTg ngày 15/5/2014”, theo báo Lao động Thủ đô.
Trang tin VnExpress nói tại cuộc họp báo quốc tế chiều 17/5, Quyền tổng Cục trưởng Tổng cục An ninh II Hoàng Kông Tư khẳng định Bộ Công an đã triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có các nhà đầu tư Trung Quốc.
“Cơ quan an ninh lấy làm tiếc. Hành vi của các đối tượng quá khích đã vi phạm pháp luật Việt Nam, ảnh hưởng nghiêm trọng hình ảnh đất nước và môi trường đầu tư nước ngoài”, VnExpress dẫn lời ông Hoàng Kông Tư.
Theo Trang tin Dân Trí, tại cuộc họp báo quốc tế hôm 17/5, Trung tướng Hoàng Kông Tư nói Bộ Công an “đã điều tra vụ việc nhưng đến nay chưa có thông tin chính thức” về việc có tình trạng lợi dụng tình hình, dùng tiền để xúi giục người dân đi biểu tình.
Trả lời câu hỏi “Trong công điện của Thủ tướng, người dân không được tham gia cuộc biểu tình trái với pháp luật, xin ngài nói rõ hơn về điều này?” ông Hoàng Kông Tư nói “Vi phạm pháp luật là gây mất trật tự an ninh, làm mất hình ảnh tốt đẹp của Việt Nam, là gây ra những sự việc như ở một số địa phương như vừa qua. Và những người vi phạm sẽ bị xét xử nghiêm theo pháp luật.”
Nhóm người này, sau khi xin được visa nhập cảnh tại chỗ vào Campuchia tại cửa khẩu Bavet hôm 16/5, đã ra xe buýt đi về Phnom Penh. Trong mấy ngày qua, có hơn 1.000 người Trung Quốc chạy sang Campuchia qua cửa khẩu này (Hình của Omar Havana / Getty Images).
Trong hôm 16/5, nhiều công dân Trung Quốc tiếp tục rời khỏi Việt Nam sang Campuchia qua cửa khẩu Bavet để trốn chạy làn sóng bạo lực bùng lên tại một số nơi ở Việt Nam (Hình của Omar Havana / Getty Images).
Đại sứ quán Đức tại Việt Nam viết trên Twitter: Cuộc họp báo của chính phủ Việt Nam nói toàn bộ các công ty và cá nhân nước ngoài đều an toàn, các biện pháp thích hợp đã được áp dụng.
Trang Cherry viết trên BBC Tiếng Việt Facebook: Chính phủ Đài Loan, Nhật Bản, Singapore đang yêu cầu Việt Nam chúng ta bồi thường thiệt hại cho các công ty, nhà máy bị đập phá. Còn chính quyền TQ thì dĩ nhiên không thể bỏ qua cơ hội này để tìm mọi cách chà đạp lên hình ảnh Việt Nam chúng ta trước thế giới. Không những vậy nhờ cái cớ ấy, TQ cũng đòi bồi thường trong khi lẽ ra TQ phải bồi thường cho Việt Nam.
Số tiền bồi thường cho công ty các nước có thể lên đến hàng trăm tỉ đồng (từ tiền thuế của nhân dân). Trong khi đó, số tiền này đáng lý ra có thể dùng vào những việc như sửa chữa tàu cảnh sát biển bị hư hỏng trong các cuộc va chạm với tàu TQ, hay thậm chí đóng mới thêm tàu cho cảnh sát biển.
Nhưng thật ra thiệt hại lớn nhất là về lâu về dài vì nếu tình hình không cải thiện, các công ty nước ngoài sẽ rút dần đầu tư ra khỏi Việt Nam, còn các công ty chưa vào Việt Nam sẽ chuyển hướng sang những nước khác.
Tàu mang số hiệu 46001 của Trung Quốc đã đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam, gây hư hại, theo đoạn phim công bố hôm thứ Sáu 16/5 của hãng tin AP.
Các hình ảnh ghi từ tàu của Việt Nam tại khu vực Hoàng Sa hôm 13/5 vừa được công bố hôm thứ Sáu, theo đó cho thấy tàu hải cảnh Trung Quốc đã cố tình đâm vào tàu Việt Nam.
Các tàu thuyền của hai bên đã trong thế đối đầu kể từ hồi đầu tháng, sau khi Bắc Kinh triển khai giàn khoan HD-981 ở gần quần đảo nơi cả hai nước cùng tuyên bố chủ quyền.
Phát biểu tại một hội thảo tại Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 17/5, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam được trang VnEconomy dẫn lời nói:
“Trung Quốc đã dùng vũ lực để chiếm Hoàng Sa và chúng ta sẽ đòi lại, đời chúng ta chưa đòi được thì đời con đời cháu chúng ta sẽ đòi cho bằng được”.
Ông Đam cũng khẳng định lực lượng đang có mặt tại vùng tranh chấp của Việt Nam chỉ bao gồm các tàu cảnh sát biển và kiểm ngư, không có lực lượng quân sự.
Trả lời trước câu hỏi về việc liệu Việt Nam có kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế hay không, ông Đam cho biết “trước hết Việt Nam luôn muốn dùng biện pháp hòa bình”.
“Trong giải pháp hòa bình có nhiều giải pháp nhưng trước hết có đường ngoại giao. Có người nói kiện ra tòa cũng là hòa bình, là hoàn toàn đúng. Cùng cực mà không thể nói chuyện với nhau, thì mới mang nhau ra tòa.”
“Tôi có thể khẳng định Đảng và Nhà nước đều đã tính toán đến mọi phương án, kể cả phương án “không hòa bình”.
“Chúng ta phải hết sức tỉnh táo, trí tuệ, trao đổi một cách thực tâm. Chúng ta cần hòa bình để phát triển, không chỉ cho Việt Nam mà cho khu vực”.
Theo tường thuật của báo Người Việt, những người tham gia biểu tình đến từ Little Saigon, Quận Cam, Los Angeles, Rosemead, Pomona, San Diego, thậm chí có người từ Canada, Việt Nam.
Chiều 16/5, hàng trăm người Việt tại Hoa Kỳ đã tổ chức biểu tình trước tòa lãnh sự Trung Quốc ở Los Angeles để phản đối hành động đưa giàn khoan vào Biển Đông của Bắc Kinh.
Tạp chí The Diplomat trong bài đăng ngày 17/5 nhận định:
Sự phẫn nộ từ trong nước có lẽ đã cao hơn so với sự trông đợi của chính phủ.
Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng tính chính danh dựa trên đà tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, và điều đó đồng nghĩa với việc họ lo sợ bị nhà đầu tư xa lánh.
Hiện vẫn chưa rõ tình hình bất ổn sẽ còn ảnh hưởng nền kinh tế và những kênh đối thoại với Trung Quốc đến đâu.
Tuy nhiên, một cuộc đối đầu lâu dài sẽ không giúp ích cho các phe phái chính trị hậu thuẫn Chủ tịch Trương Tấn Sang và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, những người được cho là thân Trung Quốc.
Mặc dù vậy, xung đột hiện nay sẽ giúp củng cố vị thế của phái theo xu hướng cải cách trong Đảng, những người thách thức chính sách thân thiện với Trung Quốc.
Tại Philippines: Ngày 16/5, hàng trăm người Việt Nam và Philippines đã xuống đường để phản đối hành động đưa giàn khoan vào Biển Đông của Trung Quốc.
Quốc kỳ Việt Nam và Philippines được giương cao cùng với những khẩu hiệu như: “Trung Quốc, rút ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam” và “Thế giới ủng hộ Việt Nam và Philippines”.
Cuộc diễu hành được dẫn đầu bởi Hạ nghị sỹ Philippines Walden Bello, người từng tuyên bố rằng Việt Nam và Philippines là “những đồng minh theo lẽ tự nhiên, do cùng phải đấu tranh bảo vệ chủ quyền trước Trung Quốc”.
Độc giả The_Clayton_Bigsby8 viết trên CNN:
Trung Quốc hiện đang tranh chấp chủ quyền với chín nước. Đất nước quá đông dân này đã cạn kiệt hết tài nguyên và làm ô nhiễm những phần lãnh thổ của mình.
Giờ đây họ phải đi cướp từ những người láng giềng yếu hơn và hy vọng rằng sẽ không bị bắt quả tang.
Độc giả crimsonbama, cũng trên CNN, phản hồi:
Việt Nam thì có khác gì Trung Quốc. Đây cũng là một quốc gia cộng sản bị điều hành bởi một nhóm nhỏ những kẻ đầu sỏ chính trị.
Ở nước này, những cuộc biểu tình chỉ có thể diễn ra sau khi đã được chính quyền chấp thuận. Điều này đồng nghĩa với việc những cuộc tấn công nhằm vào các hãng nước ngoài là lỗi của chính phủ.
Những người dân bị cai trị khắt khe ở đó không có bất cứ cơ hội nào để biểu tình và gây bạo loạn với quy mô lớn như thế này nếu không có những cú gật đầu của chính phủ cộng sản tham nhũng.
Tác giả, người sắp cho ra cuốn “Biển Đông và cuộc đấu tranh quyền lực ở châu Á”, viết:
Mặc dù người ta hẳn đang trào dâng cảm xúc hướng về số phận của vài đảo đá nhỏ trên Biển Đông, nhưng tinh thần dân tộc cuồng tín không đơn giản là tác nhân chính.
Có hàng loạt kiểu lý giải cho nguyên nhân thổi bùng bạo loạn. Một số người cho rằng nó bắt đầu bởi cuộc biểu tình được tổ chức chính thức, nhưng sau đó bị mất kiểm soát. Những người khác nói Việt Tân, một tổ chức chống cộng hải ngoại có trụ sở tại Hoa Kỳ, có thể đã đóng một vai trò.
Cả hai cách lý giải trên có thể đúng nhưng chẳng giải thích được tại sao các cuộc biểu tình này lại thu hút quá nhiều người đến vậy và chuyển hướng thành bạo loạn quá nhanh. Hẳn phải có các yếu tố khác ở đây.
Thomas Jandl, một chuyên gia về Việt Nam tại American University ở Washington DC, nói về thực trạng bất mãn gia tăng của công nhân tại các khu công nghiệp ở Việt Nam.
“Công nhân Việt Nam có những đốc công “Trung Quốc”, họ cảm thấy rằng những người này không tử tế gì với họ cả, và bây giờ thì những người đốc công Trung Quốc, hoặc ai đó giống họ, lại đang xâm lược đất nước,” ông nói.
Cộng thêm vào đó là việc người ta có một khiếu nại mới và quan trọng: đó là một vài nhà máy, đặc biệt là các nhà máy Đài Loan sở hữu đã ưa tuyển dụng công nhân Trung Quốc hơn công nhân người Việt.
Đây có lẽ là lý do châm ngòi cho vụ bạo loạn ở Hà Tĩnh, nơi một người Trung Quốc bị giết hại và 90 người khác bị thương.
Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Việt Nam là thực trạng tức giận chưa đủ chín: một phần là chống Trung Quốc, nhưng phần có vẻ khẩn cấp hơn là chống lại giới chủ tồi. Đây là một tình huống ác mộng đối với Đảng Cộng sản Việt Nam.
Người biểu tình sẽ dễ dàng nói rằng Đảng phản bội lợi ích quốc gia ngoài khơi ở Biển Đông (khi không phản ứng đủ mạnh trước Trung Quốc) và yếu đuối bên trong đất liền, khi đã không buộc các doanh nghiệp nước ngoài đối xử với công nhân Việt Nam tử tế.
Cộng với vô vàn bức xúc ở địa phương cũng như của cá nhân, và một nước cờ sai lầm, có thể đã là giọt nước làm tràn li dẫn đến sự phản đối chống lại “hệ thống”.
Đảng Cộng sản có khả năng điều hàng trăm nghìn nhân viên an ninh xuống đường trong một vài giờ nếu mối đe dọa với chế độ trở nên nghiêm trọng. Tuy vậy, đó chỉ là giải pháp cuối cùng của một tổ chức tự nhận mình là hiện thân cho ý chí của nhân dân.
Các quyết định của Đảng trong vài ngày tới sẽ có hệ lụy tương đối lâu, tác giả kết luận.
Trong thông cáo gửi đến BBC ngày 17/5, Khu Công nghiệp Vietnam-Singapore tại Bình Dương cho biết:
Tình hình tại Khu công nghiệp VSIP tiếp tục ổn định và không có bất kỳ dấu hiệu tuần hành phản đối nào. Số hành khách trở lại hoạt động đã tăng lên với hơn 200 khách hàng chiếm hơn 60% tổng số khách hàng VSIP.
Cũng trong hôm nay, tại VSIP đã diễn ra cuộc họp giữa đại diện của UBND tỉnh Bình Dương, lãnh đạo một số sở ban ngành, đại diện của ban quản lý VSIP, lãnh đạo và công an Thuận An cùng các khách hàng VSIP để báo cáo tình hình và bàn bạc tìm giải pháp thiết lập an ninh tại khu để các doanh nghiệp yên tâm trở lại sản xuất.
Đặt giàn khoan 981 xuống rồi thì như cổ ngữ Trung Hoa nói ‘Bước chân đi cấm kỳ trở lại’, Trung Quốc sẽ không rời đi.
Biển Nam Hải đang nóng lên. Việt Nam nay muốn quay lại bàn đàm phán nhưng còn gì để nói nữa, đó quả là sự mộng tưởng.
Việt Nam và Philippines không có khả năng kỹ thuật, quân sự gì ở đó cả, nên tương lai của vùng biển này sẽ là do Trung Quốc làm chủ.
Tôi đã nói, sau khi thăm châu Âu về, Tập Chủ tịch ra tay động thủ. Nay Putin sẽ sang thăm nữa, và Nga Trung lưỡng quốc cả về mậu dịch, kinh tài đều có thể khiến cho cả thế giới ngạc nhiên.
Trang Giáo dục Việt Nam hôm 16/05 đăng tin Campuchia cấm người Việt Nam biểu tình chống Trung Quốc ở nước này. Bài báo trích theo tin của hãng Kyodo, Nhật Bản, viết:
“Khieu Sopheak, người phát ngôn Bộ Nội vụ Campuchia cho biết, họ không cho phép bất kỳ người nước ngoài nào biểu tình phản đối nước khác trên lãnh thổ Campuchia: “Người nước ngoài không được phép sử dụng lãnh thổ Campuchia vào các hoạt động có mục đích chống lại các quốc gia khác.”
“Tuyên bố trên của Phnom Penh được đưa ra sau khi có tin một hội hữu nghị Campuchia – Việt Nam có kế hoạch tổ chức biểu tình trước đại sứ quán Trung Quốc tại Phnom Penh để phản đối các hành động khiêu khích, gây hấn của Bắc Kinh trên Biển Đông.”
Chuyên gia về chính trị Việt Nam, Jonathan London, đang dạy tại Hong Kong, bình luận với BBC Tiếng Trung ngày 16/5:
“Cuộc chơi được ăn cả, ngã về không ở Biển Đông là rất nguy hiểm.
Tình hình đã căng thẳng và sẽ còn như thế vài tháng nữa thì rất dễ tuột khỏi vòng kiểm soát nếu không ai chịu lui và hai bên tiếp tục tấn công nhau, tấn công thì có phản kích lại và cứ thế…
Mà không ai muốn chiến tranh cả.
Bắc Kinh đã và đang thử thách phản ứng của Hoa Kỳ, của Việt Nam.”
Người Việt Nam hoàn toàn tin tưởng rằng đó là biển của họ và sẽ không khoan nhượng.
Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, tổ chức duy nhất được Đảng Cộng sản thừa nhận là đại diện cho người lao động, nói các vụ đập phá cơ sở doanh nghiệp nước ngoài là do “một số phần tử xấu” lôi kéo.
Tổ chức Công đoàn duy nhất được phép hoạt động ở Việt Nam hôm 16/5 đã bàn về các cuộc biểu tình của công nhân.
Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ, được dẫn lời nói trong các vụ xảy ra ở Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh, có các đối tượng mà ông gọi là “kích động gây bạo loạn, có tổ chức rất chặt chẽ”.
Ông này cáo buộc những người “kích động” đã chuẩn bị mua cờ, áo “với số lượng rất lớn”, và phát áo cho công nhân.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo hôm 16/5 có công điện yêu cầu “bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, doanh nghiệp và cơ quan nước ngoài trên địa bàn”.
Theo công điện, nhân dân Thủ đô Hà Nội và cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm “chính đáng”.
Nhưng tại một số tỉnh, thành phố đã có một số người có hành vi “vi phạm pháp luật, manh động, phá hoại cơ sở sản xuất, có cả cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, sinh hoạt bình thường của người dân, môi trường đầu tư và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta”.
Ông Nguyễn Thế Thảo yêu cầu “làm tốt công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân không tham gia tuần hành, biểu tình làm ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị”.
Báo chí Trung Quốc yêu cầu Hà Nội phải “chịu trách nhiệm hoàn toàn” cho các vụ “bạo động chết người” ở Việt Nam giữa lúc căng thẳng đang gia tăng giữa hai nước.
Đài Loan nói hôm 16/5 rằng sẽ phối hợp với Nhật Bản và các nước khác để hối thúc Việt Nam bồi thường, sau các cuộc biểu tình bạo lực tấn công các nhà máy thuộc sở hữu nước ngoài.
Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan David Lin tuyên bố như vậy trong cuộc họp báo với đại diện của Việt Nam tại Đài Bắc.
Đoan Trang: Trở lại chuyện bạo loạn ở Bình Dương và các nơi khác đêm 13 và ngày 14/5 vừa qua, trong không khí hoang mang, trên mạng cũng có nhiều lời kêu gọi, nhắc nhở nhau “đừng nói, đừng bàn, đừng dự đoán, đừng đưa hình ảnh, chỉ làm rối tình hình, gây nhiễu loạn thông tin”.
Thật ra, với một hành động mang tính tập thể (chia sẻ thông tin trên mạng xã hội), sẽ rất khó để ngăn tất cả mọi người tham gia vào hành động đó. Ở đây, chỉ có thể cấm hoàn toàn việc nói, bàn, dự đoán, đưa hình ảnh nếu chặn triệt để Facebook.
Nhưng đó không phải là một giải pháp khôn ngoan, bởi vì im lặng, giấu giếm thông tin chẳng những không giải quyết được vấn đề mà còn làm mọi việc càng trở nên đáng sợ. Một trong những điều làm con người sợ hãi là sự tù mù, bí ẩn, mưu mô, không nắm bắt được…
Tất nhiên, khi mạng xã hội cũng trở thành một kênh truyền thông, blogger thành người đưa tin, sẽ không tránh khỏi việc thông tin sai lệch, không qua kiểm chứng, hoặc những bức ảnh bạo lực, đẫm máu, được đăng tải và gây hoang mang dư luận. Nhưng, một lần nữa, chúng ta lại phải tin vào sự sàng lọc của lương tâm xã hội. Cái gì đúng rồi sẽ tồn tại, cái sai sẽ bị thải loại.
Cho đến giờ phút này, lương tâm xã hội – thể hiện qua những bình luận, bài viết và ảnh trên mạng – vẫn đang hướng dẫn mỗi người tự điều chỉnh: Không cực đoan chống lại tất cả người dân Trung Quốc, không cổ vũ bạo lực và cướp bóc, không kích động chiến tranh, nhưng cũng không chấp nhận đường lối ngoại giao đu dây, kín kín hở hở, coi quốc gia bá quyền phương bắc là bạn vàng, đồng chí tốt.
Và, hãy bảo vệ quyền lợi của công nhân thông qua những công đoàn thực chất.
Cuối cùng, vì lương tâm xã hội và cũng để giữ gìn lấy cái xã hội đang hỗn loạn của chúng ta, hãy để tất cả mọi người cùng lên tiếng phản đối bạo lực.
Chủ tịch nước đã dành nhiều thời gian trao đổi về những bức xúc, phẫn nộ của cử tri quận 1, TP.HCM trước hành động ngang ngược của Trung Quốc qua việc đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép trên vùng biển Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế.
Tuổi Trẻ Online tường thuật Chủ tịch nước Trương Tấn Sang “khẳng định nguyên tắc đi lại tự do vô hại trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thì không có vấn đề gì, nhưng Trung Quốc đặt giàn khoan trong phạm vi 200 hải lý là vi phạm và Việt Nam phải đấu tranh”.
Chủ tịch nước nói “anh (Trung Quốc) phải rút (giàn khoan) trước, nhà của tôi chứ không phải nhà của anh, dứt khoát”.
Đó là một trong những phát biểu của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trương Tấn Sang với cử tri quận 1 (TP.HCM) tại buổi tiếp xúc cử tri sáng 16/5.
Luật sư Hoàng Văn Hướng, Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, cho rằng việc nhà nước Việt Nam đứng ra bồi thường cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng vì đợt bạo động vừa qua là cần thiết nhưng không bắt buộc.
“Tất cả những doanh nghiệp đó đều là pháp nhân của Việt Nam, tuy là có đầu tư và vốn từ nước ngoài,” ông nói, ” vì vậy khi xảy ra biến cố thì rõ ràng là phải áp dụng pháp luật Việt Nam, phải tìm ra những người gây thiệt hại để bắt đền bù,” ông Hướng nói với BBC trong cuộc phỏng vấn ngày 16/5.
“Nếu những người đó không có khả năng đền bù thì mình phải xem xét vấn đề bảo hiểm của các nhà máy.”
“Nếu nói là chủ thể nhà nước Việt Nam phải đứng ra đền bù cho các doanh nghiệp có pháp nhân Việt Nam thì không có điều luật nào quy định như vậy cả.”
“Việc đền bù thì không có chế tài nào bắt buộc nhà nước phải làm cả, nhưng đó là vấn đề nhà nước cần quan tâm để đảm bảo quyền lợi giữa các bên được hài hòa.”
Tân Hoa xã ngày 16/5 cho biết Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lưu Kiến Siêu sẽ dẫn đầu đoàn công tác của Trung Quốc đến Việt Nam để ‘giải quyết’ hậu quả của các vụ bạo động.
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Việt Nam Phạm Bình Minh hôm 15/5 cho rằng “Việt Nam phải chịu trách nhiệm trước các vụ tấn công bạo lực nhằm vào các công ty và công dân Trung Quốc.”
Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Vĩnh Lạc (David Lin) ngày 15/5 được truyền thông Đài Loan dẫn lời nói Đài Loan sẽ không cộng tác với Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp trên Biển Đông.
“Không có bất cứ sự hợp tác nào giữa Trung Quốc và chúng ta trên Biển Đông”, ông nói.
Ông cũng cho biết phía Đài Loan cũng sẽ yêu cầu Việt Nam bồi thường thiệt hại cho các doanh nghiệp Đài Loan bị ảnh hưởng trong các cuộc bạo động chống Trung Quốc.
Nhạc sỹ Tuấn Khanh viết về nỗ lực của các nhóm xã hội dân sự nhằm ‘làm nguội’ dòng người bạo động ở Bình Dương:
“Những đoạn đường mà mọi ngày, cảnh sát giao thông vẫn đứng khắp nơi, nay vắng lặng một cách khó hiểu.
Cảm giác thật khó tả khi gia nhập vào đoàn người. Chúng tôi cảm nhận thấy một điều rất rõ, những nhóm xuống đường này đang kiểm soát thị trấn, kiểm soát thành phố mà không có bất kỳ sự ngăn chận nào.
Duy chỉ có hoạt động hết sức thầm lặng và kiên trì của các nhóm dân sự xã hội ở vài nơi nhằm hạ nhiệt của các đoàn người đang lên cơn sốt. Ngay trong đoàn, chúng tôi nhìn thấy 2,3 chiếc xe với các bạn trẻ cứ chạy song song và dúi cho những người biểu tình các tờ photocopy.
Tôi thúc Thy chạy vượt lên và xin một tờ. Nội dung trong đó ghi rằng “Lời kêu gọi khẩn cấp Kính gửi các bạn công nhân ở tỉnh Bình Dương và cả nước”. Với phông chữ khoảng 12pt, tràn trang giấy là lời kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh và kêu gọi đừng cướp phá, sẽ bất lợi cho Việt Nam. Dĩ nhiên, có những người đọc, có những người vứt sau lưng.
Nỗ lực hạ nhiệt của những nhóm dân sự xã hội thật đáng khâm phục.
Ngay trong khu Công nghiệp Sóng Thần, giữa những đám cháy và sự kích động điên cuồng của đám đông chạy đi chạy lại, gậy và cờ, hò hét, vẫn có một nhóm thanh niên im lặng dũng cảm đứng dựng băng-rôn lớn, trên đó có dòng chữ ghi “Hãy biểu tình đúng cách. Không đập phá tài sản. Không lấy tài sản”.
Tim thắt lại, tôi nghĩ không biết vào những lúc đám đông ít tự chủ nhất, những lúc sự điên dại lên cao nhất, có khi nào họ trở thành những vật hy sinh hay không?”
Người phát ngôn cảnh sát Campuchia, ông Kirt Chantharith, hôm 15/5 nói với hãng thông tấn Reuters chỉ trong ngày 14/5, hơn 600 người Trung Quốc đã sang Campuchia qua cửa khẩu quốc tế Mộc Bài để tránh bạo động ở Việt Nam.
“Họ chỉ ở lại Campuchia một thời gian, sau khi tình hình ở Việt Nam lắng xuống, có thể họ sẽ trở lại,” ông này nói.
Trong khi đó, Tân Hoa xã dẫn thông tin từ một quản lý người Trung Quốc cho biết 10 công dân nước này vẫn mất tích sau khi bốn công ty Trung Quốc bị tấn công ở Hà Tĩnh.
Tân Hoa Xã dẫn thông báo trên tài khoản Weibo của báo Giải phóng quân ngày 15/5 cho biết thông tin về việc quân đội Trung Quốc được lệnh báo động chiến đấu cấp 3 là sai sự thật.
“Theo lời giới chức quân đội, việc một số hãng truyền thông đưa tin rằng quân đội tại khu vực biên giới giáp với Việt Nam được lệnh báo động chiến đấu cấp ba là thông tin giả”, thông báo này nói.
Hôm 10/5, báo Quân Giải phóng cũng bác bỏ thông tin nói Nga-Trung sẽ tập trận trên Biển Đông và cho biết cuộc tập trận vẫn sẽ diễn ra trên Biển Hoa Đông như thường lệ từ ngày 20/5.
Biên tập viên Bruce Einhorn của Bloomberg nói Việt Nam sẽ là bên thua cuộc trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc.
Trong bài viết ngày 15/5, ông Einhorn cho rằng chính phủ Việt Nam là lý do chính dẫn đến các cuộc bạo động hiện nay. Bài viết của ông dẫn lời tiến sỹ Jonathan London, trong đó nhận định rằng sau khi Trung Quốc kéo dàn khoan vào khu vực mà Việt Nam tuyên bố là vùng đặc quyền kinh tế của họ, lãnh đạo Hà Nội đã không biết phải phản ứng như thế nào ngoài việc kích động làn sóng dân tộc chủ nghĩa, dẫn đến các cuộc bạo động vượt ngoài tầm kiểm soát.
“Ngay cả khi tình hình lắng xuống, tâm lý chống Trung Quốc tại Việt Nam sẽ khiến nền kinh tế phải gánh chịu hậu quả nhiều năm tới. Việt Nam lẽ ra là sự lựa chọn thay cho Trung Quốc, nơi các nhà sản xuất mặt hàng giá rẻ đang gặp khó khăn vì lương lao động tăng,” Einhorn viết.
“Các cuộc tấn công nhằm vào người Trung Quốc ở Việt Nam không chỉ kinh tởm và mang đậm tính bài ngoại, nó còn là một quyết định ngu ngốc. Đây là những người mà Việt Nam cần thu hút về phía mình chứ không phải đe dọa.”
“Những người đứng đằng sau các quyết định đầu tư cũng chỉ là con người, và sẽ không có gì ngạc nhiên khi họ không cảm thấy thoải mái ở một nước mà những kẻ côn đồ thoải mái tung hoành chống lại họ.”
Bạo động phải xếp hàng thứ yếu, chính thức lại là năng lực, hay nói cách khác là thiếu năng lực lãnh đạo.
Cụ thể hơn, đặc điểm của giới cầm quyền Việt Nam là bế tắc giữa các lãnh đạo cấp cao.
Trong khi đường lối nhất trí của Việt Nam đã tỏ ra hữu ích ở nhiều thời điểm, thì ở những thời điểm khác nó đã đẩy đất nước vào tình trạng bế tắc kéo dài, như đã xảy ra dưới thời Lê Duẩn (từ giữa thập niên 60 cho đến 1986) (nhất trí phục tùng) đã làm nên đặc trưng của giới lãnh đạo Việt Nam trong khoảng một thập kỉ vừa qua (bế tắc bất thường).
Một mặt là sự bế tắc đại diện là đầu óc cải cách của Nguyễn Tấn Dũng (người gián tiếp liên quan đến những bê bối tham nhũng quy mô lớn) và tập thể cử tri chính trị gồm giới doanh nghiệp quốc doanh chóp bu địa phương và trung ương.
Mặt khác là tam đầu chế của chính quyền gồm Tổng bí thư (Nguyễn Phú Trọng), Chủ tịch nước (Trương Tấn Sang) và Chủ tịch Quốc hội (Nguyễn Sinh Hùng) – những người nhìn chung bị coi là bảo thủ và thiếu tự tin (tôi không sử dụng từ “trung thành”) đối với Trung Quốc.
Trong nước, lòng trung thành của họ hướng về nhau, về Đảng, về hiện trạng với sự tôn trọng những định chế cốt lõi của Việt Nam. Trên bình diện quốc tế, lòng trung thành của họ (làm sao tôi có thể dùng từ này một cách lịch sự đây?) với ảo tưởng vĩnh viễn rằng Bắc Kinh là đối tác.
Trong khi việc tranh chấp hiện nay đã làm câm bặt những ý kiến như vậy, những người tham gia cuộc chơi này chưa phát triển tài hùng biện thích hợp và có lẽ điều này giải thích tại sao họ không lên tiếng.
Hãng tin NHK của Nhật trong tin đăng ngày 15/5 cho biết ngoài một người Trung Quốc thiệt mạng trong vụ xung đột hôm 14/5 ở Hà Tĩnh, một nhà sản xuất linh kiện xe đạp của Đài Loan ở ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh cũng đã thông báo tìm thấy thi thể của một kỹ sư người Trung Quốc tại nhà máy đã bị người biểu tình đốt hôm 13/5.
Trong thông cáo gửi đến BBC sáng 16/5, VSIP cho biết:
Tại các khu công nghiệp Bình Dương, tình hình đã ổn định trở lại. Từ chiều thứ Tư ngày 14/5, các hoạt động phản đối đã giảm và đến hôm nay đã hoàn toàn chấm dứt.
Ngoài những tổng thất tại VSIP Bình Dương, cuộc tuần hành phản đối lần này đã gây ảnh hưởng đến nhiều khu công nghiệp và cụm công nghiệp khác trên địa bàn tỉnh. Như thông tin đã công bố hôm qua, trong tổng số 326 khách hàng đang hoạt động tại khu công nghiệp, cuộc biểu tình đã gây cháy lớn tại 4 công ty gây thiệt hại về nhà xưởng.
Đây là 4 công ty có vốn đăng ký Trung Quốc và Đài Loan, với tổng diện tích đất khoảng 1% tổng diện tích toàn khu công nghiệp VSIP Bình Dương.
Ngoài các công ty này, các công ty còn lại trên tổng số 99 công ty bị ảnh hưởng chỉ bị thiệt hại không đáng kể về tài sản, chẳng han của kính bị vỡ và hàng rào bị hư hỏng.
Đến sáng nay, nhiều công ty đã trở lại hoạt động sau hai ngày đình trệ, ước tỉnh tổng cộng hơn 50% khách hàng đã bắt tay vào dọn dẹp và tiếp tục sảng xuất.
Lực lượng cảnh sát chống bạo động vẫn tiếp tục đóng chốt tại VSIP Bình Dương và liên tục phối hợp với 300 bảo vệ VSIP để kiểm soát tình hình tại hai khu công nghiệp này.
Thông cáo báo chí từ Nhà Trắng ngày 15/5:
Hôm nay, Phó Tổng thống đã gặp Tổng Tham mưu trưởng Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc Phòng Phong Huy tại Nhà Trắng.
Phó Tổng thống và Tổng Tham mưu trưởng Phòng khẳng định tầm quan trọng và sự cần thiết phải duy trì đà phát triển quan hệ quân đội Mỹ-Trung.
Phó Tổng thống nhấn mạnh Hoa Kỳ rất quan ngại về hành động đơn phương của Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp với Việt Nam.
Phó Tổng thống khẳng định lại rằng tuy Hoa Kỳ không có quan điểm về những tuyên bố khẳng định lãnh thổ cạnh tranh với nhau, song không nên có bất cứ quốc gia nào thực hiện các bước khiêu khích để thúc đẩy những tuyên bố về các khu vực tranh chấp theo cách thức làm suy yếu hòa bình và ổn định trong khu vực.
Phó Tổng thống và Tổng tham mưu trưởng Phòng cũng thảo luận về tầm quan trọng của mối quan hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc trong bối cảnh phải giải quyết một loạt các thách thức khu vực và toàn cầu.
Giàn khoan của Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục hoạt động trên vùng biển tranh chấp, tổng tham mưu trưởng quân đội nước này khẳng định.
Phát biểu trong chuyến thăm Hoa Kỳ hôm 15/5, Thượng tướng Phòng Phong Huy nói Bắc Kinh “không thể mất dù chỉ là một tấc đất” và cáo buộc Hà Nội đang gây bất ổn trong khu vực.
“Đến lúc này thì tất cả đã rõ … Đâu là bên đang có những hoạt động bình thường và đâu là bên gây rối,” ông nói.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc cũng cảnh báo nỗ lực gia tăng sự hiện diện tại châu Á của Hoa Kỳ đang châm ngòi cho căng thẳng.
Ông Phòng nói nhiều nước trong khu vực đang tận dụng cái gọi là chiến lược chuyển hướng sang châu Á của Hoa Kỳ để gây rối, đồng thời kêu gọi Hoa Kỳ không nghiêng về bên nào trong xung đột Việt-Trung hiện nay.
Chiều 15/5, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị.
Truyền thông Việt Nam nói ông Minh một lần nữa yêu cầu Trung Quốc rút ngay giàn khoan và các tàu đang xâm phạm “trái phép” vùng biển Việt Nam.
Ngoại trưởng Việt Nam cũng nói các hành vi “manh động, phá hoại” ở một số nơi tại Việt Nam “là các hành vi vi phạm pháp luật của một số cá nhân lợi dụng tình hình để gây rối, làm mất trật tự, an ninh và an toàn xã hội”.
Ông Minh khẳng định Việt Nam sẽ “làm hết mình để tạo mọi thuận lợi và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cá nhân, doanh nghiệp và các cơ quan nước ngoài tại Việt Nam, bao gồm cả người và các doanh nghiệp Trung Quốc”.
Nhân biểu tình chống Trung Quốc tại Việt Nam, báo Anh, tờ The Guardian 15/5 ra ở London viết:
“Năm 2012, chính quyền Trung Quốc cũng cho phép các đợt biểu tình lớn phản đối Nhật Bản vì căng thẳng tại vùng Biển Hoa Đông. Người biểu tình khắp cả nước đã đập phá các cửa hàng Nhật, phá xe do Nhật sản xuất trước khi chính quyền ra lệnh cho họ giải tán.”
“Tuyên truyền của Trung Quốc nay đang kiểm duyệt tin tức về đợt biểu tình [ở Việt Nam], theo trang China Digital Times tiết lộ ra. Trung Quốc nói báo chí ‘không được đưa tin về các doanh nghiệp có vốn Trung Quốc ở Việt Nam bị người Việt Nam tấn công.”
Một công nhân tham gia vào cuộc biểu tình chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông nói với BBC rằng anh ‘chỉ muốn góp sức với mọi người để đấu tranh với Trung Quốc thôi’.
Trả lời BBC Việt ngữ hôm 14/05 khi đang trên đường biểu tình cùng với các đồng nghiệp của mình ở huyện Bình Tân, phía Tây Thành phố Hồ Chí Minh, một công nhân có tên là Hoàng Đình Thái nói hành động của anh là ‘tự ý của bản thân’ và ‘không có ai kêu gọi, vận động’.
“Chiều nay (14/5) tôi mới tham gia (biểu tình) do được nghỉ làm,” anh nói.
“Bây giờ nước mất nhà tan thì công việc đâu mà làm nữa,” anh nói thêm, “Trung Quốc phải rút khỏi Việt Nam thì chúng tôi mới làm lại.”
Anh Thái năm nay 37 tuổi, quê ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, và hiện đang là công nhân của Công ty giày Pou Yuen thuộc sở hữu của Đài Loan đóng tại Quận Bình Tân.
Khi được hỏi lý do vì sao lần này có nhiều công nhân cũng xuống đường giống như anh, người công nhân này nói: “Lần này cả thế giới ủng hộ mình thì mình đâu có gì phải sợ nó để cho nó leo thang như vậy đâu.”
Khi được hỏi có sợ việc biểu tình ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống của bản thân hay không, anh cho biết: “Tất nhiên mình đã xác định nghỉ việc rồi thì phải tính đến việc khác nếu như công việc (biểu tình) cứ kéo dài.”
“Tất nhiên cũng sợ, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình thì sao không sợ?” anh nói và ở nhà ‘bà xã lại cổ vũ thêm không sợ chồng mất việc’.
Về hành động bạo động của một số người trong cuộc biểu tình ở Bình Dương, anh cho rằng ‘người ta làm như thế là sai’.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “ nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Luật sư Lê Công Định viết trên Facebook cá nhân ngày 14/05:
Tháng 7/2010, khi bị giam cùng anh Trần Huỳnh Duy Thức ở Xuân Lộc, bàn về tình hình Biển Đông, anh Thức nói với tôi rằng chiến lược của Việt Nam cần tập trung vào những điểm chính sau đây:
1. Quốc tế hóa tranh chấp chủ quyền, tuyệt đối không nên thương lượng riêng với Trung Quốc trong bất cứ trường hợp nào (như vậy, nói cách khác, “Thỏa thuận những nguyên tắc chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển”,… do hai Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hồ Cẩm Đào ký trong dịp Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc vào tháng 10-2011 là một sai lầm lịch sử);
2. Tránh cô lập hóa về ngoại giao, tranh thủ ủng hộ bên thứ ba trong cuộc tranh chấp với Trung Quốc, như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Philippines;
3. Tận dụng công pháp quốc tế, khởi kiện Trung Quốc trước các cơ quan tài phán quốc tế bằng mọi cách, kể cả liên kết với các bên thứ ba;
4. Xem xét khả năng tham gia liên minh quân sự với một đồng minh mạnh, làm đối trọng với Trung Quốc; và
5. Từng bước xây dựng một lực lượng hải quân hùng mạnh.
Những gì đang diễn ra tại Biển Đông cho thấy anh Trần Huỳnh Duy Thức là một chiến lược gia có tầm nhìn hơn bất kỳ nhà lãnh đạo nào hiện tại.
“Cho tới nay, sau khi số công dân Trung Quốc mất tích hay thiệt mạng vẫn chưa được xác nhận, Hà Nội phải đối mặt với nhiệm vụ khẩn cấp trong việc cho thế giới bên ngoài thấy họ thực sự nghiêm túc trong việc bảo vệ quyền chính đáng của người nước ngoài ở đây.
Quốc gia này cũng nên hành động nhanh nhằm chứng tỏ độ đáng tin cậy trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất từ cuộc biểu tình bạo lực.
Các vụ tấn công này, nếu không được kiểm soát, chắc chắn sẽ tổn hại tới danh tiếng của Việt Nam là điểm đến đầu tư và du lịch đối với quốc tế, là cú tác động nghiêm trọng tới nền kinh tế đang phát triển nhanh ở vùng Đông Nam Á.
Một số nhà phân tích phương Tây đã đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các cuộc tấn công này làm lá bài để đàm phán với Trung Quốc.
Nhưng nếu họ nghĩ theo cách này thì thực là ngây thơ và man rợ. Việc này đơn giản là vi phạm nguyên tắc cơ bản về nhân loại khi dùng sự mất mát của mạng người nhằm thúc đẩy mục tiêu chính trị.”
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lại vừa lên tiếng phê phán Trung Quốc trong lúc hai nước căng thẳng vì vụ giàn khoan trên Biển Đông.
“Trung Quốc không những không chấp nhận đề nghị chính đáng của Việt Nam mà còn tiếp tục tăng cường: trước là hơn 80 tàu, bữa nay là hơn 90 tàu, vòng mấy vòng bảo vệ giàn khoan, không cho tàu của ta tiếp cận.
“Trong khi tàu cảnh sát biển và kiểm ngư của ta tiếp cận là để yêu cầu rút giàn khoan chứ không phải dùng vũ lực. Thế mà Trung Quốc lại còn đổ lỗi là Việt Nam quấy rối,” ông Nguyễn Tấn Dũng được trích lời trên báo điện tử VietnamNet.
“Hiện chưa xảy ra xung độ lớn mà đã ảnh hưởng an ninh, an toàn hàng hải rồi”, Thủ tướng Dũng nhận định.
Thủ tướng cũng nói “đánh giá cao” sự đồng lòng của người dân trong việc ủng hộ chính phủ đấu tranh chủ quyền, nhưng phê phán các “hành động sai và vi phạm pháp luật”.
Ông Dũng khẳng định Việt Nam chỉ phản đối “nhà cầm quyền Trung Quốc”, còn với người dân, doanh nghiệp Trung Quốc và các nước khác hợp tác làm ăn thì phải bảo vệ họ.
“Phải bảo đảm an ninh an toàn cho mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Bất cứ ai khi ta đã mời vào đầu tư thì phải đảm bảo tính mạng, tài sản theo đúng luật pháp,” Thủ tướng Dũng nói.
Trong cuộc gặp mặt cử tri, ông Dũng cũng cho biết thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam vừa đối thoại với người đồng cấp ở Bắc Kinh và nói Việt Nam đang “kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ”.
“Tới hôm nay rất mừng là quốc tế đã lên tiếng phê phán Trung Quốc, kêu gọi họ không dùng vũ lực. Chưa thấy chính phủ nước nào lên tiếng ủng hộ Trung Quốc,” Thủ tướng Dũng được báo trong nước dẫn lời.
Bài xã luận trên JakartaGlobe có đoạn viết:
Các cuộc bạo loạn chết người tại Việt Nam là một lời cảnh báo cho các lãnh đạo Đông Nam Á và Trung Quốc rằng không có con đường nào khác trong việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông ngoài việc phải có cuộc đối thoại nghiêm túc, chân thành.
Chúng tôi lên án các vụ tấn công người Trung Quốc tại Việt Nam và đòi hỏi chính phủ Việt Nam phải bảo vệ các công dân nước ngoài đang có mặt tại Việt Nam.
Tại Hà Tĩnh, tình trạng bạo loạn bùng lên trong hôm qua 14/5, khiến ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Vào khoảng 9:30 tối ngày 15/05, trang Facebook của Công ty gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh nơi xảy ra đụng độ đưa thông điệp như sau:
HÃY GIỮ LẤY MIẾNG CƠM CỦA CHÍNH CHÚNG TA
Các bạn đồng nghiệp thân mến. Đa số các văn phòng trong công ty đã bị đập phá và cướp bóc trang thiết bị, việc hoạt động trở lại của công ty gặp khó khăn lớn.
Thiết nghĩ, nếu công ty gặp khó khăn, cho các bạn nghỉ việc không lương thì chúng ta đều phải chịu khổ, vậy có nên chăng chúng ta, những nhân viên người Việt chân chính, hãy chung tay với công ty khắc phục một phần hậu quả này.
Do đó mình có ý kiến rằng, mỗi nhân viên của công ty hãy đóng góp một ngày lương để giúp công ty nhanh chóng phục hồi hoạt động.
Các bạn thấy thế nào??!!
Trước đó trên trang này viết: “Các thánh ơi, yêu nước là phải đánh, đập, phá, giết và cướp ah?
Đau lòng thay khi miếng cơm của hàng vạn người dân bị một nhóm người làm cho tan nát!
Hãy là người yêu nước, đừng là người phá nước!” Các bạn nghĩ sao?
昨天的事情，真的很道歉各位台灣朋友們。公司收到那麼大的損失，我 們覺得很慚愧。(Những gì xảy ra ngày hôm qua, chúng tôi thực sự xin lỗi bạn bè Đài Loan. Công ty đã phải chịu một mất mát lớn, chúng tôi cảm thấy rất xấu hổ.)
Liệu những tranh chấp hiện tại sẽ dẫn đến xung đột giữa hai nước và gây bất ổn cho khu vực? Mời các bạn đón đọc bài phân tích ‘ Việt – Trung căng thẳng trên biển trên bộ‘ của Đoàn Xuân Lộc gửi BBC ngày 15/05.
Bộ Ngoại giao Đài Loan nói họ đang đặt 20.000 phù hiệu để phát cho các công ty Đài Loan ở Việt Nam. Các phù hiệu này mang các dòng chữ tiếng Việt như “Tôi là người Đài Loan”, “Tôi đến từ Đài Loan”, để tránh không bị nhầm là công dân Trung Quốc.
Một nghị sĩ đối lập, Tsai Huang-liang, đề nghị chính phủ Đài Loan thương lượng với Việt Nam để Hà Nội cho phép doanh nghiệp Đài Loan treo cờ ‘Trung Hoa Dân Quốc’.
Ngoại trưởng Đài Loan David Lin nói bộ ngoại giao sẽ cố gắng thương lượng theo hướng đó.
Đại sứ quán Trung Quốc ngày 2014/05/15 ra thông báo đặc biệt nhắc nhở công dân Trung Quốc tại Việt Nam chú ý đến an toàn cá nhân và tài sản của họ.
Thông báo có đoạn “Gần đây tại Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Tĩnh, Thái Bình và các tỉnh khác tại Việt Nam đã bị gián đoạn bởi các vụ bạo động xảy ra đối với doanh nghiệp Trung Quốc và nhân viên người Trung Quốc. Trong tình hình hiện nay, Đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc tại Việt Nam đã yêu cầu chính quyền Việt Nam có các biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sự an toàn cá nhân và quyền lợi của công dân Trung Quốc. Chúng tôi một lần nữa nhắc nhở các công dân Trung Quốc có biện pháp phòng ngừa, tăng cường tự bảo vệ, tránh đi lại nếu không cần thiết.”
Bộ Ngoại giao Singapore nói họ xác nhận được một cờ Singapore bị đốt ở Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore 1 thuộc tỉnh Bình Dương hôm 13/5.
Singapore nói đây là vụ việc “nghiêm trọng vì lá cờ là biểu tượng quốc gia thiêng liêng”.
Sứ quán Singapore ở Hà Nội đã bày tỏ lo ngại với chính phủ Việt Nam hôm 14/5.
Theo Bộ Ngoại giao Singapore, hiện chưa có tin tức về người Singapore bị ảnh hưởng vì các cuộc biểu tình.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Cùng ngày phát biểu với cử tri ở Hải Phòng, Thủ tướng Việt Nam cũng nói “mức độ hung hăng” của Trung Quốc đã giảm.
Ông Nguyễn Tấn Dũng được báo trong nước dẫn lời: “Kết quả đấu tranh, bước đầu, trên thực địa, mức độ hung hăng, đâm ủi, bắn súng nước của tàu Trung Quốc có giảm.”
Trang tin VnExpress tường thuật Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong công điện khẩn ra sáng nay 15/5 cho rằng những ngày qua nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Tuy nhiên, theo VnExpress, Thủ tướng đánh giá việc có một số người manh động, phá hoại cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ tại một số địa phương là “nghiêm trọng”, và đã yêu cầu Bộ Công an cùng các bộ ngành kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam: Diễn đàn hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng lần thứ 8 đã được tổ chức ngày 15/5/2014 tại thành phố Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Tham dự Diễn đàn có khoảng 200 đại biểu đến từ các Bộ/ngành, viện nghiên cứu và doanh nghiệp của các nước ASEAN và Trung Quốc. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Hồng Trường dẫn đầu tham dự.
Diễn đàn đã tập trung trao đổi về việc triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng trong 8 năm qua và thảo luận sâu về đổi mới tài chính, đầu tư, phát triển công nghiệp, hợp tác công nghiệp xuyên biên giới, hợp tác cảng biển và xây dựng mạng lưới tiếp vận trong khu vực Vịnh Bắc Bộ mở rộng nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân giữa các nước ASEAN và Trung Quốc.
Phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường khẳng định Việt Nam ủng hộ và sẵn sàng hợp tác với các nước liên quan triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng; đề nghị các nước cần tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực ưu tiên như cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường, nông nghiệp, giao lưu nhân dân…, đặc biệt là huy động vốn và nguồn tài trợ cho các dự án trọng điểm trong khuôn khổ hợp tác này.
Trước tình hình Biển Đông gần đây, Trưởng đoàn ta nhấn mạnh yêu cầu duy trì sự ổn định chính trị và xây dựng, củng cố môi trường thuận lợi cho hoà bình; khẳng định hợp tác cần dựa trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng luật pháp quốc tế, độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước tham gia, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, thực hiện đầy đủ và nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử COC.
Trang tin Dân Trí dẫn lời Trung tá Nguyễn Thanh Liêm, Phó giám đốc Công an Hà Tĩnh nói tại cuộc hop báo nhanh về tình hình khu công nghiệp Vũng Áng chiều 15/5: “Đến lúc này chúng tôi đã khởi tố vụ án, bắt giữ 76 đối tượng. Qua điều tra sơ bộ, có ba nhóm đối tượng gây ra vụ việc, gồm: nhóm kích động công dân gây rối phá hoại tài sản, gây mất trật tự; nhóm phá hoại tài sản và nhóm trộm cắp tài sản.”
PGS. TS. Phạm Quý Thọ (Nhà phân tích chính sách công, Học Viện Chính sách & Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư) trả lời BBC ngày 15/05/2014:
“Về lâu dài, Việt Nam cần phải có những biện pháp tổng thể, trước hết phải có những biện pháp tuyên truyền vì dân trí nước mình (Việt Nam) người ta chưa thực sự hiểu vấn đề này lắm. Người ta hay gắn những vấn đề, thí dụ như vấn đề biển đảo, rồi vấn đề chiến tranh biên giới, hoặc những lịch sử va chạm với Trung Quốc, thì người ta chưa phân biệt rạch ròi việc đó, những va chạm đó với vấn đề toàn cầu hóa và phát triển kinh tế hiện nay. Điều đó cần phải làm cho không chỉ dân mà một số giới người ta hiểu được điều đó, nhưng hiện nay chưa làm được.
“Tiếp theo, cần phải có những định hướng, thậm chí theo tôi phải ra những luật biểu tình, để làm sao đấy khi người dân xuống đường biểu tình, thì nó theo một trật tự nhất định, chứ không thể để tự phát như hiện nay.
“Luật biểu tình thậm chí được đưa ra trước Quốc hội lấy ý kiến có nên thảo luận Luật biểu tình hay không, nhưng rồi lại chìm vào im lặng. Hiện nay chưa có, nhưng tôi nghĩ nếu mà đưa ra luật biểu tình này, thì trong trường hợp này là có lợi. Bởi vì luật đó sẽ giải thích trong trường hợp nào được biểu tình, và được biểu tình như thế nào, thì tại sao chúng ta không làm những việc đó?
“Thì đó là những việc tiếp theo là hoàn thiện thể chế về luật pháp nữa. Việc đó Việt Nam cũng nên làm, không chỉ có những biểu tình mà người ta nghi ngại là việc biểu tình sẽ xấu cho chính phủ, mà nhân đây cũng phải nói rằng nhiều cuộc biểu tình khác. Thí dụ, ngay như việc biểu tình nước ngoài trong vụ va chạm Biển Đông này, manh động vừa rồi, thì rõ ràng người ta chưa hiểu lắm về nội hàm của biểu tình là như thế nào. Cho nên, việc hoàn thiện hệ thống về luật pháp cũng là giải pháp thứ hai mà tôi có thể khuyến cáo.
“Cái thứ ba là về kinh tế, cũng phải lường trước trong thời gian tới có thể có khó khăn về kinh tế, cho nên phải chuẩn bị sẵn những tình hình để đối phó, ví dụ như là một số dự án có thể bị chậm trễ, cái này phải có những đối sách về kinh tế. Thứ hai nữa là làn sóng đầu tư ở một số nước, thông qua những cái như thế này, cần phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích, nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo tin cậy, để cho người ta thấy việc đó chỉ là nhất thời, và thông qua những cái này, chúng ta phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích. Nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo một môi trường như thế nào đấy thật là tin cậy, để cho người ta thấy rằng việc đó chỉ là nhất thời.
“Bởi vì có thể đối với Trung Quốc, Đài Loan, biết đâu sau này gặp một đối tác khác, người ta cũng manh động như thế thì quả là nguy hiểm đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài, cũng như hình ảnh lâu dài của Việt Nam đối với phát triển kinh tế của Việt Nam và những quan hệ kinh tế của Việt Nam đối với thế giới.”
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình tiết lộ một thứ trưởng ngoại giao đang thăm Trung Quốc để “trao đổi thẳng thắn các vấn đề giữa hai nước” từ ngày 13-15/5.
Tại cuộc họp báo thường kỳ tại Hà Nội vào hôm 15/5, ông Bình cho biết Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn đã đến Bắc Kinh.
Ông Bình không tiết lộ Thứ trưởng Sơn sẽ đối thoại với cấp nào của Trung Quốc, và nói rằng sẽ “thông báo sớm khi có thông tin”.
Ông Hồ Xuân Sơn nói tốt tiếng Trung vì đã học tại Đại học Bắc Kinh, Khoa Trung văn.
Trả lời các phóng viên trong và ngoài nước, ông Lê Hải Bình nói rằng Việt Nam đã thể hiện “thiện chí” trong giải quyết tranh chấp, nhưng đáp lại Trung Quốc vẫn duy trì hiện diện quân sự lớn với nhiều tàu chiến, máy bay, tàu hải giám, và tàu cá bọc thép.
Ông Bình nói Việt Nam luôn coi trọng hợp tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc, nhưng cho rằng quan hệ chỉ có thể tốt đẹp nếu có “thiện chí xử lý các bất đồng”và “tôn trọng lẫn nhau”.
“Rõ ràng các hành động sai trái của Trung Quốc đã ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin cũng như tình cảm của người dân Việt Nam. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn cố gắng duy trì các hợp tác bình thường vì lợi ích của nhân dân hai nước.”
Khi được hỏi giới hạn kiềm chế của Việt Nam sẽ đến mức nào, ông Bình cho biết sẽ sử dụng “mọi biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền hợp pháp”, “kiên trì biện pháp ngoại giao”, nhưng sẽ “có phản ứng thích hợp” tùy theo “diễn biến thực tế”.
“Việt Nam đã và đang kiên trì đối thoại, tiến hành giao thiệp nghiêm túc với Trung Quốc ở nhiều cấp độ, dưới nhiều hình thức, phản đối mạnh mẽ hành vi sai trái của phía Trung Quốc. Đáp lại giao thiệp và thiện chí của Việt Nam, Trung Quốc tiếp tục duy trì và mở rộng hoạt động sai trái, điều thêm nhiều tàu và máy bay đến khu vực nói trên.
“Theo các cơ quan chức năng của Việt Nam, tính đến ngày hôm nay, Trung Quốc vẫn duy trì sự hiện diện của nhiều tàu quân sự, hải cảnh, hải giám, hải tuần, ngư chính, tàu cá vỏ sắt, các tàu dịch vụ cùng sự hỗ trợ của nhiều máy bay tại khu vực xung quanh giàn khoan Hải Dương – 981.
“Trong khi các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam hết sức kiềm chế thì Trung Quốc tiếp tục có những hành động hung hăng, đưa tàu, máy bay đến uy hiếp, dùng vòi rồng có công suất lớn nhằm vào các tàu công vụ của Việt Nam đang thực thi nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương”, ông Bình cho biết, theo trang web Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Nhật báo Quân Giải phóng của Trung Quốc bác bỏ tin trên truyền thông nước ngoài nói rằng quân đội của họ ở Quảng Tây và Vân Nam “đặt vào tình trạng báo động cấp ba”, theo BBC Tiếng Trung.
Trang báo Quân Giải phóng 15/5 cho hay, tin như vậy, “chỉ là tin giả”, sau khi có bài trên trang đánh giá quân sự Trung Quốc ở Canada viết rằng Trung Quốc có bốn mức báo động quân sự và cấp thứ ba là cấp trước mức cao nhất tức mức “tổng động viên”.
Một số nguồn tin tiếng Việt cũng đặt câu hỏi về chuyến thăm Côn Minh của Bộ trưởng Quốc phòng Thường Vạn Toàn hôm 12/5 nhưng các báo Trung Quốc nói đây chỉ là chuyến thăm thị sát sau các vụ bất ổn liên quan đến người Uighur ở Vân Nam.
Trong hình là quang cảnh tại một nhà máy của Đài Loan ở Bình Dương bị phóng hỏa.
Tân Hoa Xã: Ít nhất hai công dân Trung Quốc thiệt mạng và hơn 100 được đưa tới bệnh viện.
Bản tin cho hay đã phát hiện một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính làm việc cho một nhà máy phụ tùng xe đạp tại Tình Bình Dương bị giết hại.
Công an Việt Nam đang giải quyết vụ việc và giới ngoại giao từ tòa đại sứ Trung Quốc đang tới hiện trường.
Một công dân Trung Quốc khác thiệt mạng tại tỉnh Hà Tĩnh.
“Nếu nói rằng đây là một sự khủng hoảng là cũng chưa đến mức. Đây chủ yếu là hành động tự phát của người dân Việt Nam do họ vô cùng phẫn nộ trước hành vi khiêu khích và xâm lăng của nhà cầm quyền Trung Quốc.
Thế còn về cách xử lý của chính quyền Việt Nam, tôi được biết là ở tỉnh Bình Dương, cũng như một số địa phương khác, những người đại diện chính quyền cũng đã đối thoại với những người biểu tình, giải thích cho những người biểu tình và hiện nay cũng chưa có một sự việc nào đáng tiếc xảy ra như là sự trấn áp thô bạo, chẳng hạn mà tôi nghĩ rằng nó là cách xử lý hợp lý.
Tôi chắc chắn rằng khi mà cái giàn khoan của Trung Quốc còn đó, nhất là khi Trung Quốc ngang nhiên cản phá các tàu chấp pháp của Việt Nam, và ngang nhiên từ chối đàm phán với Việt Nam, thậm chí còn đặt điều kiện đàm phán với Việt Nam (rằng) các tàu chấp pháp của Việt Nam phải rút đi đã, thì phải nói là không thể nào mà làm dịu được sự phẫn nộ của người dân.
Tôi chắc chắn là người dân (Việt Nam) sẽ còn xuống đường biểu tình nhiều để phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc, còn qua vụ việc xảy ra ở Bình Dương, cũng như ở Hà Tĩnh, tôi chắc chắn rằng cả người dân đi biểu tình để thể hiện lòng yêu nước của mình, thể hiện sự phản đối Trung Quốc, cũng như là chính quyền cũng rút ra được nhiều bài học quan trọng, và chúng ta có thể kiểm soát được tình hình.”
Hãng tin Nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã nói ít nhất hai công dân Trung Quốc chết và hơn 100 người nhập viện sau các cuộc bạo loạn ở Việt Nam.
Một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính được phát hiện chết tại nhà máy Đài Loan, chuyên sản xuất phụ tùng xe đạp ở Bình Dương. Một công dân Trung Quốc khác bị giết chết tại Hà Tĩnh.
Tân Hoa Xã cũng dẫn các nguồn tin nói chừng 10 người Trung Quốc hiện vẫn chưa được tìm thấy sau các cuộc tấn công bạo loạn ở Hà Tĩnh.
Kyodo News: Chính phủ Campuchia tuyên bố sẽ không cho người Việt ở nước này tổ chức biểu tình chống Trung Quốc.
Hãng tin của Nhật dẫn lời Khieu Sopheak, phát ngôn nhân của Bộ Nội vụ, nói Campuchia không cho phép người nước ngoài biểu tình chống nước khác.
“Người nước ngoài không được dùng lãnh thổ Campuchia vì mục đích tổ chức hoạt động chống người nước khác.”
Phát ngôn nhân chính phủ có tuyên bố như vậy sau khi có tin đồng một hội người Việt ở Campuchia định tổ chức biểu tình trước sứ quán Trung Quốc ở Phnom Penh.
Reuters: Hải quân Hoa Kỳ một lần nữa đề nghị tăng các chuyến thăm tới Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng về tranh chấp biển đảo ngày càng leo thang giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong một thông cáo gửi tới hãng tin Reuters, phía Hoa Kỳ khẳng định lại mong muốn thiết lập quan hệ hải quân chặt chẽ hơn với Việt Nam.
Phát ngôn viên và chỉ huy Hạm đội 7, ông William Marks viết trong thư trao đổi với Reuters: “Chúng tôi quan tâm tới việc kết nối các đối tác trên Biển Đông và hoan nghênh việc tăng cường các chuyến thăm cảng với Việt Nam.”
Viên chức quân sự Mỹ nói rằng hải quân nước này không thay đổi việc điều động do căng thẳng Trung – Việt, nhưng hàng ngày vẫn điều máy bay do thám bay trên vùng Biển Đông.
Tàu chỉ huy của Hạm đội 7 là tàu khu trục USS Blue Ridge, hiện cũng đang ở trong vùng biển Đông.
Cùng ngày, Chính phủ Nhật Bản cũng cho biết họ đã yêu cầu Việt Nam đảm bảo an toàn cho người dân và các công ty Nhật, hãng thông tấn Kyodo của Nhật đưa tin.
“Chúng tôi kêu gọi giới chức Việt Nam phải có phản ứng để đảm bảo an toàn cho người dân và công ty Nhật,” ông Yoshihide Suga, chánh văn phòng nội các Nhật Bản nói trong một cuộc họp báo.
Trong các cuộc bạo loạn ở Bình Dương hôm 13/5, một số doanh nghiệp Nhật đã bị tấn công nhầm.
Ông Suga nói cho đến giờ Chính phủ Nhật vẫn chưa nhận được báo cáo gì về thương vong của công dân Nhật trong các cuộc biểu tình ở Việt Nam.
Ông cho biết Bộ Ngoại giao Nhật đã cảnh báo người dân Nhật ở Việt Nam bằng email và các cách khác. Ông kêu gọi giải quyết các tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc một cách hòa bình thông qua đối thoại.
Hình ảnh biểu tình bên ngoài nhà máy thép Formosa ở Hà Tĩnh hôm 14/05.
Bắc Kinh cáo buộc Hà Nội ‘đồng lõa’ với những người biểu tình chống Trung Quốc vốn đã làm ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng trong các hành động phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan ra vùng biển có tranh chấp trên Biển Đông, hãng tin AFP đưa tin.
“Bạo động ở Việt Nam có sự liên hệ trực tiếp giữa thái độ dung dưỡng và đồng lõa từ phía Việt Nam với một số lực lượng chống Trung Quốc và những kẻ phạm pháp,” phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói với báo giới hôm thứ Năm ngày 15/5.
“Người Việt đang giới thiệu một bộ mặt xấu xí mà chính họ đã từng lên án hết mực, khi dân Trung Quốc bị chính quyền Bắc Kinh kích động trong cuộc xung đột ngoại giao với Nhật vào năm 2012.”
“Ngay lập tức, câu hỏi này được đặt ra là vụ bạo động này có lợi cho ai?”
“Chắc chắn cuộc bạo động này sẽ làm giảm sức đối đầu của Việt Nam với Trung Quốc trên biển Đông, vào lúc quan trọng nhất”.
Nhóm người Đài Loan ủng hộ Trung Quốc biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Việt Nam tại Hong Kong hôm 15/05. Người biểu tình hô khẩu hiệu đòi Việt Nam xin lỗi, đền bù thiệt hại, và xé bức ảnh ông Trương Tấn Sang.
Trung Quốc đã có cuộc họp khẩn cấp với đại sứ Việt Nam ở Bắc Kinh, phát ngôn viên Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh nói trong trong đoạn video do truyền hình CCTV phát hôm 15/05.
Bà Oánh cho biết Trung Quốc đã thúc giục Việt Nam thực hiện các biện pháp có hiệu quả nhằm đảm bảo an toàn cho công dân và tài sản của Trung Quốc ở Việt Nam.
Trong lúc đó, Tân Hoa xã đưa tin 10 người Trung Quốc hiện vẫn mất tích sau cuộc bạo động ở Vũng Áng, Hà Tĩnh.
Ban tiếng Việt Đài NHK của Nhật: (14/05/2014) “Lãnh sự quán Nhật Bản ở thành phố Hồ Chí Minh nói rằng một số người biểu tình đã có hành vi bạo lực, như phá cửa ra vào và làm vỡ cửa sổ của các doanh nghiệp Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản.
“Các nhà chức trách Đài Loan nói rằng hơn 100 doanh nghiệp Đài Loan đã bị ảnh hưởng, một số doanh nghiệp bị đốt nhà xưởng và một người Đài Loan bị thương do bị đánh vào đầu.
“Những văn phòng và doanh nghiệp có biển hiệu chữ Hán được cho là mục tiêu tấn công bừa bãi của người biểu tình.
“Văn phòng của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, một vụ biểu tình chống Trung Quốc tương tự đã xảy ra ở một khu công nghiệp khác của tỉnh Bình Dương. Cơ quan này cũng cho biết các vụ biểu tình chống Trung Quốc cũng xảy ra ở tỉnh Đồng Nai, bên cạnh Bình Dương.
“Lãnh sự quán Nhật Bản cho biết đến nay chưa có thông tin về người Nhật nào bị thương.
“Một hiệp hội của các doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam đang kêu gọi các doanh nghiệp Nhật treo quốc kỳ Nhật Bản tại nhà máy, để chứng tỏ họ là doanh nghiệp Nhật Bản”, bản tin cho biết.
Theo trang tin Tiền PhongOnline, ông Đặng Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND Hà Tĩnh nói công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố vụ án, bắt 76 đối tượng trong vụ bạo loạn Vũng Áng.
Nguyen Pacific, BBC Vietnamese Facebook: Là một người dân Việt Nam, tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành đến nhân dân Đài Loan, và cá nhân những người bị ảnh hưởng bởi các vụ bạo loạn gần đây tại Việt Nam.
Xin hãy tha thứ và hiểu rằng những điều tồi tệ vừa xảy ra chỉ là của một số ít người Việt Nam kém hiểu biết. Nhân dân Việt Nam nói chung vẫn luôn là người bạn tốt của nhân dân Đài Loan. Một lần nữa thành thật xin lỗi !
Ngày 15/5, nhiều người Đài Loan đã xuống đường biểu tình trước Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam ở Đài Bắc và Lãnh sự quán Việt Nam ở Hong Kong để phản đối các cuộc bạo động nhằm vào công dân, công ty Đài Loan tại Việt Nam.
Lực lượng an ninh ở Đài Bắc đã phải ngăn người biểu tình tiến vào bên trong Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam và kêu gọi họ kiềm chế.
Theglobeandmail: Người Trung Quốc sang làm việc tại Việt Nam sợ hãi bỏ chạy bằng đường bộ và đường hàng không. Cảnh sát đường biên Campuchia nói trong hôm thứ Tư đã có 600 người Trung Quốc sang Campuchia qua cửa khẩu ở miền nam Việt Nam và có thêm những người khác tới trong hôm thứ Năm.
Hãng hàng không Đài Loan, China Airlines đang bổ sung thêm hai chuyến bay đi từ TP Hồ Chí Minh, hãng thông tấn Đài Loan Central News Agency nói.
Đại sứ Đài Loan Huang Chih-pen, người đã nói chuyện với một thành viên ban lãnh đạo Formosa có mặt tại chỗ vào sáng thứ năm nói những kẻ bạo loạn phóng hỏa vào các tòa nhà và săn lùng công nhân Trung Quốc nhưng không tấn công các lãnh đạo người Đài Loan.
Ông nói người đứng đầu chính quyền tỉnh Hà Tĩnh và giám đốc công an tỉnh đã có mặt trong lúc xảy ra bạo loạn nhưng đã không “ra lệnh có hành động cứng rắn đủ mức”.
Ông đại sứ nói một công dân Trung Quốc bị giết chết trong cuộc bạo loạn, và một người khác chết vì nguyên nhân tự nhiên trong thời gian này.
Xe máy bị đập phá bên ngoài nhà máy thép Formosa, Hà Tĩnh
Truyền thông Trung Quốc chỉ trích chính quyền Việt Nam đã “khuấy động chủ nghĩa dân tộc” trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc trên cả nước.
Ít nhất 15 nhà máy thuộc sở hữu nước ngoài đã bị đốt cháy và và hàng trăm nhà máy khác bị tấn công bởi người biểu tình tại hai khu công nghiệp ở miền nam Việt Nam vào thứ Ba.
Biểu tình nổ ra khi Trung Quốc đưa dàn khoan vào vùng biển tranh chấp với Việt Nam đầu tháng nay.
Lý Kim Minh, giáo sư ngành Biển Nam Trung Hoa tại ĐH Hạ Môn, nói với Nhân dân Nhật báo là Việt Nam đang “khiêu khích Trung Quốc ở cả trên biển và đất liền trong một canh bạc liều lĩnh.”
Nhà sử học Lý Quốc Cường miêu tả vụ việc là “tuyên truyền từ cấp cao” bởi chính quyền Việt Nam, là nguyên nhân “gây ra bạo loạn”.
“Sự cố trên không chỉ gây tổn hại mối quan hệ với Trung Quốc mà còn làm xấu đi hình ảnh của Việt Nam trong mắt cộng đồng quốc tế, đặc biệt là với tư cách của một điểm thu hút đầu tư và khách du lịch,” ông này nói với Nhân dân Nhật báo.
Cùng chung với quan điểm đó, Nhật báo Hoàn cầu bản tiếng Trung nói rằng các vụ bạo động đã “gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư nước ngoài” và họ “nên được bồi hoàn cho những mất mát đã xảy ra.”
“Người ta có thể dễ dàng thấy rằng chính quyền Hà Nội đã cho phép bạo loạn diễn trong khi công luận (Việt Nam) vẫn chưa lên tiếng chỉ trích những kẻ gây loạn.”
Một bài báo trên tờ Tin tức Bắc Kinh bình luận rằng Philippines và Việt Nam đang “thổi phồng vấn đề Nam Hải” để “hướng sự chú ý” ra khỏi vấn đề trong nước.
“Cả hai quốc gia đều đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề nghiêm trọng như tham nhũng, thất nghiệp tăng cao, và bất ổn xã hội. Họ đang sử dụng vấn đề Nam Hải để khuấy động chủ nghĩa dân tộc và đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề trong nước,” tờ báo này nói.
VnExpress: Sau khi có người nói “có lao động Việt Nam bị đánh chết”, hàng nghìn người tụ tập bên ngoài tràn qua cổng chính vào công trường gây gổ với 1.000 công nhân Trung Quốc.
Lúc [16h30 ngày 14/5] tại cổng chính Formosa, một số người đã kích động, nói “trong công trường có người Việt Nam bị đánh chết”. Đám đông người Việt Nam bỗng lớn dần lên, ước chừng tới 5.000 người và gây gổ với 1.000 người Trung Quốc. Cuộc xô xát với quy mô lớn xảy ra.
Một số nhà tạm phục vụ công nhân và quản lý tại công trường đã bị đốt. Trong lúc lộn xộn, nhiều sắt thép, dây điện, máy điều hòa, máy vi tính… tại công trường đã bị đánh cắp.
Nhà chức trách cho hay, khoảng 150 người bị xây xát và một người chết trên đường đi cấp cứu. Thiệt hại tài sản hiện chưa thống kê
Vào cuối giờ chiều 15/5, Tân Hoa Xã nói các nguồn tin cho họ biết “ít nhất hai công dân Trung Quốc bị giết và hơn 100 người Trung Quốc nhập viện sau khi người nổi loạn tấn công các công ty Trung Quốc ở Việt Nam”.
Còn chính quyền tỉnh Hà Tĩnh nói có một người chết trên đường đi cấp cứu và 149 người bị thương.
Ông Bành Xương Vĩ, Giám đốc Trung Tâm Nghiên cứu Chính trị Dầu khí Quốc tế thuộc Đại học Dầu khí Trung Quốc, cũng nói với BBC tiếng Việt và tiếng Trung rằng Trung Quốc nên đạt thỏa thuận ngầm với “người anh em Việt Nam”.
“Đánh giá của tôi là những chạm trán quy mô nhỏ trong đó cảnh sát biển hai bên chĩa vòi rồng vào nhau sẽ còn tiếp diễn và trở thành hiện tượng thường xuyên xảy ra. Nhưng phía Trung Quốc sẽ không bao giờ nổ súng trước. Trung Quốc có lẽ sẽ không cho hải quân tham gia những hành động như thế. Tranh chấp trước hết sẽ được giải quyết ở cấp độ cảnh sát biển. Sẽ không có chiến tranh.
“Lý thuyết phương Tây nói chiến tranh không bao giờ xảy ra giữa các nền dân chủ. Nhưng đã từng có nhiều cuộc chiến giữa các nước xã hội chủ nghĩa. Tôi nghĩ thế hệ lãnh đạo thứ năm của chúng ta sẽ có phán đoán tốt. Từ quan điểm chiến lược, chúng ta cần có thỏa thuận ngầm với người anh em Việt Nam của chúng ta”.
Vào ngày 14/05, Reuters đưa tin tàu cảnh sát biển Việt Nam bị nhiều tàu Trung Quốc chặn lại và đuổi đi ở khu vực gần giàn khoan Hải Dương 981 trên biển Đông hôm 14/05.
Một phóng viên hãng thông tấn Reuters đi theo tàu của Việt Nam nói có khoảng 80 tàu Trung Quốc trên khu vực này, trong đó có cả tàu hải quân, tuy nhiên không rõ con số lực lượng phía Việt Nam.
Trung Quốc đưa giàn khoan dầu vào vùng biển Việt Nam tuyên bố chủ quyền gặp phải sự phản đối mạnh mẽ, gây ra các cuộc biểu tình trên diện rộng trong tuần qua ở nhiều thành phố trên Việt Nam.
Trong khi đó Bắc Kinh cho rằng Hà Nội có các hành động ‘khiêu khích’ và cản trở ở vùng lãnh hải của nước này.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng tuyên bố, riêng trong ngày 13/05, tàu Việt Nam đã đâm tàu Trung Quốc 169 lần, là mức kỷ lục kể từ hôm 02/05 tới nay.
“Tôi rất lấy làm tiếc về vụ bạo động quá khích ấy. Nó đã làm tổn hại uy tín, môi trường kinh doanh của Việt Nam, gây thiệt hại đến các doanh nghiệp Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, không có liên quan gì đến Trung Quốc cả.
“Và kể cả chuyện hủy hoại và tấn công các doanh nghiệp Trung Quốc là hoàn toàn không phù hợp với tinh thần yêu nước và chiến đấu của Việt Nam.
“Họ là doanh nghiệp, họ không phải chịu trách nhiệm với hành động của nhà cầm quyền Bắc Kinh.
“Tôi hy vọng công an có thể tìm ra thủ phạm, trả lại một phần nào đó tài sản bị mất của các doanh nghiệp, và đưa ra các thông báo để trấn an nhà đầu tư, tránh gây tác hại lâu dài về môi trường đầu tư của Việt Nam”, ông Doanh nói.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có công điện gửi Bộ Công an; các bộ, các cơ quan Trung ương; lãnh đạo các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc đảm bảo an ninh trật tự.
Ông Dũng nói hành động phản đối của người dân là “chính đáng” nhưng cảnh báo “một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động”.
“Những ngày qua Nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Nhưng tại một số địa phương đã có một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động, phá hoại cơ sở sản xuất, có cả cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, sinh hoạt bình thường của người dân, môi trường đầu tư và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Tình hình này là nghiêm trọng.”
Thủ tướng Việt Nam kêu gọi các cơ quan:
“1. Khẩn trương thực hiện đồng bộ các biện pháp, chủ động và kiên quyết ngăn chặn, không để xảy ra và xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật. Bảo đảm an ninh trật tự và an toàn tuyệt đối tính mạng, tài sản của mọi người, mọi doanh nghiệp. Bảo đảm sản xuất kinh doanh bình thường của các doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài.
2. Tuyên truyền vận động nhân dân không có những hành động vi phạm pháp luật, không nghe theo kẻ xấu, cùng nhau giữ gìn an ninh trật tự, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống và góp phần cùng cả nước bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc theo đúng luật pháp của nước ta và luật pháp quốc tế.
3. Thực hiện ngay các biện pháp phù hợp để giúp đỡ, hỗ trợ các doanh nghiệp sớm ổn định và trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường.
4. Thông báo rõ đến các cơ quan ngoại giao, các nhà đầu tư nước ngoài về chủ trương, chính sách đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Việt Nam luôn làm hết sức mình tạo mọi thuận lợi và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, doanh nghiệp và cơ quan nước ngoài tại Việt Nam theo đúng quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.”
Tân Hoa Xã ngày 15/5 có bài kêu gọi chính phủ Việt Nam “đảm bảo an toàn cho mọi công dân và công ty Trung Quốc” tại Việt Nam.
“Sau con số chưa được xác nhận về công dân Trung Quốc mất tích hoặc thiệt mạng, Hà Nội đối diện nhiệm vụ khẩn trương để chứng tỏ với thế giới rằng họ nghiêm túc khi bảo vệ quyền hợp pháp của công dân nước ngoài tại nước này”.
“Họ cũng cần hành động nhanh chóng để chứng tỏ uy tín trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các vùng bị bạo lực ảnh hưởng nặng nhất.”
Tân Hoa Xã nói: “Các cuộc tấn công này, nếu không được kiểm soát, sẽ chắc chắn làm hại danh tiếng của Việt Nam như điểm đến thuận lợi cho đầu tư quốc tế và du lịch.”
“Một số phân tích gia phương Tây đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các vụ tấn công này để mặc cả với Trung Quốc.”
“Nhưng nghĩ như vậy vừa ngây thơ vừa man rợ. Nó vi phạm nguyên tắc nhân văn cơ bản khi dùng mất mát sinh mạng để phục vụ mục tiêu chính sách.”
Bài viết của Tân Hoa Xã quay lại vụ giàn khoan đang chưa ngã ngũ.
“Hà Nội cần kiềm chế tối đa và tránh có những biện pháp có thể làm tình hình căng thẳng thêm.”
“Các kênh nói chuyện và đàm phán luôn luôn mở giữa hai nước, và đây là lúc sử dụng chúng.”
“Nói cho cùng, tốt cho cả Trung Quốc và Việt Nam khi duy trì ổn định ở Nam Hải và cải thiện quan hệ song phương.”
Hãng thông tấn Reuters 15/5 trích cảnh sát Campuchia nói:
“Hôm qua, hơn 600 người Trung Quốc đã bỏ trốn bạo loạn chống Trung Quốc ở Việt Nam…”
“Họ qua biên giới ở Bà Vẹt vào Campuchia,” theo lời phát ngôn viên Cảnh sát Quốc gia Kirt Chantharith nói với hãng tin của Anh.
“Hiện họ đang ở các nhà khách và khách sạn tại Phnom Penh, và còn khoảng 100 đang ở thị trấn Bà Vẹt. Họ có thể sẽ quay trở lại Việt Nam sau khi tình hình lắng xuống.”
Một nhân chứng không muốn nêu tên làm việc tại Formosa thuật lại với BBC những gì ông nhìn thấy từ tầng 5 của ký túc xá công ty vào lúc vụ việc xảy ra như sau:
“Nhân viên chúng tôi đã được nghỉ việc từ 2 giờ chiều hôm qua, buổi chiều thì biểu tình ôn hòa nhưng đến gần tối thì đoàn xe chở công nhân nhà thầu Trung Quốc ra về thì bị đoàn người chặn lại”.
“Họ đập cửa kính xe và đánh đập dã man người Trung Quốc”.
“Sáng nay công an toàn tỉnh Hà Tĩnh đã được triển khai để đảm bảo an toàn cho nhân viên người Việt và chuyên gia Đài Loan”.
“Một số người Trung Quốc ở các nhà thầu cũng được Formosa cho vào trú ẩn ở các khu ký túc xá kiên cố của nhân viên công ty”.
Tiến sỹ Lee Jones – một nhà nghiên cứu về an ninh châu Á-Thái Bình Dương, ĐH Queen Mary, London, Anh Quốc bình luận với BBC:
“Nay không nên coi Trung Quốc và Việt Nam là hai đồng minh cộng sản”.
“Đây là hai quốc gia độc đoán, độc đảng tư bản và thực sự chẳng có liên quan gì đến chủ nghĩa cộng sản. Theo sự hiểu biết của tôi là Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một ‘thỏa thuận quý ông’ (thỏa thuận miệng) – trong đó hai bên đồng ý không công khai chỉ trích lẫn nhau và tìm cách kiểm soát các cuộc biểu tình trong nước”.
“Cả hai bên đều có lợi khi kiểm soát được các cuộc biểu tình vì giới tinh hoa của cả hai đảng cầm quyền đang được hưởng lợi từ quan hệ kinh tế gần gũi”.
“Tuy nhiên, hành động đặt giàn khoan khiêu khích này của Trung Quốc có thể làm hỏng thỏa thuận đó hoặc làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không thể duy trì cam kết ấy vì nó đã khuấy động phong trào chống Trung Quốc tại Việt Nam”.
Một quan chức Hà Tĩnh khẳng định, chỉ có một người chết ở Vũng Áng. Chính quyền cần chủ động thông tin thay vì nhường “trận địa” này cho những lời đồn đoán. [bổ sung từ đoạn này lúc 11am 15-5-2014] Sáng nay đang di chuyển nên chỉ có thể đưa tin ngắn gọn, xin bổ sung sau khi vừa trao đổi lại với các nguồn tin: Có hai người chết ở bệnh viện Hà Tĩnh, trong đó một người chết do bị đánh, một người chết do say nắng (quan chức này cho rằng không thuộc diện bị đánh chết) và hơn 100 người bị thương. Trong số 48 người bị thương đang điều trị tại bệnh viện TP Hà Tĩnh, phần lớn là bị thương nhẹ. Có 6 người bị thương nặng nhưng không còn trường hợp nào có khả năng dẫn tới tử vong. Bệnh viện Tỉnh có con số người bị thương nặng cao hơn nhưng chưa ghi nhận khả năng có tử vong thêm. Hơn 50 đối tượng hiện đã bị bắt giữ (con số tử vong ngoài bệnh viện 3 TQ, 1 Vn, mà bạn Nguyen Duc Lam nói trong cmt, tôi chưa có nguồn tin đáng tin cậy nào xác nhận).
Hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy có đám cháy.
Một bác sỹ từ bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh nói với BBC gần 50 người đã được đưa vào bệnh viện trong đêm 14/5- rạng sáng 15/5.”Nhiều người trong số này mặc đồng phục màu xanh của công nhân và 6-7 người đang trong tình trạng nguy kịch”, vị bác sỹ này cho biết.
Ông Nguyền Văn Bổng, chủ tịch huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, nơi đóng nhà máy thép Formosa thuộc Khu công nghiệp Vũng Áng, xác nhận với BBC có hai người Trung Quốc chết.
“Người Việt Nam không ai có ai chết cả, và tình hình ở đây hiện giờ đã ổn định”.
Đã có người chết, trong số đó công dân Trung Quốc, trong cuộc bạo loạn tại Hà Tĩnh nhắm vào một nhà máy thép của Đài Loan trong đêm 14/5, các hãng tin quốc tế đưa tin.
Dân Làm Báo – Khi lên án bạo động phải có 2 vấn đề rành rọt cần lên án: Hành Vi và Thủ Phạm. Hành vi thì rất rõ ràng qua những thông tin, hình ảnh tràn lan trong những ngày qua. Nhưng thủ phạm thì không nên mập mờ, rất tai hại như “công nhân”, “người biểu tình chống Trung Quốc”, “những thành phần khích động”… Cho đến nay, sau gần một tuần, nhiều dữ kiện chứng minh rằng: chủ mưu và thủ phạm của những bạo động chính là một thành phần trong đảng.
Theo báo cáo của Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương: “công nhân tập trung tại cổng khu công nghiệp VSIP đã nhận cờ, áo đỏ sao vàng của người phát miễn phí. Trong quá trình công nhân diễu hành, một số kẻ đã sử dụng bộ đàm để liên lạc với nhau.“
Điều này cho thấy có một thế lực có nhân sự, tài chánh và phương tiện tổ chức.
Chúng là ai? Trong số đó là “nhiều kẻ xăm trổ đầy mình, la hét kích động xung quanh. Nhiều công nhân cho biết, những người này cầm theo cả hung khí, nên họ rất sợ, phải lùi xa.“theo tường trình của báo Tiền Phong (1)
Nhạc sỹ Tuấn Khanh trong bài tường thuật “Đi giữa dòng bạo động” cũng là nhân chứng tại chỗ: “Nhóm này có khoảng chừng 20, đến 30 người nòng cốt. Họ luôn chạy đầu, mang theo hung khí và hò hét để tập trung người. Các công ty mà chúng đi qua, gương mặt các nhân viên của công ty bảo vệ phái đến, rúm ró vì sợ hãi.“ (2)
Rõ ràng hiện hữu một thế lực đen sử dụng thành phần côn đồ làm lực lượng tiên phong cho cuộc khủng bố, khích động và đốt phá.
Chắc chắn chúng không phải là công nhân.
Lời đối thoại giữa Nhạc sỹ Tuấn Khanh và một người bảo vệ nói lên tất cả:
– “Bác à, những người đập phá này có phải là công nhân không?”,
– “Không, họ chưa bao giờ là công nhân, họ chuyên nghiệp”
– “Bác thấy họ là dân ở đây hay ở nơi khác đến?
Người bảo vệ mặt đanh lại như nửa muốn trả lời, nửa muốn im lặng…
Và trước sự chứng kiến của Tuấn Khanh khi anh bị lọt vào ngay giữa đám côn đồ: “Đám đông tràn vào sân. Tôi đứng nép vào phòng bảo vệ nhìn ra. Những thanh niên mày mặt rất lạ lùng, không thể là công nhân, trang bị gậy sắt, gậy gỗ và cờ tràn vào sân công ty như một đạo quân xâm lược. Tiếng chửi thề, hú hét, tiếng gầm máy xe… v.v biến sân công ty đang vắng lặng trở thành hỗn loạn.”
Một nhân chứng khác là blogger Huỳnh Ngọc Chênh trong bài Tường thuật từ Bình Dương và Biên Hòa. Khi ông hỏi các công nhân nhà máy giày Thông Dụng rằng ai đã đốt nhà máy, có phải chính công nhân của nhà máy hay không thì được trả lời công nhân nhà máy không làm việc nầy. Các công nhân chỉ biết những thành phần phá hoại nằm trong đoàn biểu tình. Và những công nhân này đang buồn rầu và lo tính chuyện thu xếp về quê vì không còn nhà máy để làm việc. (3)
Tương tự, các CTV của Danlambao khi liên lạc với một số công nhân cũng được cho biết là có nhiều thanh niên không phải là công nhân mang theo hung khí đến công ty đe dọa và gây áp lực buộc nhà máy đóng cửa để công nhân xuống đường. Trong nhiều trường hợp, như ở Hà Tĩnh,chính công an là người đến yêu cầu và những thanh niên lạ mặt đầy hung khí không phải là công nhân, cũng không phải là người địa phương.
Vậy thì sau đám côn đồ “xung kích” này có sự thông đồng của một thành phần trong bộ máy an ninh?
Theo nhạc sỹ Tuấn Khanh khi đi quan sát hiện trường bị đốt phá:
“Có vẻ như không có sự kiểm soát nào. Những đoạn đường mà mọi ngày, CSGT vẫn đứng khắp nơi, nay vắng lặng một cách khó hiểu. Cảm giác thật khó tả khi gia nhập vào đoàn người. Chúng tôi cảm nhận thấy một điều rất rõ, những nhóm xuống đường này đang kiểm soát thị trấn, kiểm soát thành phố mà không có bất kỳ sự ngăn chận nào…”
“Cho đến khi chúng tôi đến đây, đã là ngày thứ 3 của các cuộc bạo động, nhưng hầu như chạy suốt vài mươi cây số, tuyệt nhiên không hề thấy bóng công an, CSGT hay CSCĐ… Trên con đường mà chúng tôi chứng kiến hàng chục công ty bị đốt, phá, cướp… số những nơi có CSCĐ đứng giác chỉ đếm trên đầu ngón tay…”
Và điều gì xảy ra khi đám côn đồ nhận lệnh chủ lên cơn điên? Tại một công ty Đài Loan, nhạc sỹ Tuấn Khanh kể lại:
“Tôi quay ra nhìn ngoài cửa thì thấy một đám đông bạo động đang ập đến. Nhóm dẫn đầu cũng khoảng 30 người, nhưng đằng sau sắp đến thì cả trăm hơn. Mặt cả 3 người bảo vệ biến sắc. Một trong hai cô bảo vệ nhấn số gọi công an, nhưng ít giây sau đó, thả máy xuống, thở nặng nhọc: đầu dây bên kia đột ngột bị cắt ngang.
Tôi quay sang hỏi cô gái bảo vệ, khoảng trên 30 tuổi, “Sao mình không gọi công an đến giúp?”. “Không ăn thua gì, họ không đến hoặc đến lúc không còn cần nữa”, cô bảo vệ nói như gào lên, giọng có vẻ tức giận pha trộn sự sợ hãi.”
Do đó, rõ ràng những thủ phạm bạo động chính là những tên côn đồ được lệnh của một thế lực trong đảng, cộng theo một thành phần công an thuộc thế lực này phối hợp lại để thành một lũ côn an mà “sứ mệnh” là tạo không khí bạo động lan tràn khắp nước, bôi nhọ hình ảnh biểu tình chống Trung Quốc và tạo hình ảnh xấu xa cho cả quốc gia.
Cho đến nay, theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Đặng Quốc Khánh, 76 người đập phá ở nhà máy thép Formosa, khu công nghiệp Vũng Áng, huyện Kỳ Anh làm cho một người chết và 149 người bị thương đã bị bắt. (4)
Tại Bình Dương, Thiếu tướng Võ Thành Đức, Giám đốc Công an tỉnh Bình Dương cho biết công an tỉnh đã bắt giữ hơn 400 hung thủ có hành vi kích động công nhân gây rối, đập phá nhiều công ty trên địa bàn. (5)
Đối chiếu tình hình vắng lặng, công an lơ là, côn đồ làm chủ tình thế lúc lửa đang cháy, công ty đang bị phá sập và thông tin 76 + 400 tên côn đồ bị bắt một loạt cho thấy có sự bất thường để chúng ta phải đặt câu hỏi:
Những người bị bắt này có phải là thành phần chủ mưu khích động hay chỉ là những công nhân bị khích động vì hiệu ứng đám đông, vì bị đè nén lâu ngày dưới những bất công, chèn ép của môi trường làm việc và các chủ nhân ông?
Nếu những người bị bắt này là thành phần chủ mưu khích động thì thế lực nào cung cấp cho chúng tiền bạc, vật dụng cờ xí, kế hoạch tổ chức?
*
Trong khi đó chính công nhân mới là những người đã kiên trì bảo vệ công ty làm việc và chống lại hành vi phá hoại. Theo Tiền Phong: “hàng trăm người định xông vào nhưng đã bị bức tường bảo vệ gồm những công nhân của công ty cản lại, giương cao khẩu hiệu: “Bảo vệ công ty là bảo vệ việc làm”. Những công nhân này sau đó đã đẩy lùi được nhóm người quá khích.” (1)
Dù phải đối diện với viễn ảnh bị mất việc làm vì công ty bị đám côn đồ đốt phá, những người công nhân cần cù vẫn tiếp tục bày tỏ quan điểm của họ và được thể hiện với những biểu ngữ xuống đường bày tỏ tinh thần biểu tình “đúng cách”:
Tuy nhiên, một hiện tượng được tường thuật bởi News.zing.vn (6):
“Anh Phong chia sẻ, từ sáng tới chiều có nhiều người vẻ mặt hung hăng đến mắng chửi anh và nhóm bạn, nhưng mọi người không hề lo lắng vì nghĩ mình đang làm việc đúng, được người dân xung quanh đồng tình.” đã chứng minh rõ thêm rằng những thủ phạm bạo động không phải là một số người quá khích nhất thời mà là một tập hợp có tổ chức, có mục tiêu, tiếp tục gửi người đi khủng bố tinh thần công nhân, không muốn những người này bày tỏ quan điểm biểu tình với nội dung như những ảnh trên.”
Bên cạnh những công nhân lên án hành động đốt phá là những nỗ lực âm thầm của những người dân, của các nhóm dân sự xã hội dân sự. Theo nhạc sỹ Tuấn Khanh chứng kiến:
“Duy chỉ có hoạt động hết sức thầm lặng và kiên trì của các nhóm dân sự xã hội ở vài nơi nhằm hạ nhiệt của các đoàn người đang lên cơn sốt. Ngay trong đoàn, chúng tôi nhìn thấy 2,3 chiếc xe với các bạn trẻ cứ chạy song song và dúi cho những người biểu tình các tờ photocopy… Nội dung trong đó ghi rằng “Lời kêu gọi khẩn cấp Kính gửi các bạn công nhân ở tỉnh Bình Dương và cả nước”. Với phông chữ khoảng 12pt, tràn trang giấy là lời kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh và kêu gọi đừng cướp phá, sẽ bất lợi cho Việt Nam… Ngay trong khu Công nghiệp Sóng Thần, giữa những đám cháy và sự kích động điên cuồng của đám đông chạy đi chạy lại, gậy và cờ, hò hét, vẫn có một nhóm thanh niên im lặng dũng cảm đứng dựng băng-rôn lớn, trên đó có dòng chữ ghi “Hãy biểu tình đúng cách. Không đập phá tài sản. Không lấy tài sản””.
Những công nhân, những người dân và những nhóm xã hội dân sự đã chứng minh rằng biểu tình chống Trung Quốc xâm lược là một hành động chính đáng, được thể hiện bằng một thái độ ôn hoà. Những nỗ lực này đã bị phá hoại, bôi bẩn có tổ chức, có kế hoạch của một thế lực đen bên trong tập đoàn cai trị đỏ.
Phát biểu tại một hội thảo tại Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 17/5, ông Đam được truyền thông Việt Nam dẫn lời nói “Trường Sa, Hoàng Sa là của Việt Nam” và việc Trung Quốc chiếm đóng Hoàng Sa là trái phép.
“Trung Quốc đã dùng vũ lực để chiếm Hoàng Sa và chúng ta sẽ đòi lại, đời chúng ta chưa đòi được thì đời con đời cháu chúng ta sẽ đòi cho bằng được”, tờ VnEconomy dẫn lời ông Đam nói.
Trả lời trước câu hỏi của truyền thông Việt Nam về việc liệu Việt Nam có kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế hay không, ông Đam cho biết “trước hết Việt Nam luôn muốn dùng biện pháp hòa bình”.
“Tôi có thể khẳng định Đảng và Nhà nước đều đã tính toán đến mọi phương án, kể cả phương án “không hòa bình”“
Ông Vũ Đức Đam
“Trong giải pháp hòa bình có nhiều giải pháp nhưng trước hết có đường ngoại giao. Có người nói kiện ra tòa cũng là hòa bình, là hoàn toàn đúng. Cùng cực mà không thể nói chuyện với nhau, thì mới mang nhau ra tòa,”
“Tôi có thể khẳng định Đảng và Nhà nước đều đã tính toán đến mọi phương án, kể cả phương án “không hòa bình”.
“Chúng ta phải hết sức tỉnh táo, trí tuệ, trao đổi một cách thực tâm. Chúng ta cần hòa bình để phát triển, không chỉ cho Việt Nam mà cho khu vực”.
Khi được đề nghị bình luận về “16 chữ vàng, 4 chữ tốt” trong quan hệ với Trung Quốc, ông Đam nói: “Việt Nam luôn nhất quán đường lối hòa bình, hợp tác trong quan hệ ngoại giao nói chung cũng như với Trung Quốc”
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh: “Vàng rất quý, nhưng kim cương còn quý hơn vàng. Tôi cho rằng, chúng ta phải luôn ghi nhớ lời Bác Hồ đã dạy, quý nhất là bốn chữ “độc lập, tự do”.
‘Bình tĩnh và đoàn kết’
Cũng hôm thứ Bảy, Phó Thủ tướng Việt Nam được một tờ báo Việt Nam khác dẫn lời nói về việc Việt Nam có nên xem xét mở quan hệ ‘liên minh’ với một quốc gia nào khác không.
“Đường lối đối ngoại, quân sự của Việt Nam đều đã công khai hết, ” tờ Giađình.net.vn dẫn lời ông Vũ Đức Đam nói,
“Chính sách quốc phòng của Việt Nam là hòa bình và tự vệ. Chúng ta không liên minh quân sự với ai, không cho bất kỳ nước nào đặt căn cứ quân sự tại Việt Nam. Không liên minh với nước nào để chống lại một nước thứ ba.”.
“
Lúc kinh tế khó khăn và trong quá trình đấu tranh bảo vệ chủ quyền đất nước mình thì mình phải hết sức bình tĩnh. Càng khó thì chúng ta càng phải đoàn kết, từ Trung ương Đảng cho đến toàn dân“
Ông Trương Tấn Sang
Phát biểu của ông Đam được đưa ra chỉ một ngày sau khi Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang kêu gọi “bình tĩnh và đoàn kết” trong lúc quan hệ Việt Nam và Trung Quốc căng thẳng vì vụ giàn khoan HD-981.
Hôm thứ Sáu, tờ Quân đội Nhân dân dẫn lời ông Sang phát biểu khi gặp cử tri ở quận 1, TP Hồ Chí Minh, nói:
“Đây là chuyện bức xúc cho nhân dân Việt Nam và cả dư luận, cộng đồng quốc tế. Những ngày qua, nước ta xử lý theo đúng các nguyên tắc cơ bản, tuân thủ luật pháp và thông lệ quốc tế, luôn thể hiện tinh thần hòa bình, hữu nghị.
Cũng hôm 16/5, tờ Lao Động dẫn lời ông Sang nói với cử tri tại cuộc gặp: “Việc Trung Quốc đặt giàn khoan trái phép vào vùng biển Việt Nam không chỉ gây bức xúc cho nhân dân Việt Nam mà còn gây bức xúc cho cộng đồng quốc tế.
“Nguyên tắc đi lại tự do vô hại trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thì không có vấn đề gì, nhưng Trung Quốc đặt giàn khoan trong phạm vi 200 hải lý là vi phạm và Việt Nam phải đấu tranh.
“Chúng ta đấu tranh trong hòa bình, nhưng luôn luôn kiên định mục tiêu chủ quyền là tối thượng. Chúng ta sẽ làm mọi cách để bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ.”
Ông Sang nhấn mạnh sự ‘bình tĩnh’ và ‘đoàn kết’ khi xử lý vấn đề căng thẳng:
“Lúc kinh tế khó khăn và trong quá trình đấu tranh bảo vệ chủ quyền đất nước mình thì mình phải hết sức bình tĩnh. Càng khó thì chúng ta càng phải đoàn kết, từ Trung ương Đảng cho đến toàn dân,” tờ Lao Động dẫn lời Chủ tịch Việt Nam nói.
Hàng ngày công nhân Việt Nam tập trung biểu tình chống Trung Quốc ở khu công nghiệp Bình Dương hôm 13/05/2014.
AFP
Nhận định về tình hình căng thẳng tại Biển Đông hiện nay, giáo sư Jonathan London thuộc Đại Học Hong Kong và là người nghiên cứu về Việt Nam, nói rằng chính quyền Việt Nam cần có một thông điệp cụ thể hơn nữa trong vấn đề này nhằm có thể tranh thủ được sự ủng hộ của thế giới.
Quan điểm của ông được nêu ra trong cuộc nói chuyện với Gia Minh của Đài Á Châu Tự Do. Trước hết ông cho biết:
GS Jonathan London: Tôi cũng có thể khẳng định cũng có thể không đồng ý về tình trạng của Việt Nam hiện nay cực kỳ phức tạp, và tôi biết có khá nhiều người tò mò lý do tại sao giới lãnh đạo của Việt Nam chưa có một thông điệp rõ nào với dân và đất nước?
Tôi không có cớ nào cho điều đó mà tôi muốn nhấn mạnh điều kiện của giới lãnh đạo Việt Nam là rất khó.
Tôi cũng có chút ấn tượng về phát biểu của Thủ tướng VN Nguyễn Tấn Dũng ở Myamar nhưng tôi cũng muốn biết bao giờ thì sẽ có một thông điệp tương tự đối với dân ở Việt Nam.
Tôi nghĩ đã đến lúc Việt Nam nên có một thông điệp nhưng việc chưa có thông điệp nào cũng có thể là đang diễn biến các thảo luận của cấp cao của Việt Nam.
Phải minh bạch với dân
Gia Minh:Theo đánh giá của giáo sư thì chính quyền và các cấp cao trong đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay họ đang gặp khó khăn gì mà đến sau hơn 10 ngày mà vẫn chưa có được thông điệp rõ ràng như thế?
GS Jonathan London: Theo tôi biết thì vấn đề Trung Quốc là một vấn đề lớn trong chính trị của Việt Nam từ xa xưa đến nay.
Tôi có thể đoán chính việc đó là lý do tại sao cho đến nay chưa có một thông điệp rõ. Tôi không đồng ý với việc này nhưng cũng có thể hiểu lý do tại sao.
Nếu Việt Nam muốn có một nền chính trị hiện đại, văn minh và thật sự coi người dân, thì phải sớm làm sáng tỏ, minh bạch vấn đề bởi vì không có một bí quyết nào khác.
GS Jonathan London
Điều chắc chắn là nếu Việt Nam muốn có một nền chính trị hiện đại, văn minh và thật sự coi người dân, công nhân, những người thật sự có quyền tham gia chính trị thì Việt Nam phải sớm tìm hướng khác để làm sáng tỏ, làm minh bạch vấn đề bởi vì không có một bí quyết nào khác.
Thực tế, có phức tạp về một số mặt nhưng những mặt khác thì thật đơn giản. Trung Quốc vào Việt Nam để gây hấn thì đã đến lúc họ tiến hành những nỗ lực để áp đặt những đòi hỏi vô cơ sở về pháp lý đối với Biển Đông Nam Á. Vì đã đến lúc rồi, nên trong tình trạng như thế này thì việc không nói hay không tuyên bố gì về Trung Quốc là không hợp lý rồi.
Tôi cũng đồng ý là từ trước cho đến nay chưa có một thông điệp rõ nào, nhưng thôi lạc quan một chút và hy vọng trong vài ngày tới không biết là ai, có thể là ông Nguyễn Tấn Dũng hoặc là ai đó sẽ có một thông điệp rõ với dân.
Nếu không thì tôi nghĩ nền chính trị Việt Nam chưa phát triển đủ và vẫn ở một mức độ quá thấp đối với yêu cầu của đất nước. Tôi tin rằng là sẽ có.
Tranh thủ sự ủng hệ quốc tế
Gia Minh:Nhiều người cũng nói đây là cơ hội rất lớn cho chính quyền Việt Nam đổi mới, để theo đường lối dân chủ. Ông có tin tưởng là chính quyền Việt Nam hiện nay có nắm bắt được cơ hội đó không,thưa ông?
GS Jonathan London: Đây là một câu hỏi phức tạp. Tôi thấy không nên ảo tưởng một chút nào vì nếu ảo tưởng thì không giúp được gì hết.
Tôi đã viết trong một thời gian khá dài rồi. Việt Nam muốn phát triển toàn diện thì phải cải cách, điều cơ bản mà ai cũng biết dù khó.
Tuy nhiên, trong bộ máy cầm quyền cũng có những người có thể cải cách nhưng không có kinh nghiệm và chưa có đủ cơ hội.
Việt Nam đang đối mặt với một tình trạng phức tạp nhưng lại là một cơ hội để cải cách, để giành được sự ủng hộ của quốc tế.
GS Jonathan London
Như chúng ta thấy, năm ngoái, Quốc hội VN thông qua hiến pháp gọi là mới nhưng chưa phải là mới nhưng đã thể hiện, phản ánh quá trình tiến hóa của Việt Nam về cải cách là chưa đến đâu, chưa đủ mạnh.
Tuy vậy, với tình hình hiện nay thì Việt Nam đang đối mặt với một tình trạng phức tạp nhưng lại là một cơ hội để cải cách. Và tại sao phải cải cách? Một trong những lý do đó là giành được sự ủng hộ của quốc tế.
Muốn được như vậy thì phải thật sự cải cách và làm những gì đã hứa từ nhân quyền đến những cải cách về kinh tế.
Cách đây một năm, anh Vũ Quang Việt ở tỉnh Quảng Ngãi đã trình bày một bài có nội dung Việt Nam muốn đề cập biển Đông một cách hiệu quả thì phải giành sự ủng hộ của quốc tế.
Như vậy chắc chắn là phải cải cách, nếu không thì sẽ không có nhiều nước trên thế giới để ý đến Việt Nam.
Mặc dầu nhiều người biết đến Việt Nam nhưng bây giờ trên thế giới chẳng ai hiểu Việt Nam đang trong tình trạng như thế này. Họ không biết là Việt Nam đang đối phó với vấn đề nào cụ thể đối với Trung Quốc mặc dầu về mặt pháp lý thì trường hợp này quá rõ rồi: Việt Nam đang bị xâm lược và đòi hỏi của Trung Quốc hoàn toàn vớ vẩn. Để cho quốc tế thực sự ủng hộ cho Việt Nam thì phải có những lý do rất rõ nhưng đến nay vẫn chưa có, chẳng hạn, nhân quyền hay những vấn đề khác.
Bây giờ họ phải thực hiện những điều này, nếu không thì Việt Nam sẽ phải cô đơn và không có bạn thân nào trên thế giới và như vậy cũng sẽ không có ủng hộ nào.
Bây giờ thì hình như Mỹ rất muốn ủng hộ nhưng trở ngại trong quan hệ song phương của hai nước vẫn còn nên rất khó cho dân Mỹ thấy vấn đề của Việt Nam là vấn đề của Mỹ dù trên thực tế vấn đề của Việt Nam hiện nay không chỉ là vấn đề của Mỹ mà của toàn khu vực.
Gia Minh:Cảm ơn giáo sư Jonathan London đã có một số nhận định và trình bày về tình hình Việt Nam hiện nay.
Nhóm người này, sau khi xin được visa nhập cảnh tại chỗ vào Campuchia tại cửa khẩu Bavet hôm 16/5, đã ra xe buýt đi về Phnom Penh. Trong mấy ngày qua, có hơn 1.000 người Trung Quốc chạy sang Campuchia qua cửa khẩu này (Hình của Omar Havana / Getty Images).
Trong hôm 16/5, nhiều công dân Trung Quốc tiếp tục rời khỏi Việt Nam sang Campuchia qua cửa khẩu Bavet để trốn chạy làn sóng bạo lực bùng lên tại một số nơi ở Việt Nam (Hình của Omar Havana / Getty Images).
Đại sứ quán Đức tại Việt Nam viết trên Twitter: Cuộc họp báo của chính phủ Việt Nam nói toàn bộ các công ty và cá nhân nước ngoài đều an toàn, các biện pháp thích hợp đã được áp dụng.
Trang Cherry viết trên BBC Tiếng Việt Facebook: Chính phủ Đài Loan, Nhật Bản, Singapore đang yêu cầu Việt Nam chúng ta bồi thường thiệt hại cho các công ty, nhà máy bị đập phá. Còn chính quyền TQ thì dĩ nhiên không thể bỏ qua cơ hội này để tìm mọi cách chà đạp lên hình ảnh Việt Nam chúng ta trước thế giới. Không những vậy nhờ cái cớ ấy, TQ cũng đòi bồi thường trong khi lẽ ra TQ phải bồi thường cho Việt Nam.
Số tiền bồi thường cho công ty các nước có thể lên đến hàng trăm tỉ đồng (từ tiền thuế của nhân dân). Trong khi đó, số tiền này đáng lý ra có thể dùng vào những việc như sửa chữa tàu cảnh sát biển bị hư hỏng trong các cuộc va chạm với tàu TQ, hay thậm chí đóng mới thêm tàu cho cảnh sát biển.
Nhưng thật ra thiệt hại lớn nhất là về lâu về dài vì nếu tình hình không cải thiện, các công ty nước ngoài sẽ rút dần đầu tư ra khỏi Việt Nam, còn các công ty chưa vào Việt Nam sẽ chuyển hướng sang những nước khác.
Tàu mang số hiệu 46001 của Trung Quốc đã đâm vào tàu cảnh sát biển Việt Nam, gây hư hại, theo đoạn phim công bố hôm thứ Sáu 16/5 của hãng tin AP.
Các hình ảnh ghi từ tàu của Việt Nam tại khu vực Hoàng Sa hôm 13/5 vừa được công bố hôm thứ Sáu, theo đó cho thấy tàu hải cảnh Trung Quốc đã cố tình đâm vào tàu Việt Nam.
Các tàu thuyền của hai bên đã trong thế đối đầu kể từ hồi đầu tháng, sau khi Bắc Kinh triển khai giàn khoan HD-981 ở gần quần đảo nơi cả hai nước cùng tuyên bố chủ quyền.
Phát biểu tại một hội thảo tại Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 17/5, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam được trang VnEconomy dẫn lời nói:
“Trung Quốc đã dùng vũ lực để chiếm Hoàng Sa và chúng ta sẽ đòi lại, đời chúng ta chưa đòi được thì đời con đời cháu chúng ta sẽ đòi cho bằng được”.
Ông Đam cũng khẳng định lực lượng đang có mặt tại vùng tranh chấp của Việt Nam chỉ bao gồm các tàu cảnh sát biển và kiểm ngư, không có lực lượng quân sự.
Trả lời trước câu hỏi về việc liệu Việt Nam có kiện Trung Quốc ra tòa quốc tế hay không, ông Đam cho biết “trước hết Việt Nam luôn muốn dùng biện pháp hòa bình”.
“Trong giải pháp hòa bình có nhiều giải pháp nhưng trước hết có đường ngoại giao. Có người nói kiện ra tòa cũng là hòa bình, là hoàn toàn đúng. Cùng cực mà không thể nói chuyện với nhau, thì mới mang nhau ra tòa.”
“Tôi có thể khẳng định Đảng và Nhà nước đều đã tính toán đến mọi phương án, kể cả phương án “không hòa bình”.
“Chúng ta phải hết sức tỉnh táo, trí tuệ, trao đổi một cách thực tâm. Chúng ta cần hòa bình để phát triển, không chỉ cho Việt Nam mà cho khu vực”.
Theo tường thuật của báo Người Việt, những người tham gia biểu tình đến từ Little Saigon, Quận Cam, Los Angeles, Rosemead, Pomona, San Diego, thậm chí có người từ Canada, Việt Nam.
Chiều 16/5, hàng trăm người Việt tại Hoa Kỳ đã tổ chức biểu tình trước tòa lãnh sự Trung Quốc ở Los Angeles để phản đối hành động đưa giàn khoan vào Biển Đông của Bắc Kinh.
Tạp chí The Diplomat trong bài đăng ngày 17/5 nhận định:
Sự phẫn nộ từ trong nước có lẽ đã cao hơn so với sự trông đợi của chính phủ.
Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng tính chính danh dựa trên đà tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ, và điều đó đồng nghĩa với việc họ lo sợ bị nhà đầu tư xa lánh.
Hiện vẫn chưa rõ tình hình bất ổn sẽ còn ảnh hưởng nền kinh tế và những kênh đối thoại với Trung Quốc đến đâu.
Tuy nhiên, một cuộc đối đầu lâu dài sẽ không giúp ích cho các phe phái chính trị hậu thuẫn Chủ tịch Trương Tấn Sang và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, những người được cho là thân Trung Quốc.
Mặc dù vậy, xung đột hiện nay sẽ giúp củng cố vị thế của phái theo xu hướng cải cách trong Đảng, những người thách thức chính sách thân thiện với Trung Quốc.
Tại Philippines: Ngày 16/5, hàng trăm người Việt Nam và Philippines đã xuống đường để phản đối hành động đưa giàn khoan vào Biển Đông của Trung Quốc.
Quốc kỳ Việt Nam và Philippines được giương cao cùng với những khẩu hiệu như: “Trung Quốc, rút ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam” và “Thế giới ủng hộ Việt Nam và Philippines”.
Cuộc diễu hành được dẫn đầu bởi Hạ nghị sỹ Philippines Walden Bello, người từng tuyên bố rằng Việt Nam và Philippines là “những đồng minh theo lẽ tự nhiên, do cùng phải đấu tranh bảo vệ chủ quyền trước Trung Quốc”.
Độc giả The_Clayton_Bigsby8 viết trên CNN:
Trung Quốc hiện đang tranh chấp chủ quyền với chín nước. Đất nước quá đông dân này đã cạn kiệt hết tài nguyên và làm ô nhiễm những phần lãnh thổ của mình.
Giờ đây họ phải đi cướp từ những người láng giềng yếu hơn và hy vọng rằng sẽ không bị bắt quả tang.
Độc giả crimsonbama, cũng trên CNN, phản hồi:
Việt Nam thì có khác gì Trung Quốc. Đây cũng là một quốc gia cộng sản bị điều hành bởi một nhóm nhỏ những kẻ đầu sỏ chính trị.
Ở nước này, những cuộc biểu tình chỉ có thể diễn ra sau khi đã được chính quyền chấp thuận. Điều này đồng nghĩa với việc những cuộc tấn công nhằm vào các hãng nước ngoài là lỗi của chính phủ.
Những người dân bị cai trị khắt khe ở đó không có bất cứ cơ hội nào để biểu tình và gây bạo loạn với quy mô lớn như thế này nếu không có những cú gật đầu của chính phủ cộng sản tham nhũng.
Tác giả, người sắp cho ra cuốn “Biển Đông và cuộc đấu tranh quyền lực ở châu Á”, viết:
Mặc dù người ta hẳn đang trào dâng cảm xúc hướng về số phận của vài đảo đá nhỏ trên Biển Đông, nhưng tinh thần dân tộc cuồng tín không đơn giản là tác nhân chính.
Có hàng loạt kiểu lý giải cho nguyên nhân thổi bùng bạo loạn. Một số người cho rằng nó bắt đầu bởi cuộc biểu tình được tổ chức chính thức, nhưng sau đó bị mất kiểm soát. Những người khác nói Việt Tân, một tổ chức chống cộng hải ngoại có trụ sở tại Hoa Kỳ, có thể đã đóng một vai trò.
Cả hai cách lý giải trên có thể đúng nhưng chẳng giải thích được tại sao các cuộc biểu tình này lại thu hút quá nhiều người đến vậy và chuyển hướng thành bạo loạn quá nhanh. Hẳn phải có các yếu tố khác ở đây.
Thomas Jandl, một chuyên gia về Việt Nam tại American University ở Washington DC, nói về thực trạng bất mãn gia tăng của công nhân tại các khu công nghiệp ở Việt Nam.
“Công nhân Việt Nam có những đốc công “Trung Quốc”, họ cảm thấy rằng những người này không tử tế gì với họ cả, và bây giờ thì những người đốc công Trung Quốc, hoặc ai đó giống họ, lại đang xâm lược đất nước,” ông nói.
Cộng thêm vào đó là việc người ta có một khiếu nại mới và quan trọng: đó là một vài nhà máy, đặc biệt là các nhà máy Đài Loan sở hữu đã ưa tuyển dụng công nhân Trung Quốc hơn công nhân người Việt.
Đây có lẽ là lý do châm ngòi cho vụ bạo loạn ở Hà Tĩnh, nơi một người Trung Quốc bị giết hại và 90 người khác bị thương.
Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Việt Nam là thực trạng tức giận chưa đủ chín: một phần là chống Trung Quốc, nhưng phần có vẻ khẩn cấp hơn là chống lại giới chủ tồi. Đây là một tình huống ác mộng đối với Đảng Cộng sản Việt Nam.
Người biểu tình sẽ dễ dàng nói rằng Đảng phản bội lợi ích quốc gia ngoài khơi ở Biển Đông (khi không phản ứng đủ mạnh trước Trung Quốc) và yếu đuối bên trong đất liền, khi đã không buộc các doanh nghiệp nước ngoài đối xử với công nhân Việt Nam tử tế.
Cộng với vô vàn bức xúc ở địa phương cũng như của cá nhân, và một nước cờ sai lầm, có thể đã là giọt nước làm tràn li dẫn đến sự phản đối chống lại “hệ thống”.
Đảng Cộng sản có khả năng điều hàng trăm nghìn nhân viên an ninh xuống đường trong một vài giờ nếu mối đe dọa với chế độ trở nên nghiêm trọng. Tuy vậy, đó chỉ là giải pháp cuối cùng của một tổ chức tự nhận mình là hiện thân cho ý chí của nhân dân.
Các quyết định của Đảng trong vài ngày tới sẽ có hệ lụy tương đối lâu, tác giả kết luận.
Trong thông cáo gửi đến BBC ngày 17/5, Khu Công nghiệp Vietnam-Singapore tại Bình Dương cho biết:
Tình hình tại Khu công nghiệp VSIP tiếp tục ổn định và không có bất kỳ dấu hiệu tuần hành phản đối nào. Số hành khách trở lại hoạt động đã tăng lên với hơn 200 khách hàng chiếm hơn 60% tổng số khách hàng VSIP.
Cũng trong hôm nay, tại VSIP đã diễn ra cuộc họp giữa đại diện của UBND tỉnh Bình Dương, lãnh đạo một số sở ban ngành, đại diện của ban quản lý VSIP, lãnh đạo và công an Thuận An cùng các khách hàng VSIP để báo cáo tình hình và bàn bạc tìm giải pháp thiết lập an ninh tại khu để các doanh nghiệp yên tâm trở lại sản xuất.
Đặt giàn khoan 981 xuống rồi thì như cổ ngữ Trung Hoa nói ‘Bước chân đi cấm kỳ trở lại’, Trung Quốc sẽ không rời đi.
Biển Nam Hải đang nóng lên. Việt Nam nay muốn quay lại bàn đàm phán nhưng còn gì để nói nữa, đó quả là sự mộng tưởng.
Việt Nam và Philippines không có khả năng kỹ thuật, quân sự gì ở đó cả, nên tương lai của vùng biển này sẽ là do Trung Quốc làm chủ.
Tôi đã nói, sau khi thăm châu Âu về, Tập Chủ tịch ra tay động thủ. Nay Putin sẽ sang thăm nữa, và Nga Trung lưỡng quốc cả về mậu dịch, kinh tài đều có thể khiến cho cả thế giới ngạc nhiên.
Trang Giáo dục Việt Nam hôm 16/05 đăng tin Campuchia cấm người Việt Nam biểu tình chống Trung Quốc ở nước này. Bài báo trích theo tin của hãng Kyodo, Nhật Bản, viết:
“Khieu Sopheak, người phát ngôn Bộ Nội vụ Campuchia cho biết, họ không cho phép bất kỳ người nước ngoài nào biểu tình phản đối nước khác trên lãnh thổ Campuchia: “Người nước ngoài không được phép sử dụng lãnh thổ Campuchia vào các hoạt động có mục đích chống lại các quốc gia khác.”
“Tuyên bố trên của Phnom Penh được đưa ra sau khi có tin một hội hữu nghị Campuchia – Việt Nam có kế hoạch tổ chức biểu tình trước đại sứ quán Trung Quốc tại Phnom Penh để phản đối các hành động khiêu khích, gây hấn của Bắc Kinh trên Biển Đông.”
Chuyên gia về chính trị Việt Nam, Jonathan London, đang dạy tại Hong Kong, bình luận với BBC Tiếng Trung ngày 16/5:
“Cuộc chơi được ăn cả, ngã về không ở Biển Đông là rất nguy hiểm.
Tình hình đã căng thẳng và sẽ còn như thế vài tháng nữa thì rất dễ tuột khỏi vòng kiểm soát nếu không ai chịu lui và hai bên tiếp tục tấn công nhau, tấn công thì có phản kích lại và cứ thế…
Mà không ai muốn chiến tranh cả.
Bắc Kinh đã và đang thử thách phản ứng của Hoa Kỳ, của Việt Nam.”
Người Việt Nam hoàn toàn tin tưởng rằng đó là biển của họ và sẽ không khoan nhượng.
Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, tổ chức duy nhất được Đảng Cộng sản thừa nhận là đại diện cho người lao động, nói các vụ đập phá cơ sở doanh nghiệp nước ngoài là do “một số phần tử xấu” lôi kéo.
Tổ chức Công đoàn duy nhất được phép hoạt động ở Việt Nam hôm 16/5 đã bàn về các cuộc biểu tình của công nhân.
Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ, được dẫn lời nói trong các vụ xảy ra ở Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh, có các đối tượng mà ông gọi là “kích động gây bạo loạn, có tổ chức rất chặt chẽ”.
Ông này cáo buộc những người “kích động” đã chuẩn bị mua cờ, áo “với số lượng rất lớn”, và phát áo cho công nhân.
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo hôm 16/5 có công điện yêu cầu “bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, doanh nghiệp và cơ quan nước ngoài trên địa bàn”.
Theo công điện, nhân dân Thủ đô Hà Nội và cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm “chính đáng”.
Nhưng tại một số tỉnh, thành phố đã có một số người có hành vi “vi phạm pháp luật, manh động, phá hoại cơ sở sản xuất, có cả cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, sinh hoạt bình thường của người dân, môi trường đầu tư và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta”.
Ông Nguyễn Thế Thảo yêu cầu “làm tốt công tác tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân không tham gia tuần hành, biểu tình làm ảnh hưởng xấu đến ổn định chính trị”.
Báo chí Trung Quốc yêu cầu Hà Nội phải “chịu trách nhiệm hoàn toàn” cho các vụ “bạo động chết người” ở Việt Nam giữa lúc căng thẳng đang gia tăng giữa hai nước.
Đài Loan nói hôm 16/5 rằng sẽ phối hợp với Nhật Bản và các nước khác để hối thúc Việt Nam bồi thường, sau các cuộc biểu tình bạo lực tấn công các nhà máy thuộc sở hữu nước ngoài.
Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan David Lin tuyên bố như vậy trong cuộc họp báo với đại diện của Việt Nam tại Đài Bắc.
Đoan Trang: Trở lại chuyện bạo loạn ở Bình Dương và các nơi khác đêm 13 và ngày 14/5 vừa qua, trong không khí hoang mang, trên mạng cũng có nhiều lời kêu gọi, nhắc nhở nhau “đừng nói, đừng bàn, đừng dự đoán, đừng đưa hình ảnh, chỉ làm rối tình hình, gây nhiễu loạn thông tin”.
Thật ra, với một hành động mang tính tập thể (chia sẻ thông tin trên mạng xã hội), sẽ rất khó để ngăn tất cả mọi người tham gia vào hành động đó. Ở đây, chỉ có thể cấm hoàn toàn việc nói, bàn, dự đoán, đưa hình ảnh nếu chặn triệt để Facebook.
Nhưng đó không phải là một giải pháp khôn ngoan, bởi vì im lặng, giấu giếm thông tin chẳng những không giải quyết được vấn đề mà còn làm mọi việc càng trở nên đáng sợ. Một trong những điều làm con người sợ hãi là sự tù mù, bí ẩn, mưu mô, không nắm bắt được…
Tất nhiên, khi mạng xã hội cũng trở thành một kênh truyền thông, blogger thành người đưa tin, sẽ không tránh khỏi việc thông tin sai lệch, không qua kiểm chứng, hoặc những bức ảnh bạo lực, đẫm máu, được đăng tải và gây hoang mang dư luận. Nhưng, một lần nữa, chúng ta lại phải tin vào sự sàng lọc của lương tâm xã hội. Cái gì đúng rồi sẽ tồn tại, cái sai sẽ bị thải loại.
Cho đến giờ phút này, lương tâm xã hội – thể hiện qua những bình luận, bài viết và ảnh trên mạng – vẫn đang hướng dẫn mỗi người tự điều chỉnh: Không cực đoan chống lại tất cả người dân Trung Quốc, không cổ vũ bạo lực và cướp bóc, không kích động chiến tranh, nhưng cũng không chấp nhận đường lối ngoại giao đu dây, kín kín hở hở, coi quốc gia bá quyền phương bắc là bạn vàng, đồng chí tốt.
Và, hãy bảo vệ quyền lợi của công nhân thông qua những công đoàn thực chất.
Cuối cùng, vì lương tâm xã hội và cũng để giữ gìn lấy cái xã hội đang hỗn loạn của chúng ta, hãy để tất cả mọi người cùng lên tiếng phản đối bạo lực.
Chủ tịch nước đã dành nhiều thời gian trao đổi về những bức xúc, phẫn nộ của cử tri quận 1, TP.HCM trước hành động ngang ngược của Trung Quốc qua việc đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép trên vùng biển Việt Nam, vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế.
Tuổi Trẻ Online tường thuật Chủ tịch nước Trương Tấn Sang “khẳng định nguyên tắc đi lại tự do vô hại trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thì không có vấn đề gì, nhưng Trung Quốc đặt giàn khoan trong phạm vi 200 hải lý là vi phạm và Việt Nam phải đấu tranh”.
Chủ tịch nước nói “anh (Trung Quốc) phải rút (giàn khoan) trước, nhà của tôi chứ không phải nhà của anh, dứt khoát”.
Đó là một trong những phát biểu của Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Trương Tấn Sang với cử tri quận 1 (TP.HCM) tại buổi tiếp xúc cử tri sáng 16/5.
Luật sư Hoàng Văn Hướng, Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, cho rằng việc nhà nước Việt Nam đứng ra bồi thường cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng vì đợt bạo động vừa qua là cần thiết nhưng không bắt buộc.
“Tất cả những doanh nghiệp đó đều là pháp nhân của Việt Nam, tuy là có đầu tư và vốn từ nước ngoài,” ông nói, ” vì vậy khi xảy ra biến cố thì rõ ràng là phải áp dụng pháp luật Việt Nam, phải tìm ra những người gây thiệt hại để bắt đền bù,” ông Hướng nói với BBC trong cuộc phỏng vấn ngày 16/5.
“Nếu những người đó không có khả năng đền bù thì mình phải xem xét vấn đề bảo hiểm của các nhà máy.”
“Nếu nói là chủ thể nhà nước Việt Nam phải đứng ra đền bù cho các doanh nghiệp có pháp nhân Việt Nam thì không có điều luật nào quy định như vậy cả.”
“Việc đền bù thì không có chế tài nào bắt buộc nhà nước phải làm cả, nhưng đó là vấn đề nhà nước cần quan tâm để đảm bảo quyền lợi giữa các bên được hài hòa.”
Tân Hoa xã ngày 16/5 cho biết Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lưu Kiến Siêu sẽ dẫn đầu đoàn công tác của Trung Quốc đến Việt Nam để ‘giải quyết’ hậu quả của các vụ bạo động.
Trước đó, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Việt Nam Phạm Bình Minh hôm 15/5 cho rằng “Việt Nam phải chịu trách nhiệm trước các vụ tấn công bạo lực nhằm vào các công ty và công dân Trung Quốc.”
Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Vĩnh Lạc (David Lin) ngày 15/5 được truyền thông Đài Loan dẫn lời nói Đài Loan sẽ không cộng tác với Trung Quốc trong vấn đề tranh chấp trên Biển Đông.
“Không có bất cứ sự hợp tác nào giữa Trung Quốc và chúng ta trên Biển Đông”, ông nói.
Ông cũng cho biết phía Đài Loan cũng sẽ yêu cầu Việt Nam bồi thường thiệt hại cho các doanh nghiệp Đài Loan bị ảnh hưởng trong các cuộc bạo động chống Trung Quốc.
Nhạc sỹ Tuấn Khanh viết về nỗ lực của các nhóm xã hội dân sự nhằm ‘làm nguội’ dòng người bạo động ở Bình Dương:
“Những đoạn đường mà mọi ngày, cảnh sát giao thông vẫn đứng khắp nơi, nay vắng lặng một cách khó hiểu.
Cảm giác thật khó tả khi gia nhập vào đoàn người. Chúng tôi cảm nhận thấy một điều rất rõ, những nhóm xuống đường này đang kiểm soát thị trấn, kiểm soát thành phố mà không có bất kỳ sự ngăn chận nào.
Duy chỉ có hoạt động hết sức thầm lặng và kiên trì của các nhóm dân sự xã hội ở vài nơi nhằm hạ nhiệt của các đoàn người đang lên cơn sốt. Ngay trong đoàn, chúng tôi nhìn thấy 2,3 chiếc xe với các bạn trẻ cứ chạy song song và dúi cho những người biểu tình các tờ photocopy.
Tôi thúc Thy chạy vượt lên và xin một tờ. Nội dung trong đó ghi rằng “Lời kêu gọi khẩn cấp Kính gửi các bạn công nhân ở tỉnh Bình Dương và cả nước”. Với phông chữ khoảng 12pt, tràn trang giấy là lời kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh và kêu gọi đừng cướp phá, sẽ bất lợi cho Việt Nam. Dĩ nhiên, có những người đọc, có những người vứt sau lưng.
Nỗ lực hạ nhiệt của những nhóm dân sự xã hội thật đáng khâm phục.
Ngay trong khu Công nghiệp Sóng Thần, giữa những đám cháy và sự kích động điên cuồng của đám đông chạy đi chạy lại, gậy và cờ, hò hét, vẫn có một nhóm thanh niên im lặng dũng cảm đứng dựng băng-rôn lớn, trên đó có dòng chữ ghi “Hãy biểu tình đúng cách. Không đập phá tài sản. Không lấy tài sản”.
Tim thắt lại, tôi nghĩ không biết vào những lúc đám đông ít tự chủ nhất, những lúc sự điên dại lên cao nhất, có khi nào họ trở thành những vật hy sinh hay không?”
Người phát ngôn cảnh sát Campuchia, ông Kirt Chantharith, hôm 15/5 nói với hãng thông tấn Reuters chỉ trong ngày 14/5, hơn 600 người Trung Quốc đã sang Campuchia qua cửa khẩu quốc tế Mộc Bài để tránh bạo động ở Việt Nam.
“Họ chỉ ở lại Campuchia một thời gian, sau khi tình hình ở Việt Nam lắng xuống, có thể họ sẽ trở lại,” ông này nói.
Trong khi đó, Tân Hoa xã dẫn thông tin từ một quản lý người Trung Quốc cho biết 10 công dân nước này vẫn mất tích sau khi bốn công ty Trung Quốc bị tấn công ở Hà Tĩnh.
Tân Hoa Xã dẫn thông báo trên tài khoản Weibo của báo Giải phóng quân ngày 15/5 cho biết thông tin về việc quân đội Trung Quốc được lệnh báo động chiến đấu cấp 3 là sai sự thật.
“Theo lời giới chức quân đội, việc một số hãng truyền thông đưa tin rằng quân đội tại khu vực biên giới giáp với Việt Nam được lệnh báo động chiến đấu cấp ba là thông tin giả”, thông báo này nói.
Hôm 10/5, báo Quân Giải phóng cũng bác bỏ thông tin nói Nga-Trung sẽ tập trận trên Biển Đông và cho biết cuộc tập trận vẫn sẽ diễn ra trên Biển Hoa Đông như thường lệ từ ngày 20/5.
Biên tập viên Bruce Einhorn của Bloomberg nói Việt Nam sẽ là bên thua cuộc trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc.
Trong bài viết ngày 15/5, ông Einhorn cho rằng chính phủ Việt Nam là lý do chính dẫn đến các cuộc bạo động hiện nay. Bài viết của ông dẫn lời tiến sỹ Jonathan London, trong đó nhận định rằng sau khi Trung Quốc kéo dàn khoan vào khu vực mà Việt Nam tuyên bố là vùng đặc quyền kinh tế của họ, lãnh đạo Hà Nội đã không biết phải phản ứng như thế nào ngoài việc kích động làn sóng dân tộc chủ nghĩa, dẫn đến các cuộc bạo động vượt ngoài tầm kiểm soát.
“Ngay cả khi tình hình lắng xuống, tâm lý chống Trung Quốc tại Việt Nam sẽ khiến nền kinh tế phải gánh chịu hậu quả nhiều năm tới. Việt Nam lẽ ra là sự lựa chọn thay cho Trung Quốc, nơi các nhà sản xuất mặt hàng giá rẻ đang gặp khó khăn vì lương lao động tăng,” Einhorn viết.
“Các cuộc tấn công nhằm vào người Trung Quốc ở Việt Nam không chỉ kinh tởm và mang đậm tính bài ngoại, nó còn là một quyết định ngu ngốc. Đây là những người mà Việt Nam cần thu hút về phía mình chứ không phải đe dọa.”
“Những người đứng đằng sau các quyết định đầu tư cũng chỉ là con người, và sẽ không có gì ngạc nhiên khi họ không cảm thấy thoải mái ở một nước mà những kẻ côn đồ thoải mái tung hoành chống lại họ.”
Bạo động phải xếp hàng thứ yếu, chính thức lại là năng lực, hay nói cách khác là thiếu năng lực lãnh đạo.
Cụ thể hơn, đặc điểm của giới cầm quyền Việt Nam là bế tắc giữa các lãnh đạo cấp cao.
Trong khi đường lối nhất trí của Việt Nam đã tỏ ra hữu ích ở nhiều thời điểm, thì ở những thời điểm khác nó đã đẩy đất nước vào tình trạng bế tắc kéo dài, như đã xảy ra dưới thời Lê Duẩn (từ giữa thập niên 60 cho đến 1986) (nhất trí phục tùng) đã làm nên đặc trưng của giới lãnh đạo Việt Nam trong khoảng một thập kỉ vừa qua (bế tắc bất thường).
Một mặt là sự bế tắc đại diện là đầu óc cải cách của Nguyễn Tấn Dũng (người gián tiếp liên quan đến những bê bối tham nhũng quy mô lớn) và tập thể cử tri chính trị gồm giới doanh nghiệp quốc doanh chóp bu địa phương và trung ương.
Mặt khác là tam đầu chế của chính quyền gồm Tổng bí thư (Nguyễn Phú Trọng), Chủ tịch nước (Trương Tấn Sang) và Chủ tịch Quốc hội (Nguyễn Sinh Hùng) – những người nhìn chung bị coi là bảo thủ và thiếu tự tin (tôi không sử dụng từ “trung thành”) đối với Trung Quốc.
Trong nước, lòng trung thành của họ hướng về nhau, về Đảng, về hiện trạng với sự tôn trọng những định chế cốt lõi của Việt Nam. Trên bình diện quốc tế, lòng trung thành của họ (làm sao tôi có thể dùng từ này một cách lịch sự đây?) với ảo tưởng vĩnh viễn rằng Bắc Kinh là đối tác.
Trong khi việc tranh chấp hiện nay đã làm câm bặt những ý kiến như vậy, những người tham gia cuộc chơi này chưa phát triển tài hùng biện thích hợp và có lẽ điều này giải thích tại sao họ không lên tiếng.
Hãng tin NHK của Nhật trong tin đăng ngày 15/5 cho biết ngoài một người Trung Quốc thiệt mạng trong vụ xung đột hôm 14/5 ở Hà Tĩnh, một nhà sản xuất linh kiện xe đạp của Đài Loan ở ngoại ô thành phố Hồ Chí Minh cũng đã thông báo tìm thấy thi thể của một kỹ sư người Trung Quốc tại nhà máy đã bị người biểu tình đốt hôm 13/5.
Trong thông cáo gửi đến BBC sáng 16/5, VSIP cho biết:
Tại các khu công nghiệp Bình Dương, tình hình đã ổn định trở lại. Từ chiều thứ Tư ngày 14/5, các hoạt động phản đối đã giảm và đến hôm nay đã hoàn toàn chấm dứt.
Ngoài những tổng thất tại VSIP Bình Dương, cuộc tuần hành phản đối lần này đã gây ảnh hưởng đến nhiều khu công nghiệp và cụm công nghiệp khác trên địa bàn tỉnh. Như thông tin đã công bố hôm qua, trong tổng số 326 khách hàng đang hoạt động tại khu công nghiệp, cuộc biểu tình đã gây cháy lớn tại 4 công ty gây thiệt hại về nhà xưởng.
Đây là 4 công ty có vốn đăng ký Trung Quốc và Đài Loan, với tổng diện tích đất khoảng 1% tổng diện tích toàn khu công nghiệp VSIP Bình Dương.
Ngoài các công ty này, các công ty còn lại trên tổng số 99 công ty bị ảnh hưởng chỉ bị thiệt hại không đáng kể về tài sản, chẳng han của kính bị vỡ và hàng rào bị hư hỏng.
Đến sáng nay, nhiều công ty đã trở lại hoạt động sau hai ngày đình trệ, ước tỉnh tổng cộng hơn 50% khách hàng đã bắt tay vào dọn dẹp và tiếp tục sảng xuất.
Lực lượng cảnh sát chống bạo động vẫn tiếp tục đóng chốt tại VSIP Bình Dương và liên tục phối hợp với 300 bảo vệ VSIP để kiểm soát tình hình tại hai khu công nghiệp này.
Thông cáo báo chí từ Nhà Trắng ngày 15/5:
Hôm nay, Phó Tổng thống đã gặp Tổng Tham mưu trưởng Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc Phòng Phong Huy tại Nhà Trắng.
Phó Tổng thống và Tổng Tham mưu trưởng Phòng khẳng định tầm quan trọng và sự cần thiết phải duy trì đà phát triển quan hệ quân đội Mỹ-Trung.
Phó Tổng thống nhấn mạnh Hoa Kỳ rất quan ngại về hành động đơn phương của Trung Quốc trong vùng biển tranh chấp với Việt Nam.
Phó Tổng thống khẳng định lại rằng tuy Hoa Kỳ không có quan điểm về những tuyên bố khẳng định lãnh thổ cạnh tranh với nhau, song không nên có bất cứ quốc gia nào thực hiện các bước khiêu khích để thúc đẩy những tuyên bố về các khu vực tranh chấp theo cách thức làm suy yếu hòa bình và ổn định trong khu vực.
Phó Tổng thống và Tổng tham mưu trưởng Phòng cũng thảo luận về tầm quan trọng của mối quan hệ Hoa Kỳ-Trung Quốc trong bối cảnh phải giải quyết một loạt các thách thức khu vực và toàn cầu.
Giàn khoan của Trung Quốc vẫn sẽ tiếp tục hoạt động trên vùng biển tranh chấp, tổng tham mưu trưởng quân đội nước này khẳng định.
Phát biểu trong chuyến thăm Hoa Kỳ hôm 15/5, Thượng tướng Phòng Phong Huy nói Bắc Kinh “không thể mất dù chỉ là một tấc đất” và cáo buộc Hà Nội đang gây bất ổn trong khu vực.
“Đến lúc này thì tất cả đã rõ … Đâu là bên đang có những hoạt động bình thường và đâu là bên gây rối,” ông nói.
Tổng tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc cũng cảnh báo nỗ lực gia tăng sự hiện diện tại châu Á của Hoa Kỳ đang châm ngòi cho căng thẳng.
Ông Phòng nói nhiều nước trong khu vực đang tận dụng cái gọi là chiến lược chuyển hướng sang châu Á của Hoa Kỳ để gây rối, đồng thời kêu gọi Hoa Kỳ không nghiêng về bên nào trong xung đột Việt-Trung hiện nay.
Chiều 15/5, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị.
Truyền thông Việt Nam nói ông Minh một lần nữa yêu cầu Trung Quốc rút ngay giàn khoan và các tàu đang xâm phạm “trái phép” vùng biển Việt Nam.
Ngoại trưởng Việt Nam cũng nói các hành vi “manh động, phá hoại” ở một số nơi tại Việt Nam “là các hành vi vi phạm pháp luật của một số cá nhân lợi dụng tình hình để gây rối, làm mất trật tự, an ninh và an toàn xã hội”.
Ông Minh khẳng định Việt Nam sẽ “làm hết mình để tạo mọi thuận lợi và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cá nhân, doanh nghiệp và các cơ quan nước ngoài tại Việt Nam, bao gồm cả người và các doanh nghiệp Trung Quốc”.
Nhân biểu tình chống Trung Quốc tại Việt Nam, báo Anh, tờ The Guardian 15/5 ra ở London viết:
“Năm 2012, chính quyền Trung Quốc cũng cho phép các đợt biểu tình lớn phản đối Nhật Bản vì căng thẳng tại vùng Biển Hoa Đông. Người biểu tình khắp cả nước đã đập phá các cửa hàng Nhật, phá xe do Nhật sản xuất trước khi chính quyền ra lệnh cho họ giải tán.”
“Tuyên truyền của Trung Quốc nay đang kiểm duyệt tin tức về đợt biểu tình [ở Việt Nam], theo trang China Digital Times tiết lộ ra. Trung Quốc nói báo chí ‘không được đưa tin về các doanh nghiệp có vốn Trung Quốc ở Việt Nam bị người Việt Nam tấn công.”
Một công nhân tham gia vào cuộc biểu tình chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông nói với BBC rằng anh ‘chỉ muốn góp sức với mọi người để đấu tranh với Trung Quốc thôi’.
Trả lời BBC Việt ngữ hôm 14/05 khi đang trên đường biểu tình cùng với các đồng nghiệp của mình ở huyện Bình Tân, phía Tây Thành phố Hồ Chí Minh, một công nhân có tên là Hoàng Đình Thái nói hành động của anh là ‘tự ý của bản thân’ và ‘không có ai kêu gọi, vận động’.
“Chiều nay (14/5) tôi mới tham gia (biểu tình) do được nghỉ làm,” anh nói.
“Bây giờ nước mất nhà tan thì công việc đâu mà làm nữa,” anh nói thêm, “Trung Quốc phải rút khỏi Việt Nam thì chúng tôi mới làm lại.”
Anh Thái năm nay 37 tuổi, quê ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, và hiện đang là công nhân của Công ty giày Pou Yuen thuộc sở hữu của Đài Loan đóng tại Quận Bình Tân.
Khi được hỏi lý do vì sao lần này có nhiều công nhân cũng xuống đường giống như anh, người công nhân này nói: “Lần này cả thế giới ủng hộ mình thì mình đâu có gì phải sợ nó để cho nó leo thang như vậy đâu.”
Khi được hỏi có sợ việc biểu tình ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống của bản thân hay không, anh cho biết: “Tất nhiên mình đã xác định nghỉ việc rồi thì phải tính đến việc khác nếu như công việc (biểu tình) cứ kéo dài.”
“Tất nhiên cũng sợ, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình thì sao không sợ?” anh nói và ở nhà ‘bà xã lại cổ vũ thêm không sợ chồng mất việc’.
Về hành động bạo động của một số người trong cuộc biểu tình ở Bình Dương, anh cho rằng ‘người ta làm như thế là sai’.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “ nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Luật sư Lê Công Định viết trên Facebook cá nhân ngày 14/05:
Tháng 7/2010, khi bị giam cùng anh Trần Huỳnh Duy Thức ở Xuân Lộc, bàn về tình hình Biển Đông, anh Thức nói với tôi rằng chiến lược của Việt Nam cần tập trung vào những điểm chính sau đây:
1. Quốc tế hóa tranh chấp chủ quyền, tuyệt đối không nên thương lượng riêng với Trung Quốc trong bất cứ trường hợp nào (như vậy, nói cách khác, “Thỏa thuận những nguyên tắc chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển”,… do hai Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hồ Cẩm Đào ký trong dịp Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc vào tháng 10-2011 là một sai lầm lịch sử);
2. Tránh cô lập hóa về ngoại giao, tranh thủ ủng hộ bên thứ ba trong cuộc tranh chấp với Trung Quốc, như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Philippines;
3. Tận dụng công pháp quốc tế, khởi kiện Trung Quốc trước các cơ quan tài phán quốc tế bằng mọi cách, kể cả liên kết với các bên thứ ba;
4. Xem xét khả năng tham gia liên minh quân sự với một đồng minh mạnh, làm đối trọng với Trung Quốc; và
5. Từng bước xây dựng một lực lượng hải quân hùng mạnh.
Những gì đang diễn ra tại Biển Đông cho thấy anh Trần Huỳnh Duy Thức là một chiến lược gia có tầm nhìn hơn bất kỳ nhà lãnh đạo nào hiện tại.
“Cho tới nay, sau khi số công dân Trung Quốc mất tích hay thiệt mạng vẫn chưa được xác nhận, Hà Nội phải đối mặt với nhiệm vụ khẩn cấp trong việc cho thế giới bên ngoài thấy họ thực sự nghiêm túc trong việc bảo vệ quyền chính đáng của người nước ngoài ở đây.
Quốc gia này cũng nên hành động nhanh nhằm chứng tỏ độ đáng tin cậy trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất từ cuộc biểu tình bạo lực.
Các vụ tấn công này, nếu không được kiểm soát, chắc chắn sẽ tổn hại tới danh tiếng của Việt Nam là điểm đến đầu tư và du lịch đối với quốc tế, là cú tác động nghiêm trọng tới nền kinh tế đang phát triển nhanh ở vùng Đông Nam Á.
Một số nhà phân tích phương Tây đã đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các cuộc tấn công này làm lá bài để đàm phán với Trung Quốc.
Nhưng nếu họ nghĩ theo cách này thì thực là ngây thơ và man rợ. Việc này đơn giản là vi phạm nguyên tắc cơ bản về nhân loại khi dùng sự mất mát của mạng người nhằm thúc đẩy mục tiêu chính trị.”
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lại vừa lên tiếng phê phán Trung Quốc trong lúc hai nước căng thẳng vì vụ giàn khoan trên Biển Đông.
“Trung Quốc không những không chấp nhận đề nghị chính đáng của Việt Nam mà còn tiếp tục tăng cường: trước là hơn 80 tàu, bữa nay là hơn 90 tàu, vòng mấy vòng bảo vệ giàn khoan, không cho tàu của ta tiếp cận.
“Trong khi tàu cảnh sát biển và kiểm ngư của ta tiếp cận là để yêu cầu rút giàn khoan chứ không phải dùng vũ lực. Thế mà Trung Quốc lại còn đổ lỗi là Việt Nam quấy rối,” ông Nguyễn Tấn Dũng được trích lời trên báo điện tử VietnamNet.
“Hiện chưa xảy ra xung độ lớn mà đã ảnh hưởng an ninh, an toàn hàng hải rồi”, Thủ tướng Dũng nhận định.
Thủ tướng cũng nói “đánh giá cao” sự đồng lòng của người dân trong việc ủng hộ chính phủ đấu tranh chủ quyền, nhưng phê phán các “hành động sai và vi phạm pháp luật”.
Ông Dũng khẳng định Việt Nam chỉ phản đối “nhà cầm quyền Trung Quốc”, còn với người dân, doanh nghiệp Trung Quốc và các nước khác hợp tác làm ăn thì phải bảo vệ họ.
“Phải bảo đảm an ninh an toàn cho mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Bất cứ ai khi ta đã mời vào đầu tư thì phải đảm bảo tính mạng, tài sản theo đúng luật pháp,” Thủ tướng Dũng nói.
Trong cuộc gặp mặt cử tri, ông Dũng cũng cho biết thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam vừa đối thoại với người đồng cấp ở Bắc Kinh và nói Việt Nam đang “kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ”.
“Tới hôm nay rất mừng là quốc tế đã lên tiếng phê phán Trung Quốc, kêu gọi họ không dùng vũ lực. Chưa thấy chính phủ nước nào lên tiếng ủng hộ Trung Quốc,” Thủ tướng Dũng được báo trong nước dẫn lời.
Bài xã luận trên JakartaGlobe có đoạn viết:
Các cuộc bạo loạn chết người tại Việt Nam là một lời cảnh báo cho các lãnh đạo Đông Nam Á và Trung Quốc rằng không có con đường nào khác trong việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông ngoài việc phải có cuộc đối thoại nghiêm túc, chân thành.
Chúng tôi lên án các vụ tấn công người Trung Quốc tại Việt Nam và đòi hỏi chính phủ Việt Nam phải bảo vệ các công dân nước ngoài đang có mặt tại Việt Nam.
Tại Hà Tĩnh, tình trạng bạo loạn bùng lên trong hôm qua 14/5, khiến ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Vào khoảng 9:30 tối ngày 15/05, trang Facebook của Công ty gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh nơi xảy ra đụng độ đưa thông điệp như sau:
HÃY GIỮ LẤY MIẾNG CƠM CỦA CHÍNH CHÚNG TA
Các bạn đồng nghiệp thân mến. Đa số các văn phòng trong công ty đã bị đập phá và cướp bóc trang thiết bị, việc hoạt động trở lại của công ty gặp khó khăn lớn.
Thiết nghĩ, nếu công ty gặp khó khăn, cho các bạn nghỉ việc không lương thì chúng ta đều phải chịu khổ, vậy có nên chăng chúng ta, những nhân viên người Việt chân chính, hãy chung tay với công ty khắc phục một phần hậu quả này.
Do đó mình có ý kiến rằng, mỗi nhân viên của công ty hãy đóng góp một ngày lương để giúp công ty nhanh chóng phục hồi hoạt động.
Các bạn thấy thế nào??!!
Trước đó trên trang này viết: “Các thánh ơi, yêu nước là phải đánh, đập, phá, giết và cướp ah?
Đau lòng thay khi miếng cơm của hàng vạn người dân bị một nhóm người làm cho tan nát!
Hãy là người yêu nước, đừng là người phá nước!” Các bạn nghĩ sao?
昨天的事情，真的很道歉各位台灣朋友們。公司收到那麼大的損失，我 們覺得很慚愧。(Những gì xảy ra ngày hôm qua, chúng tôi thực sự xin lỗi bạn bè Đài Loan. Công ty đã phải chịu một mất mát lớn, chúng tôi cảm thấy rất xấu hổ.)
Liệu những tranh chấp hiện tại sẽ dẫn đến xung đột giữa hai nước và gây bất ổn cho khu vực? Mời các bạn đón đọc bài phân tích ‘ Việt – Trung căng thẳng trên biển trên bộ‘ của Đoàn Xuân Lộc gửi BBC ngày 15/05.
Bộ Ngoại giao Đài Loan nói họ đang đặt 20.000 phù hiệu để phát cho các công ty Đài Loan ở Việt Nam. Các phù hiệu này mang các dòng chữ tiếng Việt như “Tôi là người Đài Loan”, “Tôi đến từ Đài Loan”, để tránh không bị nhầm là công dân Trung Quốc.
Một nghị sĩ đối lập, Tsai Huang-liang, đề nghị chính phủ Đài Loan thương lượng với Việt Nam để Hà Nội cho phép doanh nghiệp Đài Loan treo cờ ‘Trung Hoa Dân Quốc’.
Ngoại trưởng Đài Loan David Lin nói bộ ngoại giao sẽ cố gắng thương lượng theo hướng đó.
Đại sứ quán Trung Quốc ngày 2014/05/15 ra thông báo đặc biệt nhắc nhở công dân Trung Quốc tại Việt Nam chú ý đến an toàn cá nhân và tài sản của họ.
Thông báo có đoạn “Gần đây tại Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Tĩnh, Thái Bình và các tỉnh khác tại Việt Nam đã bị gián đoạn bởi các vụ bạo động xảy ra đối với doanh nghiệp Trung Quốc và nhân viên người Trung Quốc. Trong tình hình hiện nay, Đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc tại Việt Nam đã yêu cầu chính quyền Việt Nam có các biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sự an toàn cá nhân và quyền lợi của công dân Trung Quốc. Chúng tôi một lần nữa nhắc nhở các công dân Trung Quốc có biện pháp phòng ngừa, tăng cường tự bảo vệ, tránh đi lại nếu không cần thiết.”
Bộ Ngoại giao Singapore nói họ xác nhận được một cờ Singapore bị đốt ở Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore 1 thuộc tỉnh Bình Dương hôm 13/5.
Singapore nói đây là vụ việc “nghiêm trọng vì lá cờ là biểu tượng quốc gia thiêng liêng”.
Sứ quán Singapore ở Hà Nội đã bày tỏ lo ngại với chính phủ Việt Nam hôm 14/5.
Theo Bộ Ngoại giao Singapore, hiện chưa có tin tức về người Singapore bị ảnh hưởng vì các cuộc biểu tình.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Cùng ngày phát biểu với cử tri ở Hải Phòng, Thủ tướng Việt Nam cũng nói “mức độ hung hăng” của Trung Quốc đã giảm.
Ông Nguyễn Tấn Dũng được báo trong nước dẫn lời: “Kết quả đấu tranh, bước đầu, trên thực địa, mức độ hung hăng, đâm ủi, bắn súng nước của tàu Trung Quốc có giảm.”
Trang tin VnExpress tường thuật Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong công điện khẩn ra sáng nay 15/5 cho rằng những ngày qua nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Tuy nhiên, theo VnExpress, Thủ tướng đánh giá việc có một số người manh động, phá hoại cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ tại một số địa phương là “nghiêm trọng”, và đã yêu cầu Bộ Công an cùng các bộ ngành kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam: Diễn đàn hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng lần thứ 8 đã được tổ chức ngày 15/5/2014 tại thành phố Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Tham dự Diễn đàn có khoảng 200 đại biểu đến từ các Bộ/ngành, viện nghiên cứu và doanh nghiệp của các nước ASEAN và Trung Quốc. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Hồng Trường dẫn đầu tham dự.
Diễn đàn đã tập trung trao đổi về việc triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng trong 8 năm qua và thảo luận sâu về đổi mới tài chính, đầu tư, phát triển công nghiệp, hợp tác công nghiệp xuyên biên giới, hợp tác cảng biển và xây dựng mạng lưới tiếp vận trong khu vực Vịnh Bắc Bộ mở rộng nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân giữa các nước ASEAN và Trung Quốc.
Phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường khẳng định Việt Nam ủng hộ và sẵn sàng hợp tác với các nước liên quan triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng; đề nghị các nước cần tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực ưu tiên như cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường, nông nghiệp, giao lưu nhân dân…, đặc biệt là huy động vốn và nguồn tài trợ cho các dự án trọng điểm trong khuôn khổ hợp tác này.
Trước tình hình Biển Đông gần đây, Trưởng đoàn ta nhấn mạnh yêu cầu duy trì sự ổn định chính trị và xây dựng, củng cố môi trường thuận lợi cho hoà bình; khẳng định hợp tác cần dựa trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng luật pháp quốc tế, độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước tham gia, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, thực hiện đầy đủ và nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử COC.
Trang tin Dân Trí dẫn lời Trung tá Nguyễn Thanh Liêm, Phó giám đốc Công an Hà Tĩnh nói tại cuộc hop báo nhanh về tình hình khu công nghiệp Vũng Áng chiều 15/5: “Đến lúc này chúng tôi đã khởi tố vụ án, bắt giữ 76 đối tượng. Qua điều tra sơ bộ, có ba nhóm đối tượng gây ra vụ việc, gồm: nhóm kích động công dân gây rối phá hoại tài sản, gây mất trật tự; nhóm phá hoại tài sản và nhóm trộm cắp tài sản.”
PGS. TS. Phạm Quý Thọ (Nhà phân tích chính sách công, Học Viện Chính sách & Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư) trả lời BBC ngày 15/05/2014:
“Về lâu dài, Việt Nam cần phải có những biện pháp tổng thể, trước hết phải có những biện pháp tuyên truyền vì dân trí nước mình (Việt Nam) người ta chưa thực sự hiểu vấn đề này lắm. Người ta hay gắn những vấn đề, thí dụ như vấn đề biển đảo, rồi vấn đề chiến tranh biên giới, hoặc những lịch sử va chạm với Trung Quốc, thì người ta chưa phân biệt rạch ròi việc đó, những va chạm đó với vấn đề toàn cầu hóa và phát triển kinh tế hiện nay. Điều đó cần phải làm cho không chỉ dân mà một số giới người ta hiểu được điều đó, nhưng hiện nay chưa làm được.
“Tiếp theo, cần phải có những định hướng, thậm chí theo tôi phải ra những luật biểu tình, để làm sao đấy khi người dân xuống đường biểu tình, thì nó theo một trật tự nhất định, chứ không thể để tự phát như hiện nay.
“Luật biểu tình thậm chí được đưa ra trước Quốc hội lấy ý kiến có nên thảo luận Luật biểu tình hay không, nhưng rồi lại chìm vào im lặng. Hiện nay chưa có, nhưng tôi nghĩ nếu mà đưa ra luật biểu tình này, thì trong trường hợp này là có lợi. Bởi vì luật đó sẽ giải thích trong trường hợp nào được biểu tình, và được biểu tình như thế nào, thì tại sao chúng ta không làm những việc đó?
“Thì đó là những việc tiếp theo là hoàn thiện thể chế về luật pháp nữa. Việc đó Việt Nam cũng nên làm, không chỉ có những biểu tình mà người ta nghi ngại là việc biểu tình sẽ xấu cho chính phủ, mà nhân đây cũng phải nói rằng nhiều cuộc biểu tình khác. Thí dụ, ngay như việc biểu tình nước ngoài trong vụ va chạm Biển Đông này, manh động vừa rồi, thì rõ ràng người ta chưa hiểu lắm về nội hàm của biểu tình là như thế nào. Cho nên, việc hoàn thiện hệ thống về luật pháp cũng là giải pháp thứ hai mà tôi có thể khuyến cáo.
“Cái thứ ba là về kinh tế, cũng phải lường trước trong thời gian tới có thể có khó khăn về kinh tế, cho nên phải chuẩn bị sẵn những tình hình để đối phó, ví dụ như là một số dự án có thể bị chậm trễ, cái này phải có những đối sách về kinh tế. Thứ hai nữa là làn sóng đầu tư ở một số nước, thông qua những cái như thế này, cần phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích, nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo tin cậy, để cho người ta thấy việc đó chỉ là nhất thời, và thông qua những cái này, chúng ta phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích. Nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo một môi trường như thế nào đấy thật là tin cậy, để cho người ta thấy rằng việc đó chỉ là nhất thời.
“Bởi vì có thể đối với Trung Quốc, Đài Loan, biết đâu sau này gặp một đối tác khác, người ta cũng manh động như thế thì quả là nguy hiểm đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài, cũng như hình ảnh lâu dài của Việt Nam đối với phát triển kinh tế của Việt Nam và những quan hệ kinh tế của Việt Nam đối với thế giới.”
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình tiết lộ một thứ trưởng ngoại giao đang thăm Trung Quốc để “trao đổi thẳng thắn các vấn đề giữa hai nước” từ ngày 13-15/5.
Tại cuộc họp báo thường kỳ tại Hà Nội vào hôm 15/5, ông Bình cho biết Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn đã đến Bắc Kinh.
Ông Bình không tiết lộ Thứ trưởng Sơn sẽ đối thoại với cấp nào của Trung Quốc, và nói rằng sẽ “thông báo sớm khi có thông tin”.
Ông Hồ Xuân Sơn nói tốt tiếng Trung vì đã học tại Đại học Bắc Kinh, Khoa Trung văn.
Trả lời các phóng viên trong và ngoài nước, ông Lê Hải Bình nói rằng Việt Nam đã thể hiện “thiện chí” trong giải quyết tranh chấp, nhưng đáp lại Trung Quốc vẫn duy trì hiện diện quân sự lớn với nhiều tàu chiến, máy bay, tàu hải giám, và tàu cá bọc thép.
Ông Bình nói Việt Nam luôn coi trọng hợp tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc, nhưng cho rằng quan hệ chỉ có thể tốt đẹp nếu có “thiện chí xử lý các bất đồng”và “tôn trọng lẫn nhau”.
“Rõ ràng các hành động sai trái của Trung Quốc đã ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin cũng như tình cảm của người dân Việt Nam. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn cố gắng duy trì các hợp tác bình thường vì lợi ích của nhân dân hai nước.”
Khi được hỏi giới hạn kiềm chế của Việt Nam sẽ đến mức nào, ông Bình cho biết sẽ sử dụng “mọi biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền hợp pháp”, “kiên trì biện pháp ngoại giao”, nhưng sẽ “có phản ứng thích hợp” tùy theo “diễn biến thực tế”.
“Việt Nam đã và đang kiên trì đối thoại, tiến hành giao thiệp nghiêm túc với Trung Quốc ở nhiều cấp độ, dưới nhiều hình thức, phản đối mạnh mẽ hành vi sai trái của phía Trung Quốc. Đáp lại giao thiệp và thiện chí của Việt Nam, Trung Quốc tiếp tục duy trì và mở rộng hoạt động sai trái, điều thêm nhiều tàu và máy bay đến khu vực nói trên.
“Theo các cơ quan chức năng của Việt Nam, tính đến ngày hôm nay, Trung Quốc vẫn duy trì sự hiện diện của nhiều tàu quân sự, hải cảnh, hải giám, hải tuần, ngư chính, tàu cá vỏ sắt, các tàu dịch vụ cùng sự hỗ trợ của nhiều máy bay tại khu vực xung quanh giàn khoan Hải Dương – 981.
“Trong khi các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam hết sức kiềm chế thì Trung Quốc tiếp tục có những hành động hung hăng, đưa tàu, máy bay đến uy hiếp, dùng vòi rồng có công suất lớn nhằm vào các tàu công vụ của Việt Nam đang thực thi nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương”, ông Bình cho biết, theo trang web Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Nhật báo Quân Giải phóng của Trung Quốc bác bỏ tin trên truyền thông nước ngoài nói rằng quân đội của họ ở Quảng Tây và Vân Nam “đặt vào tình trạng báo động cấp ba”, theo BBC Tiếng Trung.
Trang báo Quân Giải phóng 15/5 cho hay, tin như vậy, “chỉ là tin giả”, sau khi có bài trên trang đánh giá quân sự Trung Quốc ở Canada viết rằng Trung Quốc có bốn mức báo động quân sự và cấp thứ ba là cấp trước mức cao nhất tức mức “tổng động viên”.
Một số nguồn tin tiếng Việt cũng đặt câu hỏi về chuyến thăm Côn Minh của Bộ trưởng Quốc phòng Thường Vạn Toàn hôm 12/5 nhưng các báo Trung Quốc nói đây chỉ là chuyến thăm thị sát sau các vụ bất ổn liên quan đến người Uighur ở Vân Nam.
Trong hình là quang cảnh tại một nhà máy của Đài Loan ở Bình Dương bị phóng hỏa.
Tân Hoa Xã: Ít nhất hai công dân Trung Quốc thiệt mạng và hơn 100 được đưa tới bệnh viện.
Bản tin cho hay đã phát hiện một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính làm việc cho một nhà máy phụ tùng xe đạp tại Tình Bình Dương bị giết hại.
Công an Việt Nam đang giải quyết vụ việc và giới ngoại giao từ tòa đại sứ Trung Quốc đang tới hiện trường.
Một công dân Trung Quốc khác thiệt mạng tại tỉnh Hà Tĩnh.
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết (nguyên Đại biểu Quốc hội) nói với BBC:
“Nếu nói rằng đây là một sự khủng hoảng là cũng chưa đến mức. Đây chủ yếu là hành động tự phát của người dân Việt Nam do họ vô cùng phẫn nộ trước hành vi khiêu khích và xâm lăng của nhà cầm quyền Trung Quốc.
Thế còn về cách xử lý của chính quyền Việt Nam, tôi được biết là ở tỉnh Bình Dương, cũng như một số địa phương khác, những người đại diện chính quyền cũng đã đối thoại với những người biểu tình, giải thích cho những người biểu tình và hiện nay cũng chưa có một sự việc nào đáng tiếc xảy ra như là sự trấn áp thô bạo, chẳng hạn mà tôi nghĩ rằng nó là cách xử lý hợp lý.
Tôi chắc chắn rằng khi mà cái giàn khoan của Trung Quốc còn đó, nhất là khi Trung Quốc ngang nhiên cản phá các tàu chấp pháp của Việt Nam, và ngang nhiên từ chối đàm phán với Việt Nam, thậm chí còn đặt điều kiện đàm phán với Việt Nam (rằng) các tàu chấp pháp của Việt Nam phải rút đi đã, thì phải nói là không thể nào mà làm dịu được sự phẫn nộ của người dân.
Tôi chắc chắn là người dân (Việt Nam) sẽ còn xuống đường biểu tình nhiều để phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc, còn qua vụ việc xảy ra ở Bình Dương, cũng như ở Hà Tĩnh, tôi chắc chắn rằng cả người dân đi biểu tình để thể hiện lòng yêu nước của mình, thể hiện sự phản đối Trung Quốc, cũng như là chính quyền cũng rút ra được nhiều bài học quan trọng, và chúng ta có thể kiểm soát được tình hình.”
Hãng tin Nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã nói ít nhất hai công dân Trung Quốc chết và hơn 100 người nhập viện sau các cuộc bạo loạn ở Việt Nam.
Một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính được phát hiện chết tại nhà máy Đài Loan, chuyên sản xuất phụ tùng xe đạp ở Bình Dương. Một công dân Trung Quốc khác bị giết chết tại Hà Tĩnh.
Tân Hoa Xã cũng dẫn các nguồn tin nói chừng 10 người Trung Quốc hiện vẫn chưa được tìm thấy sau các cuộc tấn công bạo loạn ở Hà Tĩnh.
Kyodo News: Chính phủ Campuchia tuyên bố sẽ không cho người Việt ở nước này tổ chức biểu tình chống Trung Quốc.
Hãng tin của Nhật dẫn lời Khieu Sopheak, phát ngôn nhân của Bộ Nội vụ, nói Campuchia không cho phép người nước ngoài biểu tình chống nước khác.
“Người nước ngoài không được dùng lãnh thổ Campuchia vì mục đích tổ chức hoạt động chống người nước khác.”
Phát ngôn nhân chính phủ có tuyên bố như vậy sau khi có tin đồng một hội người Việt ở Campuchia định tổ chức biểu tình trước sứ quán Trung Quốc ở Phnom Penh.
Reuters: Hải quân Hoa Kỳ một lần nữa đề nghị tăng các chuyến thăm tới Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng về tranh chấp biển đảo ngày càng leo thang giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong một thông cáo gửi tới hãng tin Reuters, phía Hoa Kỳ khẳng định lại mong muốn thiết lập quan hệ hải quân chặt chẽ hơn với Việt Nam.
Phát ngôn viên và chỉ huy Hạm đội 7, ông William Marks viết trong thư trao đổi với Reuters: “Chúng tôi quan tâm tới việc kết nối các đối tác trên Biển Đông và hoan nghênh việc tăng cường các chuyến thăm cảng với Việt Nam.”
Viên chức quân sự Mỹ nói rằng hải quân nước này không thay đổi việc điều động do căng thẳng Trung – Việt, nhưng hàng ngày vẫn điều máy bay do thám bay trên vùng Biển Đông.
Tàu chỉ huy của Hạm đội 7 là tàu khu trục USS Blue Ridge, hiện cũng đang ở trong vùng biển Đông.
Cùng ngày, Chính phủ Nhật Bản cũng cho biết họ đã yêu cầu Việt Nam đảm bảo an toàn cho người dân và các công ty Nhật, hãng thông tấn Kyodo của Nhật đưa tin.
“Chúng tôi kêu gọi giới chức Việt Nam phải có phản ứng để đảm bảo an toàn cho người dân và công ty Nhật,” ông Yoshihide Suga, chánh văn phòng nội các Nhật Bản nói trong một cuộc họp báo.
Trong các cuộc bạo loạn ở Bình Dương hôm 13/5, một số doanh nghiệp Nhật đã bị tấn công nhầm.
Ông Suga nói cho đến giờ Chính phủ Nhật vẫn chưa nhận được báo cáo gì về thương vong của công dân Nhật trong các cuộc biểu tình ở Việt Nam.
Ông cho biết Bộ Ngoại giao Nhật đã cảnh báo người dân Nhật ở Việt Nam bằng email và các cách khác. Ông kêu gọi giải quyết các tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc một cách hòa bình thông qua đối thoại.
Hình ảnh biểu tình bên ngoài nhà máy thép Formosa ở Hà Tĩnh hôm 14/05.
Bắc Kinh cáo buộc Hà Nội ‘đồng lõa’ với những người biểu tình chống Trung Quốc vốn đã làm ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng trong các hành động phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan ra vùng biển có tranh chấp trên Biển Đông, hãng tin AFP đưa tin.
“Bạo động ở Việt Nam có sự liên hệ trực tiếp giữa thái độ dung dưỡng và đồng lõa từ phía Việt Nam với một số lực lượng chống Trung Quốc và những kẻ phạm pháp,” phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói với báo giới hôm thứ Năm ngày 15/5.
“Người Việt đang giới thiệu một bộ mặt xấu xí mà chính họ đã từng lên án hết mực, khi dân Trung Quốc bị chính quyền Bắc Kinh kích động trong cuộc xung đột ngoại giao với Nhật vào năm 2012.”
“Ngay lập tức, câu hỏi này được đặt ra là vụ bạo động này có lợi cho ai?”
“Chắc chắn cuộc bạo động này sẽ làm giảm sức đối đầu của Việt Nam với Trung Quốc trên biển Đông, vào lúc quan trọng nhất”.
Nhóm người Đài Loan ủng hộ Trung Quốc biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Việt Nam tại Hong Kong hôm 15/05. Người biểu tình hô khẩu hiệu đòi Việt Nam xin lỗi, đền bù thiệt hại, và xé bức ảnh ông Trương Tấn Sang.
Trung Quốc đã có cuộc họp khẩn cấp với đại sứ Việt Nam ở Bắc Kinh, phát ngôn viên Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh nói trong trong đoạn video do truyền hình CCTV phát hôm 15/05.
Bà Oánh cho biết Trung Quốc đã thúc giục Việt Nam thực hiện các biện pháp có hiệu quả nhằm đảm bảo an toàn cho công dân và tài sản của Trung Quốc ở Việt Nam.
Trong lúc đó, Tân Hoa xã đưa tin 10 người Trung Quốc hiện vẫn mất tích sau cuộc bạo động ở Vũng Áng, Hà Tĩnh.
Ban tiếng Việt Đài NHK của Nhật: (14/05/2014) “Lãnh sự quán Nhật Bản ở thành phố Hồ Chí Minh nói rằng một số người biểu tình đã có hành vi bạo lực, như phá cửa ra vào và làm vỡ cửa sổ của các doanh nghiệp Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản.
“Các nhà chức trách Đài Loan nói rằng hơn 100 doanh nghiệp Đài Loan đã bị ảnh hưởng, một số doanh nghiệp bị đốt nhà xưởng và một người Đài Loan bị thương do bị đánh vào đầu.
“Những văn phòng và doanh nghiệp có biển hiệu chữ Hán được cho là mục tiêu tấn công bừa bãi của người biểu tình.
“Văn phòng của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, một vụ biểu tình chống Trung Quốc tương tự đã xảy ra ở một khu công nghiệp khác của tỉnh Bình Dương. Cơ quan này cũng cho biết các vụ biểu tình chống Trung Quốc cũng xảy ra ở tỉnh Đồng Nai, bên cạnh Bình Dương.
“Lãnh sự quán Nhật Bản cho biết đến nay chưa có thông tin về người Nhật nào bị thương.
“Một hiệp hội của các doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam đang kêu gọi các doanh nghiệp Nhật treo quốc kỳ Nhật Bản tại nhà máy, để chứng tỏ họ là doanh nghiệp Nhật Bản”, bản tin cho biết.
Theo trang tin Tiền PhongOnline, ông Đặng Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND Hà Tĩnh nói công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố vụ án, bắt 76 đối tượng trong vụ bạo loạn Vũng Áng.
Nguyen Pacific, BBC Vietnamese Facebook: Là một người dân Việt Nam, tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành đến nhân dân Đài Loan, và cá nhân những người bị ảnh hưởng bởi các vụ bạo loạn gần đây tại Việt Nam.
Xin hãy tha thứ và hiểu rằng những điều tồi tệ vừa xảy ra chỉ là của một số ít người Việt Nam kém hiểu biết. Nhân dân Việt Nam nói chung vẫn luôn là người bạn tốt của nhân dân Đài Loan. Một lần nữa thành thật xin lỗi !
Ngày 15/5, nhiều người Đài Loan đã xuống đường biểu tình trước Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam ở Đài Bắc và Lãnh sự quán Việt Nam ở Hong Kong để phản đối các cuộc bạo động nhằm vào công dân, công ty Đài Loan tại Việt Nam.
Lực lượng an ninh ở Đài Bắc đã phải ngăn người biểu tình tiến vào bên trong Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam và kêu gọi họ kiềm chế.
Theglobeandmail: Người Trung Quốc sang làm việc tại Việt Nam sợ hãi bỏ chạy bằng đường bộ và đường hàng không. Cảnh sát đường biên Campuchia nói trong hôm thứ Tư đã có 600 người Trung Quốc sang Campuchia qua cửa khẩu ở miền nam Việt Nam và có thêm những người khác tới trong hôm thứ Năm.
Hãng hàng không Đài Loan, China Airlines đang bổ sung thêm hai chuyến bay đi từ TP Hồ Chí Minh, hãng thông tấn Đài Loan Central News Agency nói.
Đại sứ Đài Loan Huang Chih-pen, người đã nói chuyện với một thành viên ban lãnh đạo Formosa có mặt tại chỗ vào sáng thứ năm nói những kẻ bạo loạn phóng hỏa vào các tòa nhà và săn lùng công nhân Trung Quốc nhưng không tấn công các lãnh đạo người Đài Loan.
Ông nói người đứng đầu chính quyền tỉnh Hà Tĩnh và giám đốc công an tỉnh đã có mặt trong lúc xảy ra bạo loạn nhưng đã không “ra lệnh có hành động cứng rắn đủ mức”.
Ông đại sứ nói một công dân Trung Quốc bị giết chết trong cuộc bạo loạn, và một người khác chết vì nguyên nhân tự nhiên trong thời gian này.
Xe máy bị đập phá bên ngoài nhà máy thép Formosa, Hà Tĩnh
Truyền thông Trung Quốc chỉ trích chính quyền Việt Nam đã “khuấy động chủ nghĩa dân tộc” trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc trên cả nước.
Ít nhất 15 nhà máy thuộc sở hữu nước ngoài đã bị đốt cháy và và hàng trăm nhà máy khác bị tấn công bởi người biểu tình tại hai khu công nghiệp ở miền nam Việt Nam vào thứ Ba.
Biểu tình nổ ra khi Trung Quốc đưa dàn khoan vào vùng biển tranh chấp với Việt Nam đầu tháng nay.
Lý Kim Minh, giáo sư ngành Biển Nam Trung Hoa tại ĐH Hạ Môn, nói với Nhân dân Nhật báo là Việt Nam đang “khiêu khích Trung Quốc ở cả trên biển và đất liền trong một canh bạc liều lĩnh.”
Nhà sử học Lý Quốc Cường miêu tả vụ việc là “tuyên truyền từ cấp cao” bởi chính quyền Việt Nam, là nguyên nhân “gây ra bạo loạn”.
“Sự cố trên không chỉ gây tổn hại mối quan hệ với Trung Quốc mà còn làm xấu đi hình ảnh của Việt Nam trong mắt cộng đồng quốc tế, đặc biệt là với tư cách của một điểm thu hút đầu tư và khách du lịch,” ông này nói với Nhân dân Nhật báo.
Cùng chung với quan điểm đó, Nhật báo Hoàn cầu bản tiếng Trung nói rằng các vụ bạo động đã “gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư nước ngoài” và họ “nên được bồi hoàn cho những mất mát đã xảy ra.”
“Người ta có thể dễ dàng thấy rằng chính quyền Hà Nội đã cho phép bạo loạn diễn trong khi công luận (Việt Nam) vẫn chưa lên tiếng chỉ trích những kẻ gây loạn.”
Một bài báo trên tờ Tin tức Bắc Kinh bình luận rằng Philippines và Việt Nam đang “thổi phồng vấn đề Nam Hải” để “hướng sự chú ý” ra khỏi vấn đề trong nước.
“Cả hai quốc gia đều đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề nghiêm trọng như tham nhũng, thất nghiệp tăng cao, và bất ổn xã hội. Họ đang sử dụng vấn đề Nam Hải để khuấy động chủ nghĩa dân tộc và đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề trong nước,” tờ báo này nói.
VnExpress: Sau khi có người nói “có lao động Việt Nam bị đánh chết”, hàng nghìn người tụ tập bên ngoài tràn qua cổng chính vào công trường gây gổ với 1.000 công nhân Trung Quốc.
Lúc [16h30 ngày 14/5] tại cổng chính Formosa, một số người đã kích động, nói “trong công trường có người Việt Nam bị đánh chết”. Đám đông người Việt Nam bỗng lớn dần lên, ước chừng tới 5.000 người và gây gổ với 1.000 người Trung Quốc. Cuộc xô xát với quy mô lớn xảy ra.
Một số nhà tạm phục vụ công nhân và quản lý tại công trường đã bị đốt. Trong lúc lộn xộn, nhiều sắt thép, dây điện, máy điều hòa, máy vi tính… tại công trường đã bị đánh cắp.
Nhà chức trách cho hay, khoảng 150 người bị xây xát và một người chết trên đường đi cấp cứu. Thiệt hại tài sản hiện chưa thống kê
Vào cuối giờ chiều 15/5, Tân Hoa Xã nói các nguồn tin cho họ biết “ít nhất hai công dân Trung Quốc bị giết và hơn 100 người Trung Quốc nhập viện sau khi người nổi loạn tấn công các công ty Trung Quốc ở Việt Nam”.
Còn chính quyền tỉnh Hà Tĩnh nói có một người chết trên đường đi cấp cứu và 149 người bị thương.
Ông Bành Xương Vĩ, Giám đốc Trung Tâm Nghiên cứu Chính trị Dầu khí Quốc tế thuộc Đại học Dầu khí Trung Quốc, cũng nói với BBC tiếng Việt và tiếng Trung rằng Trung Quốc nên đạt thỏa thuận ngầm với “người anh em Việt Nam”.
“Đánh giá của tôi là những chạm trán quy mô nhỏ trong đó cảnh sát biển hai bên chĩa vòi rồng vào nhau sẽ còn tiếp diễn và trở thành hiện tượng thường xuyên xảy ra. Nhưng phía Trung Quốc sẽ không bao giờ nổ súng trước. Trung Quốc có lẽ sẽ không cho hải quân tham gia những hành động như thế. Tranh chấp trước hết sẽ được giải quyết ở cấp độ cảnh sát biển. Sẽ không có chiến tranh.
“Lý thuyết phương Tây nói chiến tranh không bao giờ xảy ra giữa các nền dân chủ. Nhưng đã từng có nhiều cuộc chiến giữa các nước xã hội chủ nghĩa. Tôi nghĩ thế hệ lãnh đạo thứ năm của chúng ta sẽ có phán đoán tốt. Từ quan điểm chiến lược, chúng ta cần có thỏa thuận ngầm với người anh em Việt Nam của chúng ta”.
Vào ngày 14/05, Reuters đưa tin tàu cảnh sát biển Việt Nam bị nhiều tàu Trung Quốc chặn lại và đuổi đi ở khu vực gần giàn khoan Hải Dương 981 trên biển Đông hôm 14/05.
Một phóng viên hãng thông tấn Reuters đi theo tàu của Việt Nam nói có khoảng 80 tàu Trung Quốc trên khu vực này, trong đó có cả tàu hải quân, tuy nhiên không rõ con số lực lượng phía Việt Nam.
Trung Quốc đưa giàn khoan dầu vào vùng biển Việt Nam tuyên bố chủ quyền gặp phải sự phản đối mạnh mẽ, gây ra các cuộc biểu tình trên diện rộng trong tuần qua ở nhiều thành phố trên Việt Nam.
Trong khi đó Bắc Kinh cho rằng Hà Nội có các hành động ‘khiêu khích’ và cản trở ở vùng lãnh hải của nước này.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng tuyên bố, riêng trong ngày 13/05, tàu Việt Nam đã đâm tàu Trung Quốc 169 lần, là mức kỷ lục kể từ hôm 02/05 tới nay.
“Tôi rất lấy làm tiếc về vụ bạo động quá khích ấy. Nó đã làm tổn hại uy tín, môi trường kinh doanh của Việt Nam, gây thiệt hại đến các doanh nghiệp Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, không có liên quan gì đến Trung Quốc cả.
“Và kể cả chuyện hủy hoại và tấn công các doanh nghiệp Trung Quốc là hoàn toàn không phù hợp với tinh thần yêu nước và chiến đấu của Việt Nam.
“Họ là doanh nghiệp, họ không phải chịu trách nhiệm với hành động của nhà cầm quyền Bắc Kinh.
“Tôi hy vọng công an có thể tìm ra thủ phạm, trả lại một phần nào đó tài sản bị mất của các doanh nghiệp, và đưa ra các thông báo để trấn an nhà đầu tư, tránh gây tác hại lâu dài về môi trường đầu tư của Việt Nam”, ông Doanh nói.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có công điện gửi Bộ Công an; các bộ, các cơ quan Trung ương; lãnh đạo các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc đảm bảo an ninh trật tự.
Ông Dũng nói hành động phản đối của người dân là “chính đáng” nhưng cảnh báo “một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động”.
“Những ngày qua Nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Nhưng tại một số địa phương đã có một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động, phá hoại cơ sở sản xuất, có cả cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, sinh hoạt bình thường của người dân, môi trường đầu tư và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Tình hình này là nghiêm trọng.”
Thủ tướng Việt Nam kêu gọi các cơ quan:
“1. Khẩn trương thực hiện đồng bộ các biện pháp, chủ động và kiên quyết ngăn chặn, không để xảy ra và xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật. Bảo đảm an ninh trật tự và an toàn tuyệt đối tính mạng, tài sản của mọi người, mọi doanh nghiệp. Bảo đảm sản xuất kinh doanh bình thường của các doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài.
2. Tuyên truyền vận động nhân dân không có những hành động vi phạm pháp luật, không nghe theo kẻ xấu, cùng nhau giữ gìn an ninh trật tự, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống và góp phần cùng cả nước bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc theo đúng luật pháp của nước ta và luật pháp quốc tế.
3. Thực hiện ngay các biện pháp phù hợp để giúp đỡ, hỗ trợ các doanh nghiệp sớm ổn định và trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường.
4. Thông báo rõ đến các cơ quan ngoại giao, các nhà đầu tư nước ngoài về chủ trương, chính sách đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Việt Nam luôn làm hết sức mình tạo mọi thuận lợi và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, doanh nghiệp và cơ quan nước ngoài tại Việt Nam theo đúng quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.”
Tân Hoa Xã ngày 15/5 có bài kêu gọi chính phủ Việt Nam “đảm bảo an toàn cho mọi công dân và công ty Trung Quốc” tại Việt Nam.
“Sau con số chưa được xác nhận về công dân Trung Quốc mất tích hoặc thiệt mạng, Hà Nội đối diện nhiệm vụ khẩn trương để chứng tỏ với thế giới rằng họ nghiêm túc khi bảo vệ quyền hợp pháp của công dân nước ngoài tại nước này”.
“Họ cũng cần hành động nhanh chóng để chứng tỏ uy tín trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các vùng bị bạo lực ảnh hưởng nặng nhất.”
Tân Hoa Xã nói: “Các cuộc tấn công này, nếu không được kiểm soát, sẽ chắc chắn làm hại danh tiếng của Việt Nam như điểm đến thuận lợi cho đầu tư quốc tế và du lịch.”
“Một số phân tích gia phương Tây đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các vụ tấn công này để mặc cả với Trung Quốc.”
“Nhưng nghĩ như vậy vừa ngây thơ vừa man rợ. Nó vi phạm nguyên tắc nhân văn cơ bản khi dùng mất mát sinh mạng để phục vụ mục tiêu chính sách.”
Bài viết của Tân Hoa Xã quay lại vụ giàn khoan đang chưa ngã ngũ.
“Hà Nội cần kiềm chế tối đa và tránh có những biện pháp có thể làm tình hình căng thẳng thêm.”
“Các kênh nói chuyện và đàm phán luôn luôn mở giữa hai nước, và đây là lúc sử dụng chúng.”
“Nói cho cùng, tốt cho cả Trung Quốc và Việt Nam khi duy trì ổn định ở Nam Hải và cải thiện quan hệ song phương.”
Hãng thông tấn Reuters 15/5 trích cảnh sát Campuchia nói:
“Hôm qua, hơn 600 người Trung Quốc đã bỏ trốn bạo loạn chống Trung Quốc ở Việt Nam…”
“Họ qua biên giới ở Bà Vẹt vào Campuchia,” theo lời phát ngôn viên Cảnh sát Quốc gia Kirt Chantharith nói với hãng tin của Anh.
“Hiện họ đang ở các nhà khách và khách sạn tại Phnom Penh, và còn khoảng 100 đang ở thị trấn Bà Vẹt. Họ có thể sẽ quay trở lại Việt Nam sau khi tình hình lắng xuống.”
Một nhân chứng không muốn nêu tên làm việc tại Formosa thuật lại với BBC những gì ông nhìn thấy từ tầng 5 của ký túc xá công ty vào lúc vụ việc xảy ra như sau:
“Nhân viên chúng tôi đã được nghỉ việc từ 2 giờ chiều hôm qua, buổi chiều thì biểu tình ôn hòa nhưng đến gần tối thì đoàn xe chở công nhân nhà thầu Trung Quốc ra về thì bị đoàn người chặn lại”.
“Họ đập cửa kính xe và đánh đập dã man người Trung Quốc”.
“Sáng nay công an toàn tỉnh Hà Tĩnh đã được triển khai để đảm bảo an toàn cho nhân viên người Việt và chuyên gia Đài Loan”.
“Một số người Trung Quốc ở các nhà thầu cũng được Formosa cho vào trú ẩn ở các khu ký túc xá kiên cố của nhân viên công ty”.
Tiến sỹ Lee Jones – một nhà nghiên cứu về an ninh châu Á-Thái Bình Dương, ĐH Queen Mary, London, Anh Quốc bình luận với BBC:
“Nay không nên coi Trung Quốc và Việt Nam là hai đồng minh cộng sản”.
“Đây là hai quốc gia độc đoán, độc đảng tư bản và thực sự chẳng có liên quan gì đến chủ nghĩa cộng sản. Theo sự hiểu biết của tôi là Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một ‘thỏa thuận quý ông’ (thỏa thuận miệng) – trong đó hai bên đồng ý không công khai chỉ trích lẫn nhau và tìm cách kiểm soát các cuộc biểu tình trong nước”.
“Cả hai bên đều có lợi khi kiểm soát được các cuộc biểu tình vì giới tinh hoa của cả hai đảng cầm quyền đang được hưởng lợi từ quan hệ kinh tế gần gũi”.
“Tuy nhiên, hành động đặt giàn khoan khiêu khích này của Trung Quốc có thể làm hỏng thỏa thuận đó hoặc làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không thể duy trì cam kết ấy vì nó đã khuấy động phong trào chống Trung Quốc tại Việt Nam”.
Một quan chức Hà Tĩnh khẳng định, chỉ có một người chết ở Vũng Áng. Chính quyền cần chủ động thông tin thay vì nhường “trận địa” này cho những lời đồn đoán. [bổ sung từ đoạn này lúc 11am 15-5-2014] Sáng nay đang di chuyển nên chỉ có thể đưa tin ngắn gọn, xin bổ sung sau khi vừa trao đổi lại với các nguồn tin: Có hai người chết ở bệnh viện Hà Tĩnh, trong đó một người chết do bị đánh, một người chết do say nắng (quan chức này cho rằng không thuộc diện bị đánh chết) và hơn 100 người bị thương. Trong số 48 người bị thương đang điều trị tại bệnh viện TP Hà Tĩnh, phần lớn là bị thương nhẹ. Có 6 người bị thương nặng nhưng không còn trường hợp nào có khả năng dẫn tới tử vong. Bệnh viện Tỉnh có con số người bị thương nặng cao hơn nhưng chưa ghi nhận khả năng có tử vong thêm. Hơn 50 đối tượng hiện đã bị bắt giữ (con số tử vong ngoài bệnh viện 3 TQ, 1 Vn, mà bạn Nguyen Duc Lam nói trong cmt, tôi chưa có nguồn tin đáng tin cậy nào xác nhận).
Hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy có đám cháy.
Một bác sỹ từ bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh nói với BBC gần 50 người đã được đưa vào bệnh viện trong đêm 14/5- rạng sáng 15/5.”Nhiều người trong số này mặc đồng phục màu xanh của công nhân và 6-7 người đang trong tình trạng nguy kịch”, vị bác sỹ này cho biết.
Ông Nguyền Văn Bổng, chủ tịch huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, nơi đóng nhà máy thép Formosa thuộc Khu công nghiệp Vũng Áng, xác nhận với BBC có hai người Trung Quốc chết.
“Người Việt Nam không ai có ai chết cả, và tình hình ở đây hiện giờ đã ổn định”.
Đã có người chết, trong số đó công dân Trung Quốc, trong cuộc bạo loạn tại Hà Tĩnh nhắm vào
Lần đầu tiên kể từ khi Trung Quốc đưa giàn khoan HD-981 vào thềm lục địa Việt Nam, hôm nay các nhà lãnh đạo Việt Nam đã lên tiếng khẳng định quyết tâm bảo vệ chủ quyền đất nước.
Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang nói rằng đấu tranh bảo vệ chủ quyền là điều bắt buộc phải làm, không có chuyện sợ hay không sợ khi phải đấu tranh để bảo vệ đất nước.
Ông Sang đưa ra phát biểu vừa nói hồi sáng nay, khi tiếp xúc với cử tri ở Sài Gòn.
Ông Chủ Tịch Nhà Nước Việt Nam cũng kêu gọi mọi người biết kiềm chế, và bảo thêm rằng cho đến bây giờ chưa một quốc gia nào lên tiếng ủng hộ việc làm của Trung Quốc.
Vẫn theo ông Sang, nếu giải quyết song phương không đem lại kết quả, Việt Nam sẵn sàng đưa vấn đề này ra trước tòa quốc tế để nhờ phân xử.
Chủ quyền lãnh thổ là thiêng liêng
Cũng ngày hôm nay nhưng tại Hải Phòng, Thủ Tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng cũng đưa ra phát biểu tương tự, nhắc lại chủ quyền lãnh thổ là thiêng liêng, quyết tâm bảo vệ, chủ quyền, toàn vẹn đất nước.
Ông Dũng cũng là người ra chỉ thị cho tất cả mọi địa phương phải bình tĩnh, không để cho kẻ xấu lợi dụng, kích động, xúi dục phá hoại tài sản, doanh nghiệp của các nhà đầu tư nước ngoài.
Không chỉ đưa ra phát biểu với cứ tri, cả hai ông Trương Tấn Sang và Nguyễn Tấn Dũng còn gửi tin nhắn qua điện thoại, kêu gọi mọi người phải tỉnh táo trong cuộc đấu tranh phản đối hành động sai trái của Trung Quốc.
Xin nhắc lại là theo chính phủ Việt Nam, những cuộc biểu tình chống Trung Quốc đã diễn ra ở 21 tỉnh thành, và một số công ty, cơ xưởng Đài Loan, Nam Hàn và Singapore đã bị đập phá, đốt cháy.
WESTMINSTER (NV) –Bất chấp cái nóng khắc nghiệt lên đến hơn 90 độ F, gần 400 đồng hương gốc Việt từ nhiều nơi, theo lời kêu gọi của một số đoàn thể trẻ trong cộng đồng Việt Nam ở Nam California, đổ về biểu tình trước Lãnh Sự Quán Trung Quốc ở Los Angeles vào chiều Thứ Sáu, 16 Tháng Năm, phản đối Bắc Kinh xâm phạm lãnh hải Việt Nam, qua việc đưa giàn khoan dầu khổng lồ HD981 vào gần đảo Lý Sơn trong vùng biển Việt Nam.
Bất chấp cái nắng khắc nghiệt, đông đảo đồng hương từ nhiều nơi đã kéo đến
biểu tình trước Lãnh Sự Quán Trung Quốc ở Los Angeles vào chiều Thứ Sáu, 16 Tháng Năm, 2014. (Hình: Nhơn Lý)
Khí thế xuất phát
Có mặt trong lễ xuất phát tại chùa Điều Ngự, Thị Trưởng thành phố Westminster Tạ Đức Trí phát biểu hùng hồn, “Chúng ta vẫn tin vào lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam từng đánh đuổi Trung Cộng ra khỏi bờ cõi Việt Nam. Và đây là thời điểm mà tập thể tị nạn người Việt tại hải ngoại sẽ tiếp tục lên tiếng phản đối ý định và hành động của Trung Cộng. Chúng ta sẽ tiếp tục biểu tình cho đến khi nào Trung Cộng hiểu được bờ cõi, đất nước Việt Nam là của người Việt Nam, Trung Cộng không có quyền xâm lấn.”
Ông Nguyễn Đăng Phú ở Rolling Hills, cách Little Saigon khoảng 45 phút lái xe, dù “sợ nắng nóng có thể gây ung thư da,” ông vẫn bất chấp nỗi ngần ngại của mình để đi biểu tình cùng đồng hương.
Ông Phú cho biết, “Đi biểu tình chống Trung Cộng để bảo vệ đất nước mình. Dù cộng sản đang tiến chiếm miền Nam, nhưng vì tinh thần dân tộc, tôi muốn kêu gọi tất cả những người Việt Nam, dù là cộng sản hay cộng hòa, dù là già trẻ, lớn bé, đàn ông hay đàn bà, thanh niên hay thiếu nữ, miễn là người Việt Nam thì phải chung sức chống Trung Cộng. Phải cùng làm mới bảo vệ được đất nước mình chứ chỉ đứng nhìn, đứng coi người khác làm thì không được. Mình là người Việt Nam thì phải làm tròn bổn phận của mình. Dù mình ở ngoại quốc đi chăng nữa nhưng lòng mình vẫn là người Việt Nam.”
Ông Phú cũng cho rằng từ trước đến giờ ông “chỉ tham gia các cuộc biểu tình chống Trung Cộng, còn biểu tình theo kiểu các đoàn thể chống nhau thì không tham dự.”
Anh Nhơn Lý, một cư dân ở Garden Grove, cũng là người “ghét Trung Cộng, ở đâu có biểu tình chống Trung Cộng là mình tham gia.”
Lý do để anh Nhơn Lý luôn có mặt trong các cuộc biểu tình chống Trung Cộng là vì, “Tôi muốn đồng bào trong nước biết rằng đồng bào hải ngoại không bao giờ quên đồng bào trong nước, họ luôn sát cánh cùng đồng bào trong nước trong công cuộc đánh đuổi Trung Cộng ra khỏi bờ cõi Việt Nam.”
Để tham gia cuộc biểu tình tổ chức vào chiều Thứ Sáu, anh Nhơn Lý phải xin nghỉ làm không lương nửa ngày.
Tuần hành trước Lãnh Sự Quán Trung Quốc tại Los Angeles để phản đối Bắc Kinh
xâm phạm lãnh hải Việt Nam, qua việc đưa giàn khoan dầu khổng lồ HD981 vào gần đảo Lý Sơn trong vùng biển Việt Nam. (Hình: Nguyễn Thiện Thành)
Nếu phần lớn người đi biểu tình đều có bạn bè, có những người quen biết đi cùng, thì anh Misha Đoàn đến từ Boston không quen biết bất kỳ một ai trong dòng người biểu tình này.
Lý do thôi thúc người đàn ông này vượt qua cái nắng nóng “điên người,” vượt qua “sự lẻ loi” khi chỉ đến một mình là vì, “Đến California trong không khí này tôi muốn được cùng tham gia với mọi người. Lúc này sắc áo màu cờ không hề quan trọng. Quan trọng nhất là vận mệnh đất nước, vì đất nước là của chúng ta. Chế độ chính trị có thể thay đổi nhưng đất nước vẫn luôn là của người Việt Nam. Tôi muốn có mặt ngày hôm nay để cùng mọi người thể hiện sự bảo vệ lãnh hải Việt Nam.”
Anh Misha cho biết trước đây cũng từng tham gia biểu tình ở Boston, nhưng “trong tư cách của một người đi quan sát cho biết nhiều hơn là trong thâm tâm mình muốn hòa vào đoàn biểu tình.”
“Lần này thì khác. Mặc dù mới đến California nhưng tôi đi tham gia trong tâm thế của người trong cuộc biểu tình chống Trung Quốc chứ không phải đi coi, đi quan sát.” Anh Misha nói trong lúc tìm kiếm xem có ai có thể đi cùng xe.
Cô Ngọc Phương Nam, thuộc Đoàn Thanh Niên Cờ Vàng, một thành viên của ban tổ chức, dù tất tả ngược xuôi để sắp xếp, tìm thêm xe cho đồng hương, vẫn tươi rói nụ cười. Cô cho biết, “Mọi việc được chuẩn bị rất chu đáo nhưng số đồng hương có mặt đông hơn nhiều so với số người gọi vào ghi danh đi chung xe.”
Dù ban tổ chức đã chuẩn bị hai xe bus lớn, một xe bus nhỏ và bốn xe van, “vẫn không đủ. Chùa Điều Ngự cho mượn thêm xe van 15 chỗ nên tạm ổn.” Nhiều đồng hương tự lái xe đi và tình nguyện chở thêm những người không có xe.
“Không khí của đồng hương rất náo nức. Đồng bào muốn đi để bày tỏ tấm lòng, thái độ yêu nước. Chúng tôi chuẩn bị nhiều băng-rôn, khẩu hiệu để đứng trước Tòa Lãnh Sự Trung Cộng tố cáo Trung cộng xâm chiếm biển đảo lãnh thổ Việt Nam. Một mặt cũng tố cáo với đồng bào trong và ngoài nước rằng Đảng cộng sản hiện nay vẫn chưa lên tiếng phản đối sự xâm lấn của Trung Cộng, hèn với giặc, ác với dân.” Cô Ngọc Phương Nam nhận xét.
Đúng 1 giờ trưa, đoàn xe từ Little Saigon xuất phát, hướng về Lãnh Sự Quán Trung Quốc ở Los Angeles.
Đau đáu về đất nước
Ngoài đồng hương từ Little Saigon, từ Quận Cam kéo đến, còn có thêm nhiều người từ Los Angeles, Rosemead, Pomona, San Diego, thậm chí có người từ Canada, Việt Nam… cũng cùng đến tham gia cuộc biểu tình.
Theo lời anh Nguyễn Thiện Thành, cư dân Anaheim, thì “Không khí tại nơi biểu tình rất hào hứng. Dù nắng nóng hơn 90 độ nhưng khí thế của đồng bào luôn dâng cao. Mọi người hô to những khẩu hiệu đả đảo Trung Cộng và hát vang bài Việt Nam Quê Hương Ngạo Nghễ.”
“Nhiều người dân bản xứ làm việc quanh đó cũng đến hỏi thăm lý do biểu tình. Ban tổ chức giải thích cho họ hiểu tại sao trong thời tiết nóng bức như thế này mà người Việt Nam phải đứng biểu tình tại đây.” Anh Thiện Thành nói thêm.
Có mặt tại nơi biểu tình, blogger Đoan Trang, đến từ Việt Nam, người đang được trường đại học USC tài trợ học bổng cho một chương trình nghiên cứu, nêu cảm nhận, “Tôi thấy không khí đông vui quá!Tinh thần người Việt hải ngoại đi biểu tình rất nhiệt tình, rất yêu nước, dù là một ngày nắng nóng, nhiệt độ rất cao.”
Blogger Nguyễn Tường Thụy (trái) và nhà báo, blogger Đoan Trang đến từ Việt Nam
cùng tham gia biểu tình chống Bắc Kinh xâm phạm lãnh hải Việt Nam. (Hình: Nguyễn Thiện Thành)
So sánh với những cuộc biểu tình chống Trung Cộng tại Việt Nam, nhà báo Đoan Trang nhận xét, “Biểu tình ở Sài Gòn, ở Hà Nội có nhiều cảm xúc lắm. Hai cảm giác biểu tình ở đây và ở Việt Nam hoàn toàn khác nhau. Ở Sài Gòn hay Hà Nội đều đi biểu tình trong sự căng thẳng, sợ hãi, và buồn. Còn ở đây không có những cảm xúc đó. Tôi chỉ có một chút buồn khi nghĩ về Việt Nam, Việt Nam mất tự do quá!”
Blogger Nguyễn Tường Thụy, người đến Mỹ theo lời mời của Dân Biểu Lorreta Sanchez để tham dự điều trần về vấn đề tự do báo chí ở Việt Nam, cũng có mặt trong đoàn người biểu tình trước Lãnh Sự Quán Trung Quốc.
Ông Thụy tâm tình, “Đây là dịp rất may mắn cho tôi vì trong thời gian qua khi nhiều tỉnh thành trong quốc nội biểu tình, tôi lại ở đây nên không tham gia được. Hôm nay là một cơ hội rất tốt cho tôi được tham gia cùng đồng bào hải ngoại biểu tình tố cáo Trung Cộng xâm phạm lãnh hải Việt Nam.”
Nhận xét về tinh thần đồng bào hải ngoại, ông Nguyễn Tường Thụy nói, “Tôi thấy đồng bào Việt ở nước ngoài lúc nào cũng đau đáu về vận mệnh, về chủ quyền tổ quốc, điều đó làm tôi vô cùng xúc động. Tôi nghĩ đồng bào Việt dù sống ở bất kỳ đâu, quốc nội hay hải ngoại đều có một tình yêu tha thiết với quê hương. Tổ quốc đối với họ hết sức thiêng liêng. Qua quan sát cuộc biểu tình của đồng bào hôm nay tôi cảm thấy rất phấn khởi, vui mừng và an tâm về tình yêu của đồng bào hải ngoại đối với quê hương.”
Cuộc biểu tình kết thúc lúc 4 giờ chiều, sau cuộc tuần hành đi ngang trước cửa Lãnh Sự Quán Trung Quốc.
Ts. Cù Huy Hà Vũ: đảng Cộng sản Việt Nam! Hãyvì lợi ích của dân tộc, tiến hành những bước khẩn cấp dân chủ hóa chế độ…
RFA photo
Việt-Long: Ông nhận định ra sao về chính sách của Trung Quốc đối với Việt Nam?
Ts. Cù Huy Hà Vũ: Không phải riêng tôi mà tất cả mọi người Việt Nam đều rõ chính sách của Trung Quốc đối với biển Đông nói chung và với Việt Nam nói riêng. Từ hằng nghìn năm nay Việt Nam luôn là mục tiêu xâm lược của nhà cầm quyền Trung Quốc. Bao nhiêu triều đại của nước ta đã phải chống chọi với các triều đại Trung Hoa trong suốt chiều dài lịch sử hai nước. Điều này thì ai cũng rõ.
Bây giờ tại sao Trung Quốc hạ đặt giàn khoan HD-981 vào thời điểm này? Có rất nhiều lý do. Thứ nhất, đó là sự tiếp tục chính sách bành trướng mà nhà cầm quyền Cộng Sản Trung Quốc kế thừa từ các triều đại phong kiến trước đây của Trung Hoa. Vấn đề thứ hai là Trung Quốc luộn tận dụng cái gọi là “liên thông tư tưởng”, cái gọi là “đồng chí Cộng Sản” với nhà cầm quyền Việt Nam để ép nhà cầm quyền Cộng Sản Việt nam nhường đất đai. Nếu không nhường, Trung Quốc sẵn sàng dùng vũ lực đánh chiếm. Họ biết rằng hiện nay cái thế của Việt Nam nói chung, hay cái thế của nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam là vô cùng yếu, cực kỳ yếu, rất cô đơn trong thế giới ngaày nay.
Trung Quốc đã chuẩn bị phương án chiến tranh với Việt Nam ngay sau vụ đặt giàn khoan. Không phải bây giờ tôi mới nói, mà từ tháng ba năm 2010 tôi đã phân tích rất rõ là Trung Quốc sẵn sàng dùng vũ lực để thôn tính lãnh thổ Việt Nam thì Việt Nam bắt buộc phải tìm đồng minh, cụ thể là các cường quốc quân sự, để chống lưng cho Việt Nam, vì Việt Nam không thể tiến hành chiến tranh mà không có sự chống lưng của các cường quốc khác.
Tôi đã nói trong giai đoạn chống thực dân Pháp, Việt Nam đã có sự ủng hộ rất tích cực của Liên Xô, Trung Quốc. Đến giai đoạn chiến tranh việt nam vừa qua, mà tôi gọi là cuộc nội chiến, có sự tham gia của Mỹ, Việt Nam có thể tiến hành chiến tranh đi đến thống nhất Việt Nam, cũng nhờ có sự chống lưng của Liên Xô và Trung Quốc, cụ thể với những vũ khí và các phương tiện hậu cần. Đến năm 1979 khi Trung Quốc Cộng Sản đánh người em thân thiết Việt Nam Cộng Sản thì Việt Nam Cộng Sản cũng phải dựa vào một đồng minh Cộng Sản khác là Liên Xô, một cường quốc.
Việt-Long: Hoa Kỳ từng bắt tay Trung Quốc và bỏ VNCH, nay có trở lại cứu Việt Nam Cộng Sản không?
Như vậy xét về lịch sử Việt Nam không thể chống lại hay giành chiến thắng trong các cuộc chiến tranh với các cường quốc quân sự khác mà không có ai chống lưng cho mình. Vậy thì trong tình hình hiện nay, để có thể chống lại sự thôn tính lãnh thổ của Trung Quốc, tôi thấy chỉ có thể có Mỹ là nước duy nhất trên thế giới có đủ sức mạnh quân sự, kinh tế, và cả chính trị.
Chính vì thế, vào tháng 7 tháng 8 năm 2010 khi tiếp tục trả lời phỏng vấn của đài Tiếng Nói Hoa Kỳ, tôi khẳng định: “đồng hành quân sự với Hoa Kỳ là mệnh lệnh của thời đại”
Việt-Long: Có nhiều ý kiến trong nước cũng muốn chống Trung Quốc nhưng không muốn liên minh, liên kết với Hoa Kỳ. Câu hỏi là trước khi có những biện pháp liên quan đến quân sự, có thể dùng những biện pháp ngoại giao hay pháp lý nào đó đối với Trung Quốc được không?
Ts. Cù Huy Hà Vũ: Tôi khẳng đinh rằng đối với một cường quốc mà nay có thể nói là cường quốc số 2 trên thế giới, không có biện pháp ngoại giao, chính trị, pháp luật nào, kể cả công pháp quốc tế có thể nhổ được giàn khoan của Trung Quốc ra khỏi vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam, có thể ngăn cản Trung Quốc sử dụng vũ lực tiếp tục đánh chiếm nốt quần đảo Trường Sa của Việt Nam.
Cho nên việc đảng Cộng sản, nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam nói là dựa vào luật biển quốc tế, vào bản tuyên bố về ứng xử trên biển Đông mà Trung Quốc đã ký với các nước ASEAN, chỉ là những thứ để mị dân. Trên thực tế người ta hiểu rõ rằng không một lời nói nào, kể cả bằng ngoại giao, kể cả bằng chính trị, kể cả đưa ra tòa án quốc tế – tôi chưa muốn nói đến chuyện Trung Quốc không nhìn nhận thì cũng không giải quyết được trong thủ tục tòa án quốc tế – mà giải quyết được vấn đề.
Nó chỉ làm mất đi thời gian vô cùng quý báu, vô cùng cấp thiết vô cùng khẩn cấp để tìm ngay một lực lượng hỗ trợ thực tế cho Việt Nam để bảo vệ lãnh thổ cho Việt Nam. Đó là liên minh quân sự với Hoa Kỳ…
Việt-Long: Nhưng Hoa Kỳ đã từng bắt tay với Trung Quốc và bỏ Việt Nam Cộng Hòa, thì liệu bây giờ Hoa Kỳ có trở lại cứu Việt Nam Cộng Sản hay không?
Ts. Cù Huy Hà Vũ: Mỗi tình thế lịch sử lại khác nhau. Trong cuộc chiến tranh Việt Nam, mục đích của Hoa Kỳ là đúng, vừa là đúng vừa có cái không đúng. Đúng là tìm cách chống chủ nghĩa Cộng Sản, thiết lập một chế độ dân chủ. Đó là cái đúng. Nhưng sự không hiểu biết, hay cái sai lầm, là không biết tới chủ nghĩa dân tộc Việt Nam, là tính thống nhất của người Việt Nam.
Người Việt Nam dù Nam hay Bắc cũng đều muốn nước mình thống nhất thành một khối. Lịch sử Việt Nam đã chứng minh từ thời 12 sứ quân đã có ông Đinh Bộ Lĩnh thống nhất thành nước Đại Cồ Việt. Qua đến nhiều đời sau, những thời kỳ chia cắt như Trịnh Nguyễn phân tranh, cũng được nhà Tây Sơn thống nhất, rồi nhà Tây Sơn ba anh em chia ba cõi, thì nhà Nguyễn của chúa Nguyễn Phúc Ánh cũng thống nhất lại dưới triều vua Gia Long. Việt Nam luôn luôn phải thống nhất, đó là điều người Mỹ không thấu đáo.
Điểm thứ hai, người Mỹ ở xứ dân chủ Mỹ chỉ cho phép chính phủ tiến hành những cuộc chiến tranh nhất định vì những mục tiêu của Hoa Kỳ. Nhưng nếu cuộc chiến tranh kéo dài quá thì sự kiên nhẫn mất đi. Và cần nói Mỹ không chỉ bắt tay với Trung Quốc mà cả với Liên Xô, để nhờ các nước lớn bảo đảm cho nền độc lập của VNCH, nhưng không thành…
Việt-Long: Liệu bây giờ Mỹ có sẵn lòng đối đầu quân sự với Trung Quốc để bảo vệ cho nước Việt Nam ngày nay không?
Ts. Cù Huy Hà Vũ: Tôi nghĩ nếu Mỹ và Việt Nam có liên minh quân sự thì đương nhiên Mỹ dám đối đầu quân sự với Trung Quốc, nhưng Trung Quốc không dám đối đầu quân sự với Mỹ, Trung Quốc không dám đối đầu quân sự với Mỹ. Có nhiều lý do. Lý do thứ nhất, về mặt hải quân, và các thiết bị chiến tranh trên biển, thì Trung Quốc mạnh hơn Việt Nam hằng chục lần thôi, chứ so với Mỹ thì chưa đâu vào đâu cả. Đánh nhau có Mỹ tham chiến thì Trung Quốc sau khi bị đánh bại tan tác chắc lại phải mua vũ khí của Mỹ! … mà lúc đó Mỹ bán hay không lại là chuyện khác. Đấy là về mặt quân sự.
Cái thứ hai, hiện giờ Mỹ giữ của Trung Quốc hơn 1 nghìn tỉ đô la trái phiếu mà Trung Quốc mua của chính phủ Mỹ; đối đầu quân sự với Mỹ là tính chuyện đốt hơn nghìn tỷ đô la rồi đấy! Người Trung Quốc là người rất giỏi về nguyên tắc chung về kinh doanh. Họ không bao giờ muốn mất tiền. Nơi nào đầu tư là chỉ muốn sinh lãi, không bao giờ muốn mất tiền cả. Vậy tôi nói, cả về khía cạnh quân sự và kinh tế, Trung Quốc không dám, chứ không nói là thử, Trung Quốc không dám đối đầu quân sự với Mỹ.
Và tôi nói chỉ cần Mỹ liên minh quân sự với Việt Nam thôi, thì Việt Nam có thể, bằng khả năng được Mỹ hỗ trợ, kể cả những thiết bị chiến tranh quan trọng, thì có thể nhổ cái giàn khoan, thậm chí trong tương lai còn có thể thu hồi quần đảo Hoàng Sa. Tôi nói rằng một khi Mỹ liên minh quân sự với Việt Nam thì chúng ta, những người Việt Nam trong và ngoài nước, có niềm tin rằng lãnh thổ của chúng ta không những được bảo toàn mà còn có khả năng được thu hồi những phần nào bị Trung Quốc cướp mất.
Còn cái giá phải trả, là mất cái đảng Cộng sản Việt Nam, thì tôi không cho đó là cái giá… Chỉ có đất nước tồn tại mãi, quốc gia tồn tại mãi, nếu biết giữ chứ không biết giữ mà đầu hàng thì mất hết, chứ không thể tồn tại mãi. Về nguyên tắc thì quốc gia tồn tại nhưng các chính thể, chế độ chính trị thì sẽ được thời gian loại trừ để tìm chế độ chính trị nào thích hợp nhất. Và tất nhiên cho đến giờ thì tôi cũng như tuyệt đại đa số trên thế giới đều thấy rằng chỉ có chế độ cộng hòa dân chủ, có sự cạnh tranh của nhiều đảng phái
Ts. Cù Huy Hà Vũ: … thả ngay những người bất đồng chính kiến, xóa bỏ toàn bộ những hệ thống pháp luật đàn áp con người…
với nhau thì mới tồn tại.Vậy đảng Cộng sản Việt Nam hay ban lãnh đạo đảng Cộng sản Việt Nam chừng nào còn coi mình là người Việt Nam thì phải biết, theo tôi là tốt nhất phải biết nên đứng ra tổ chức cuộc tổng tuyển cử tự do, kêu gọi tất cả mọi xu hướng xã hội, các lực lượng chính trị Việt Nam ra dự cuộc bầu cử này.
Tất nhiên tôi không đòi hỏi phải bỏ đi cái đảng Cộng sản, mà họ vẫn có quyền tồn tại như một đảng chính trị ở Việt Nam và tranh đua trong cuộc bầu cử có quốc tế giám sát để đảm bảo sự công bằng. Tôi thấy đó là chuyện tốt nhất và cũng tránh cho đảng Cộng sản Việt Nam bị đào thải một cách đau đớn.như tôi đã từng tuyên bố nhiều lần.
Một khi người dân muốn thay đổi chế độ một cách hoà bình mà đảng Cộng sản không nghe thì chỉ còn một cách khác là thay đổi bằng bạo lực thì bắt buộc (ĐCS) sẽ phải sụp đổ trong máu thì lúc ấy… Bản thân tôi không mong muốn chuyện đấy. Ý muốn cá nhân không mong muốn nhưng thực tế sẽ là câu trả lời. Vì thế một lần nữa ở đây, tôi kêu gọi:
“ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HÃY VÌ LỢI ÍCH CỦA DÂN TỘC VIỆT NAM, HÃY VÌ LỢI ÍCH CỦA NHÂN DÂN VIỆT NAM MÀ TIẾN HÀNH NHỮNG BƯỚC ĐI KHẨN CẤP NGAY TỨC KHẮC ĐỂ DÂN CHỦ HÓA CHẾ ĐỘ.
TRƯỚC HẾT HÃY TRẢ TỰ DO CHO TẤT CẢ CHO NHỮNG NGƯỜI BẤT ĐỒNG CHÍNH KIẾN, XÓA BỎ TOÀN BỘ NHỮNG HỆ THỐNG PHÁP LUẬT ĐÀN ÁP CON NGƯỜI, BẮT ĐẦU TIẾN HÀNH TỔ CHỨC BẦU CỬ DÂN CHỦ ĐA ĐẢNG.
TRÊN CƠ SỞ ĐÓ, HOA KỲ, LÀ QUỐC GIA DUY NHẤT TRÊN THẾ GIỚI HIÊN NAY, CÓ THỂ GIÚP VIỆT NAM BẢO VỆ THÀNH CÔNG LÃNH THỔ TRƯỚC SỰ XÂM LƯỢC CỦA TRUNG QUỐC.”
Việt-Long: Cám ơn ông Cù Huy Hà Vũ đã dành cho chúng tôi cuộc phỏng vấn hôm nay. Kính chào quý vị.
Đảng CSVN cần dân chủ hóa thực sự, để các quốc gia tiến bộ trên thế giới có khả năng sẽ cứu Việt Nam khỏi bàn chân Trung Quốc dày xéo. http://www.rfa.org/vietnamese
Những hình ảnh kinh hoàng về công nhân Việt Nam phá các nhà máy Trung Quốc sở hữu dường như cho thấy rằng chủ nghĩa dân tộc cực đoan đang hiện hữu tại Đông Á và Đông Nam Á.
Nhưng thực tế có lẽ phức tạp hơn vậy. Mặc dù người ta hẳn đang trào dâng cảm xúc hướng về số phận của vài đảo đá nhỏ trên Biển Đông, nhưng tinh thần dân tộc cuồng tín không đơn giản là tác nhân chính.
Dấu hiệu đầu tiên là hầu hết các nhà máy “Trung Quốc” bị đập phá, trên thực tế, lại không phải của Trung Quốc.
Phóng viên không được cho phép vào các khu công nghiệp nơi các cuộc phản đối diễn ra để tác nghiệp, vì vậy chúng ta chỉ có thể phỏng đoán dựa vào việc nghe và thấy đối với điều gì đã xảy ra và vì sao nó đã xảy ra.
Tuy thế, từ những thông tin mà các đồng nghiệp của tôi tại BBC tiếng Việt tiếp cận được, các vụ bạo loạn cho chúng ta thấy nó liên quan nhiều đến tình cảnh của công nhân làm việc tại nhà máy hơn là địa chính trị.
“Đảng Cộng sản cầm quyền muốn gây ấn tượng với hai nhóm khán giả: chính nhân dân của họ và các đối thủ nước ngoài.“
Bill Hayton
Nói vậy không có nghĩa tôi phủ nhận việc nhiều người Việt Nam tức giận trước nỗ lực Trung Quốc đặt giàn khoan lấy dầu tại vùng biển mà Việt Nam tuyên bố có chủ quyền. Đã có những cuộc biểu tình đầy phẫn nộ về việc này trước cửa đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và lãnh sự quán Trung Quốc ở Thành phố Hồ Chí Minh cuối tuần trước.
Những cuộc biểu tình đó không phải là chuyện chưa bao giờ xảy ra và được chính phủ Việt Nam châm chước. Lý do là bởi Đảng Cộng sản cầm quyền muốn gây ấn tượng với hai nhóm khán giả: chính nhân dân của họ và các đối thủ nước ngoài.
Đảng Cộng sản Việt Nam là một tổ chức sáng dạ. Họ biết rằng đang có làn sóng căm phẫn về hành động của Trung Quốc trên Biển Nam Trung Hoa (hay Biển Đông theo cách gọi ở Việt Nam).
Đảng cũng biết rằng giới chỉ trích họ, đặc biệt là những tổ chức chống cộng hải ngoại, cáo buộc họ quy phục trước Trung Quốc. Nếu đàn áp những người biểu tình “yêu nước” quá mạnh tay, Đảng Cộng sản sẽ bị cáo buộc phản bội lợi ích quốc gia.
Đảng cũng biết vị thế đàm phán với Trung Quốc sẽ mạnh hơn nếu họ cho đối phương thấy cái giá của sự thỏa hiệp ở trong nước là quá lớn.
Đây là cách giải thích thông thường cho những cuộc biểu tình chống Trung Quốc ở Việt Nam (và, không phải ngẫu nhiên, cũng là cách giải thích cho các cuộc biểu tình bài Nhật ở Trung Quốc).
Đảng Cộng sản Việt Nam hết sức tức giận về việc Trung Quốc đưa giàn khoan vào gần quần đảo Hoàng Sa. Một chút phản đối trên đường phố giúp họ nâng cao vị thế khi đàm phán với người anh em cộng sản ở Bắc Kinh, đồng thời hạ nhiệt cho những người bốc đồng.
Nhà chức trách địa phương ứng phó sau bạo động tại hàng chục nhà máy.
‘Quân xâm lược’
Tuy nhiên, phạm vi và quy mô của việc phá phách và bạo loạn trong vài ngày qua là cái gì đó mới và gây sốc. Có cách giải thích khác như sau.
Có hàng loạt kiểu lý giải cho nguyên nhân thổi bùng bạo loạn. Một số người cho rằng nó bắt đầu bởi cuộc biểu tình được tổ chức chính thức, nhưng sau đó bị mất kiểm soát. Những người khác nói Việt Tân, một tổ chức chống cộng hải ngoại có trụ sở tại Hoa Kỳ, có thể đã đóng một vai trò.
Cả hai cách lý giải trên có thể đúng nhưng chẳng giải thích được tại sao các cuộc biểu tình này lại thu hút quá nhiều người đến vậy và chuyển hướng thành bạo loạn quá nhanh. Hẳn phải có các yếu tố khác ở đây.
“Họ [công nhân Việt Nam] có những đốc công “Trung Quốc”, họ cảm thấy rằng những người này không tử tế gì với họ cả, và bây giờ thì những người đốc công Trung Quốc, hoặc ai đó giống họ, lại đang xâm lược đất nước“
Thomas Jandl, American University
Thomas Jandl, một chuyên gia về Việt Nam tại American University ở Washington DC, nói về thực trạng bất mãn gia tăng của công nhân tại các khu công nghiệp ở Việt Nam.
“Bạo loạn có thể dễ dàng bắt đầu từ những vấn đề nhỏ, sau đó cộng hưởng với các yếu tố khác. Họ chỉ là những người công nhân, không phải là học giả khoa học chính trị hay sử gia. Họ có những đốc công “Trung Quốc”, họ cảm thấy rằng những người này không tử tế gì với họ cả, và bây giờ thì những người đốc công Trung Quốc, hoặc ai đó giống họ, lại đang xâm lược đất nước,” ông nói.
Trong vài năm qua đã có hàng chục cuộc đình công tại các nhà máy nước ngoài ở Việt Nam. Công nhân phàn nàn về lương thấp, điều kiện làm việc kém (như chất lượng đồ ăn trong nhà máy tồi, bị hạn chế đi vệ sinh trong giờ làm việc), và bị giới quản lý trù dập. Đó là việc châm ngòi cho các cuộc đình công.
Những khiếu nại này tập trung chủ yếu vào nhà máy sở hữu bởi các công ty Đài Loan và Hàn Quốc. Tuy vậy, các công ty của Thái Lan và Singapore cũng bị ảnh hưởng.
Giọt nước tràn li?
Thủ tướng và Chủ tịch nước Việt Nam đã lên tiếng sau bạo động.
Cộng thêm vào đó là việc người ta có một khiếu nại mới và quan trọng: đó là một vài nhà máy, đặc biệt là các nhà máy Đài Loan sở hữu đã ưa tuyển dụng công nhân Trung Quốc hơn công nhân người Việt.
Đây có lẽ là lý do châm ngòi cho vụ bạo loạn ở Hà Tĩnh, nơi một người Trung Quốc bị giết hại và 90 người khác bị thương.
Những gì chúng ta đang chứng kiến ở Việt Nam là thực trạng tức giận chưa đủ chín: một phần là chống Trung Quốc, nhưng phần có vẻ khẩn cấp hơn là chống lại giới chủ tồi. Đây là một tình huống ác mộng đối với Đảng Cộng sản Việt Nam.
“Cộng với vô vàn bức xúc ở địa phương cũng như của cá nhân, và một nước cờ sai lầm, có thể đã là giọt nước làm tràn li dẫn đến sự phản đối chống lại “hệ thống”“
Bill Hayton
Người biểu tình sẽ dễ dàng nói rằng Đảng phản bội lợi ích quốc gia ngoài khơi ở Biển Đông (khi không phản ứng đủ mạnh trước Trung Quốc) và yếu đuối bên trong đất liền, khi đã không buộc các doanh nghiệp nước ngoài đối xử với công nhân Việt Nam tử tế.
Cộng với vô vàn bức xúc ở địa phương cũng như của cá nhân, và một nước cờ sai lầm, có thể đã là giọt nước làm tràn li dẫn đến sự phản đối chống lại “hệ thống”.
Đảng Cộng sản có khả năng điều hàng trăm nghìn nhân viên an ninh xuống đường trong một vài giờ nếu mối đe dọa với chế độ trở nên nghiêm trọng. Tuy vậy, đó chỉ là giải pháp cuối cùng của một tổ chức tự nhận mình là hiện thân cho ý chí của nhân dân.
Các quyết định của Đảng trong vài ngày tới sẽ có hệ lụy tương đối lâu.
Bill Hayton làm việc cho BBC Media Action, là tác giả của cuốn “Việt Nam: con rồng đang lên” (Yale 2010), và cuốn “Biển Đông và cuộc đấu tranh quyền lực ở châu Á”, sẽ được Yale xuất bản vào tháng Chín năm 2014.
Vào lúc 5 giờ chiều hôm nay 16 tháng 5 năm 2014 anh Ngô Nhật Đăng và Blogger Nguyễn Đình Hà khi từ Hoa Kỳ trở về Việt Nam đã bị công an phi trường Tân Sơn Nhất thành phố Hồ Chí Minh giữ lại tại phòng an ninh xuất nhập cảnh sân bay. Chị Bùi Oanh, vợ của anh Ngô Nhật Đăng cho chúng tôi biết:
Lúc đầu thì họ chỉ cho em vì em không biết em đi lung tung thế, gặp cậu an ninh thì cậu ấy nói chị chỉ được phép ngồi ở phòng tiếp dân này thôi chị không được đi phòng nào khác. Em ngồi ở đó rất lâu, họ gọi điện vào trong họ hỏi ở đây có bắt giữ ai không, vì em nói ông xã tôi như thế, họ gọi điện vào trong hỏi có giữ ai tên là Ngô Nhật Đăng và Nguyễn Đình Hà hay không.
Họ kéo dài thời gian mấy chục phút sau thì an ninh vẫn trả lời là không có ai ở đây cả. Một lúc sau thì họ mới trả lời. Họ câu giờ như thế tầm nửa tiếng sau thì họ mới chính thức trả lời em là có hai người trong đó.
Họ nói với em là họ không có chức năng bắt giữ mà là dừng ngay lại và làm các thủ tục hành chính thôi. Em có hỏi là bao lâu thì họ bảo là không dám chắc bao giờ thì anh ấy được ra nhưng mà không lâu đâu. Họ chính thức trả lời với em như thế.
Anh Ngô Nhật Đăng và Nguyễn Đình Hà cùng với bốn người khác được các dân biểu nghị sĩ Hoa kỳ mời sang Washington DC để điều trần về nền tự do báo chí của Việt Nam.
Anh Ngô Nhật Đăng là một nhà báo tự do và blogger Nguyễn Đình Hà là một thành viên của tổ chức blogger chống điều 258. Cho tới khi bản tin này đến với thính giả thì họ vẫn còn bị câu lưu tại phi trường Tân Sơn Nhất.
Tàu hải giám Trung Quốc (màu trắng, phía sau) ngay sát tàu Việt Nam trên Biển Đông hôm 14/5/2014
AFP photo
Phần I: Chiến lược bành trướng của Trung Quốc
Trung Quốc có tiềm lực kinh tế, quân sự rất hùng hậu. GDP và chi phí quân sự đều đứng thứ hai trên thế giới. Nền kinh tế luôn đòi hỏi nguồn nguyên, nhiên liệu rất lớn cho sự phát triển. Bởi vậy, việc tìm kiếm các nguồn nguyên, nhiên liệu luôn được ưu tiên trong chính sách bành trướng của Trung Quốc.
Chúng ta hãy cùng suy xét xem quốc gia nào trong khu vực châu Á – Thái Bình Dương là mục tiêu bành trướng đầu tiên của Trung Quốc?
Nhìn lên phía Bắc của Trung Quốc là một nước Nga hùng mạnh về quân sự và rất cứng rắn trong vấn đề chủ quyền quốc gia. Hải quân Nga không nhân nhượng mà đã nổ sung vào tàu cá của TQ khi xâm phạm lãnh hải của họ. TQ còn thua kém Nga rất nhiều về tiềm lực quân sự. Do vậy, TQ không thể bành trướng sang nước Nga.
Nhìn sang phía Đông là Hàn Quốc và Nhật Bản, Đài Loan. Họ đều hùng mạnh về kinh tế, quân sự và là đồng minh của Mỹ. Mỹ có hiệp ước an ninh với Nhật và Hàn, có luật về bảo vệ Đài Loan. TQ không thể bành trướng về phía Đông.
Nhìn sang phía Tây là các nước Trung Á, là vùng đệm chiến lược của Nga. Tiếp đó là Afganistan, quân Mỹ và Nato đang đóng quân ở đó. Tiếp đến Pakistan đang là đồng minh của TQ. Còn Ấn Độ là cường quốc kinh tế, quân sự, là đối thủ ngang sức của TQ. Tiếp theo là Miến Điện, đang là đồng minh, đối tác tốt của TQ. Nhưng tương lai, Miến Điện có thể là đồng minh của Mỹ và phương Tây.
Phía Nam là Philippines và Việt Nam. Philippines có hiệp ước an ninh với Mỹ và là đồng minh lâu năm của Mỹ. TQ không thể tùy tiện mà bành trướng sang Philippines.
Việt Nam có biển Đông với trữ lượng dầu khí, khoáng sản và thủy hải sản dồi dào. Kinh tế kém phát triển và phụ thuộc nhiều vào TQ về nguồn nguyên liệu. Chi phí quốc phòng chỉ bằng 1/30 của TQ. Lực lượng hải quân và không quân chỉ bằng 1/3 hạm đội Nam Hải của TQ. Việt Nam không có đồng minh để có thể giúp đỡ quân sự, chuyên gia quân sự, hậu cần, thông tin tình báo,… nếu sảy ra xung đột. Chính quyền và đảng CS cầm quyền thì tham nhũng, nhu nhược và không đoàn kết, đánh mất niềm tin và sự ủng hộ của nhân dân.
Bởi vậy, Việt Nam là mục tiêu yếu nhất và dễ nhất trong chiến lược bành trướng của TQ. Và thực tiễn đã, đang và sẽ chứng minh điều này.
Chiến lược bành trướng của TQ đối với VN
Hiện tại và tương lai, Trung Quốc không sử dụng quân sự để tấn công đánh chiếm các đảo của VN ở quần đảo Trường Sa trước. Mà TQ đang và sẽ tiếp tục sử dụng chiến thuật lấn chiếm từng bước vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của VN. Họ tiếp tục sử dụng lực lượng quân sự, bán quân sự, dân sự với số lượng áp đảo để tiếp tục duy trì và đặt các dàn khoan mới. Mỗi năm, họ có thể đặt từ 2-3 dàn khoan và từng bước lấn chiếm cho tới khi hết các vùng biển có tiềm năng dầu khí của VN.
Các giải pháp đối phó của VN:
Việt Nam chỉ đưa các lực lượng cảnh sát biển, kiểm ngư ra thực thi công vụ, thì chẳng khác gì con muỗi cắn vào mông con voi. Chỉ tự thiệt hại về kinh tế, tài sản, thương vong về người mà trong khi TQ vẫn tiếp tục lấn chiếm.
Việt Nam sử dụng quan hệ ngoại giao để kêu gọi và được cả thế giới ủng hộ, lên tiếng, thì đó cũng chỉ là những phát ngôn, tuyên bố chính trị, ngoại giao. TQ vẫn trơ mặt mà tiếp tục lấn chiếm. Lợi ích quốc gia về kinh tế, chính trị, an ninh của họ vẫn quan trọng hơn. Các nước khác dù ghét TQ nhưng vẫn là đối tác kinh tế của họ.
Việt Nam kiện TQ ra các tòa án quốc tế và thắng kiện. VN cũng không đủ sức mạnh để dùng các phán quyết, bản án đã thắng đó để thi hành án, thực thi phán quyết với TQ. Thắng kiện nhưng không đòi lại được chủ quyền lãnh hải quốc gia.
Cuối cùng là Việt Nam phải dùng giải pháp quân sự để bảo vệ chủ quyền lãnh hải quốc gia. VN không có đồng minh và tiềm lực quân sự lại thua kém TQ. TQ sẽ mượn cớ VN dùng vũ lực giải quyết tranh chấp, TQ sẽ uy hiếp trên đất liền và dùng toàn bộ sức mạnh tiêu diệt lực lượng quân sự của VN trên biển, đánh chiếm toàn bộ quần đảo Trường Sa. Lúc đó, người VN muốn rửa chân ở biển cũng phải xin phép TQ. Việt Nam không thể một mình, đơn phương dùng giải pháp quân sự với TQ.
Vậy, giải pháp nào để VN có thể bảo vệ được chủ quyền lãnh hải quốc gia của mình?
Phần II: Giải pháp cho đảng CSVN để bảo vệ chủ quyền lãnh hải quốc gia.
Muốn bảo vệ được chủ quyền lãnh hải quốc gia, muốn phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế và trở thành một quốc gia hùng mạnh về kinh tế, quân sự. Việt Nam phải xây dựng được các mối quan hệ đồng minh chiến lược. Từ đó VN có đủ sức mạnh về quân sự cùng với sự giúp đỡ của các đồng minh thì mới có thể bảo vệ được chủ quyền quốc gia.
Lựa chọn quốc gia để xây dựng mối quan hệ đồng minh: Có hai quốc gia mà VN có thể lựa chọn để xây dựng mối quan hệ đồng minh.
Thứ nhất là Nga, nhưng Nga đang sa lầy ở Ukraine, bị Mỹ và các nước phương Tây bao vây, cấm vận. Mâu thuẫn, tranh chấp giữa Nga với Mỹ và các nước phương Tây sẽ còn kéo dài. Bởi vậy, Nga rất cần TQ để buôn bán, làm ăn. Đồng thời, Nga cũng cần TQ trong các liên kết chính trị, kinh tế để đối phó với phương Tây. Do vậy, Nga không bao giờ muốn làm phật lòng TQ để xây dựng quan hệ đồng minh với VN chống TQ. Thực tế, từ khi TQ xâm lược VN trên biển Đông, Nga chưa lên tiếng để bênh vực cho VN. Thậm chí, Nga còn mong TQ và VN có mâu thuẫn, chiến tranh với nhau để Nga bán vũ khí và làm TQ suy yếu một phần.
Chắc chắn, Nga sẽ không bao giờ đồng ý xây dựng mối quan hệ đồng minh với VN.
Thứ hai là Mỹ, Mỹ luôn luôn muốn VN đứng về phía Mỹ, cùng chia sẻ mối quan tâm và lợi ích trên biển Đông. Nước Mỹ với tiềm lực kinh tế, quân sự hùng mạnh của họ, Mỹ hoàn toàn có đủ khả năng không chỉ giúp VN phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế. Mà còn bán vũ khí, viện trợ vũ khí, cung cấp thông tin tình báo, hỗ trợ hậu cần, huấn luyện,…. Giúp VN có đủ năng lực đối phó với TQ trên biển Đông.
Khi VN đã xây dựng được quan hệ đồng minh với Mỹ, thì VN sẽ dễ dàng trong việc xây dựng quan hệ đồng minh với Nhật, Hàn Quốc, Úc, Canada, các nước phương Tây và Nato. Từ đó VN sẽ nhanh chóng phát triển về kinh tế, tăng cường tiềm lực quốc phòng đủ sức bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Làm sao để xây dựng mối quan hệ đồng minh với Mỹ?
Trở ngại lớn nhất và duy nhất là vấn đề nhân quyền và dân chủ. Nước Mỹ chỉ có thể xây dựng mối quan hệ đồng minh với một nước VN dân chủ và tôn trọng nhân quyền.
Vậy muốn xây dựng được quan hệ đồng minh với Hoa Kỳ để có thể bảo vệ được chủ quyền quốc gia và phát triển kinh tế đất nước. Đảng CSVN phải thả hết tù chính trị, cải thiện và tôn trọng các quyền con người. Công nhận và cho phép các tổ chức chính trị, đảng phái chính trị thành lập và hoạt động bình đẳng. Sửa đổi Hiến pháp, luật bầu cử và tiến hành bầu cử tự do, công bằng.
Làm được điều này, đảng CSVN không chỉ xây dựng được quan hệ đồng minh chiến lược với Hoa Kỳ. Mà còn hòa hợp, hòa giải dân tộc và đoàn kết được tất cả người Việt Nam ở trong cũng như ngoài nước trong việc xây dựng, phát triển kinh tế và bảo vệ Tổ quốc.
Giải pháp duy nhất mà VN có thể bảo vệ được chủ quyền quốc gia đó là đảng CSVN phải cải thiện và tôn trọng nhân quyền, dân chủ hóa xã hội. Xây dựng các mối quan hệ đồng minh chiến lược với Hoa Kỳ và các cường quốc phương Tây.
Hà Nội, ngày 14-5-2014
*Nội dung bài viết không phản ảnh quan điểm của RFA.
CTV Danlambao – Các nguồn tin độc lập gửi đến Danlambao cho biết: Hôm 13/5, công nhân đang làm việc trong các nhà máy đã được công an đến yêu cầu đình công để biểu tình chống Trung Quốc. Sau đó, xuất hiện nhiều thanh niên mang theo hung khí liền kéo đến các công ty đe dọa và gây áp lực buộc nhà máy đóng cửa để công nhân xuống đường. Đáng chú ý, trong nhóm thanh niên lạ mặt này có những người còn mang theo cả bộ đàm để liên lạc cho nhau… *
Ít nhất 23 người đã thiệt mạng và hàng chục người khác bị trọng thương nguy kịch sau các cuộc bạo động chống Trung Quốc vừa xảy ra liên tiếp tại hai tỉnh Hà Tĩnh và Bình Dương.
Tại khu vực biên giới giáp Việt Nam, quân đội Trung Quốc đã nâng mức báo động lên cấp 3 – tức lệnh cấm trại 100% sẵn sàng trực chiến. Ngoài Biển Đông, chiến hạm Trung Quốc mang tên lửa đất đối không tiến vào khu vực giàn khoan HD-981 nằm trong vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam.
Ngày 14/5, chính phủ Đài Loan đã khẩn cấp di tản công dân rời khỏi Việt Nam sau các cuộc bạo loạn khiến hàng trăm công ty nước này đầu tư bị tấn công cướp bóc. Các công dân Trung Quốc cũng vội vàng tháo chạy khỏi Việt Nam qua nhiều ngả, làn sóng lánh nạn diễn ra ồ ạt tại các cửa khẩu giáp với biên giới Canphuchia.
Sáng ngày 15/5/2014, bộ trưởng bộ kế hoạch đầu tư Bùi Quang Vinh cho biết ‘tình hình đang cực kỳ nghiêm trọng’, các cuộc đình công chống Trung Quốc đã diễn ra trên 22 tỉnh thành khắp cả nước.
Tại cuộc họp báo hôm 15/5, người phát ngôn bộ ngoại giao Lê Hải Bình cho biết chính phủ Việt Nam đã cử thứ trưởng Hồ Xuân Sơn sang Bắc Kinh để thể hiện ‘thiện chí’ đối với Trung Quốc.
Tại một số khu vực điểm nóng có đông người Trung Quốc, công an và quân đội đã được huy động nhằm ngăn ngừa tình hình căng thẳng có thể bùng nổ xung đột bất cứ lúc nào.
Cùng ngày, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã gửi công điện lệnh cho bộ công an khẩn cấp thực hiện các biện pháp bảo vệ các công ty và công nhân nước ngoài. Ông Dũng đánh giá tình hình các cuộc xung đột là ‘nghiêm trọng’.
Trước đó, truyền thông Đài Loan nói rằng cuộc bạo động ở Bình Dương hôm 13/5 đã khiến 2 người Trung Quốc thiệt mạng và 2 người Đài Loan bị đánh gây thương tích.
Sang đến tối ngày 14/5, tại Hà Tĩnh tiếp tục xảy ra bạo động khủng khiếp tại công trường dự án Formosa, nơi hiện đang có khoảng 4000 công nhân Trung Quốc làm việc. Hãng thông tấn Reuters trích lời một bác sĩ địa phương cho biết ít nhất 5 công nhân Việt Nam và 16 công nhân Trung Quốc đã thiệt mạng sau cuộc xung đột đẫm máu.
“Hàng trăm người đã được đưa đến bệnh viện tối qua. Có nhiều người Trung Quốc. Thêm nhiều người vẫn đang được đưa đến bệnh viện vào sáng nay”, một bác sĩ tại bệnh viện đa khoa Hà Tĩnh nói với Reuters.
Như vậy, chỉ trong vòng hai ngày, các cuộc bạo động tại hai tỉnh Bình Dương và Hà Tĩnh đã khiến 23 người thiệt mạng, gồm cả người Trung Quốc và Việt Nam.
Tuy nhiên, báo cáo của ban tuyên giáo tỉnh ủy Hà Tĩnh thì nói rằng vụ ‘xô xát ở Khu kinh tế Vũng Áng’ đã khiến 149 người ‘bị xây xát’ và 1 người tử vong.
CA Hà Tĩnh cũng thông báo đã bắt giữ 76 người sau vụ ‘gây rối’. Tại Bình Dương, Giám đốc Công an tỉnh thông báo đã bắt giam hơn 800 người sau các vụ tấn công, cướp bóc các nhà máy. Hơn 100 người bị cho là ‘quá khích’ tại Đồng Nai cũng bị CA bắt giam.
Các nguồn tin độc lập gửi đến Danlambao cho biết: Hôm 13/5, công nhân đang làm việc trong các nhà máy đã được công an đến yêu cầu đình công để biểu tình chống Trung Quốc. Sau đó, xuất hiện nhiều thanh niên mang theo hung khí liền kéo đến các công ty đe dọa và gây áp lực buộc nhà máy đóng cửa để công nhân xuống đường. Đáng chú ý, trong nhóm thanh niên lạ mặt này có những người còn mang theo cả bộ đàm để liên lạc cho nhau.
Tại Hà Tĩnh, nguyên nhân cuộc bạo động bắt nguồn từ việc hàng chục người lạ mặt kéo đến chặn trước cổng công trường, sau đó gây sự và tấn công xe chở các công nhân Trung Quốc. Một nguồn tin cho biết, những người lạ này không phải là công nhân và cũng không phải người dân địa phương.
Lực lượng công an, cảnh sát cơ động tại Bình Dương và Hà Tĩnh đã bị nhiều chỉ trích vì đã chậm trễ can thiệp và không nỗ lực bảo vệ các nạn nhân bị tấn công.
Sáng ngày 15/5, hàng ngàn công nhân Hongfu tại Thanh Hóa bất ngờ bị ngộ độc nguồn nước khi đang chuẩn bị xuống đường chống Trung Quốc. Trước đó, liên đoàn lao động Thanh Hóa đã đến nhiều công ty vận động công nhân không được đình công “tránh để các thế lực thù địch, phần tử phản động kích động”.
Các diễn biến xảy ra liên tiếp và dồn dập cho thấy nhà cầm quyền CSVN đã bế tắc trong việc kiểm soát tình hình. Một cuộc khủng hoảng chính trị toàn diện có nguy cơ xảy ra trong thời gian gần.
Cảnh sát gác tại một khu công nghiệp ở Bình Dương ngày 16/5
Tổng Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Việt Nam, tổ chức duy nhất được Đảng Cộng sản thừa nhận là đại diện cho người lao động, nói các vụ đập phá cơ sở doanh nghiệp nước ngoài là do “một số phần tử xấu” lôi kéo.
Tổ chức Công đoàn duy nhất được phép hoạt động ở Việt Nam hôm 16/5 đã bàn về các cuộc biểu tình của công nhân.
Ông Mai Đức Chính, Phó Chủ tịch Tổng LĐLĐ, được dẫn lời nói trong các vụ xảy ra ở Bình Dương, Đồng Nai, Hà Tĩnh, có các đối tượng mà ông gọi là “kích động gây bạo loạn, có tổ chức rất chặt chẽ”.
Ông này cáo buộc những người “kích động” đã chuẩn bị mua cờ, áo “với số lượng rất lớn”, và phát áo cho công nhân.
‘Phát tiền’
Báo Người Lao Động, cơ quan phát ngôn của Liên đoàn Lao động TP HCM, dẫn lời ông Chính:
“Chuyên nghiệp hơn, chúng đã photocopy bản đồ tất cả doanh nghiệp Trung Quốc, Đài Loan để thuận tiện ra tay. Chúng còn sử dụng cả bộ đàm liên lạc với nhau, đi bằng xe máy cho cơ động. Trong xe đều có đủ đồ nghề dao, kiếm. Chúng còn sử dụng cả ‘bom xăng’ để đốt công ty.”
“Thậm chí, có nơi còn phát tiền mỗi công nhân được 50.000 đồng. Việc này đã có sự chuẩn bị với số đông lực lượng bất hảo.”
“Ở thời điểm biểu tình đang ‘nóng’, chúng nhắn tin kêu gọi biểu tình cho 200 – 300.000 đồng, yêu cầu nếu có cả trẻ con thì cho mang theo.”
Theo ông Chính, những người bị bắt “hầu hết đều xăm trổ, ăn mặc ‘đầu xanh, đầu đỏ’”.
“Hầu hết được xác định không phải là công nhân ở các nhà máy,” theo ông Chính.
Hôm 15/5, ông Đặng Ngọc Tùng Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, có thư gửi “cán bộ, đoàn viên công đoàn và công nhân cả nước”.
Ông Tùng nói Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam “hoan nghênh và hết sức trân trọng tinh thần yêu nước của công nhân lao động”.
Tuy vậy, ông lên án “một số phần tử xấu đã lôi kéo, kích động một bộ phận công nhân tại một số địa phương tuần hành, đập phá nhà xưởng, máy móc thiết bị sản xuất của một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trên địa bàn”.
Ông Tùng không kêu gọi công nhân ngừng biểu tình, nhưng thúc giục “bình tĩnh, sáng suốt, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, hành động có văn hóa, thông minh trong khuôn khổ pháp luật Việt Nam và pháp luật Quốc tế”.
“Không để các phần tử xấu lôi kéo, kích động vào các hoạt động quá khích, làm mất trật tự an ninh và an toàn xã hội tại địa phương,” ông Tùng viết trong thư.
Nhạc Sỹ Tuấn Khanh – “Bác à, những người đập phá này có phải là công nhân không?”, tôi hỏi. “Không, họ chưa bao giờ là công nhân, họ chuyên nghiệp”, bác bảo vệ già nói, giọng thảng thốt. “Bác thấy họ là dân ở đây hay ở nơi khác đến?”. Người bảo vệ mặt đanh lại như nửa muốn trả lời, nửa muốn im lặng. Tôi quay sang hỏi cô gái bảo vệ, khoảng trên 30 tuổi, “Sao mình không gọi công an đến giúp?”. “Không ăn thua gì, họ không đến hoặc đến lúc không còn cần nữa”, cô bảo vệ nói như gào lên, giọng có vẻ tức giận pha trộn sự sợ hãi.
*
Phần 1:
Lúc 10g sáng ngày 14/5, Tôi cùng 2 người bạn là Thiên Văn và Phạm Thy quyết định chạy xuống khu Gò Vấp, gần Lái Thiêu, khi nghe nghe tin các công ty ở khu Tân Thới Hiệp bắt đầu có đình công. E rằng sẽ có đập phá và bạo động, chúng tôi không dám mang theo nhiều máy móc, chủ yếu là mang theo sự liều lĩnh, để tìm hiểu vì sao lại có những chuyện đập phá và cướp bóc như trên các trang mạng xã hội mô tả.
Lý do của chuyến đi này được thôi thúc từ đêm trước. Ngay khi chúng tôi nhận được những hình ảnh những chiếc thiết giáp tiến vào Sài Gòn, những đoàn xe biểu tình được dẫn đầu bởi một chiếc xe Matiz bí ẩn, được chuẩn bị hình cờ búa liềm và ngôi sao, làm náo loạn nhiều con đường. Trong đêm, nhà văn Nguyễn Đình Bổn nhắn tin “anh buồn quá, công nhân bị lợi dụng, rồi sẽ có người chết”. Nhà báo Mạnh Kim thì gọi, giọng lo lắng “tôi quá sốt ruột nên làm một vòng coi tình hình, có gì mình liên lạc nhau nhé”. Lúc đó, tôi cũng đang chạy trên các con đường dẫn đến tòa Tổng Lãnh Sự Trung Quốc. Thành phố im lặng, nhưng nặng nề trong lòng những người đang quan tâm đến thời sự đất nước.
Trên đường đi đến Tân Thới Hiệp, chúng tôi được Huy Đoàn, một người bạn ở gần đó cho biết tình hình vắng lặng. Các công ty đã cho công nhân nghỉ việc và dán thông báo giới thiệu mình không là người Trung Quốc trong sự lo sợ. Chúng tôi quyết định đi ngõ ra Sóng Thần, Bình Dương, vì nghe nói có một đoàn biểu tình đang tụ tập ở đó.
Gần giữa trưa, nắng tháng 5 gắt và khó chịu vô cùng, ai cũng tìm chỗ mát để né. Vậy mà chỉ đi được một đoạn, chúng tôi tìm thấy hàng loạt các xe gắn máy cầm cờ, trống…v.v gầm rú phía trước. Trong các nhóm ào ạt đi như vậy, có đủ nữ lẫn nam. Cứ thỉnh thoảng lại nghe tiếng hô “Việt Nam Muôn Năm”, “Đả đảo Trung Quốc”… như một cách làm hiệu để đoàn không bị lạc hướng. Dự đoán các nhóm này sẽ đi về khu công nghiệp ở Sóng Thần, Bình Dương, nên chúng tôi quyết định bám theo.
Có vẻ như không có sự kiểm soát nào. Những đoạn đường mà mọi ngày, CSGT vẫn đứng khắp nơi, nay vắng lặng một cách khó hiểu. Cảm giác thật khó tả khi gia nhập vào đoàn người. Chúng tôi cảm nhận thấy một điều rất rõ, những nhóm xuống đường này đang kiểm soát thị trấn, kiểm soát thành phố mà không có bất kỳ sự ngăn chận nào. Duy chỉ có hoạt động hết sức thầm lặng và kiên trì của các nhóm dân sự xã hội ở vài nơi nhằm hạ nhiệt của các đoàn người đang lên cơn sốt. Ngay trong đoàn, chúng tôi nhìn thấy 2,3 chiếc xe với các bạn trẻ cứ chạy song song và dúi cho những người biểu tình các tờ photocopy. Tôi thúc Thy chạy vượt lên và xin một tờ. Nội dung trong đó ghi rằng “Lời kêu gọi khẩn cấp Kính gửi các bạn công nhân ở tỉnh Bình Dương và cả nước”. Với phông chữ khoảng 12pt, tràn trang giấy là lời kêu gọi mọi người hãy bình tĩnh và kêu gọi đừng cướp phá, sẽ bất lợi cho Việt Nam. Dĩ nhiên, có những người đọc, có những người vứt sau lưng.
Nỗ lực hạ nhiệt của những nhóm dân sự xã hội thật đáng khâm phục. Ngay trong khu Công nghiệp Sóng Thần, giữa những đám cháy và sự kích động điên cuồng của đám đông chạy đi chạy lại, gậy và cờ, hò hét, vẫn có một nhóm thanh niên im lặng dũng cảm đứng dựng băng-rôn lớn, trên đó có dòng chữ ghi “Hãy biểu tình đúng cách. Không đập phá tài sản. Không lấy tài sản”. Tim thắt lại, tôi nghĩ không biết vào những lúc đám đông ít tự chủ nhất, những lúc sự điên dại lên cao nhất, có khi nào họ trở thành những vật hy sinh hay không?
Nắng càng gắt, dường như sự điên loạn càng dâng.
Dọc con đường đi về của thị xã Thuận An, thuộc Bình Dương, thật không thể tin nổi vào mắt mình. Chúng tôi nhìn thấy hàng loạt các công ty bị đốt cháy, đập phá… quang cảnh không khác gì đã xảy ra một cuộc chiến. Gần như 100% công đã đóng cửa. Cho đến khi chúng tôi đến đây, đã là ngày thứ 3 của các cuộc bạo động, nhưng hầu như chạy suốt vài mươi cây số, tuyệt nhiên không hề thấy bóng công an, CSGT hay CSCĐ. Sự lo sợ xuất hiện ở nhiều nơi. Các ATM không hoạt động nữa, tiền rút đi. Nhiều ngân hàng tăng cường bảo vệ và được lệnh không giữ nhiều tiền mặt ở các chi nhánh có sự biến.
Công ty Song Tain là một trong những nơi có quang cảnh thê lương nhất. Cả hệ thống nhà máy bị đốt rụi. Lửa tràn ra tận ngoài đường nhựa, làm chảy và cháy đen một đoạn lớn. Hàng rào bị lật ngửa. Khắp nơi đều có dấu đập phá và sổ sách bị quăng ra sân. Khói vẫn còn nghi ngút. Nơi này dường như bị đám đông tàn phá không phải một lần. Sự chà xát và đập, cướp khiến chủ công ty phải cầu cứu. Đến trưa ngày 14/5, một nhóm khoảng 6,7 CSCĐ được điều đến và ngồi gác trong bóng mát, sau bức tường công ty. Nhưng lúc này thì có vẻ như không còn gì để bảo vệ nữa.
Một người dân ở đây cho biết có một vài công ty còn níu lại một ít tài sản như nhà kho, xe tải… thì cầu cứu CSCĐ đến bảo vệ phần còn lại, giữa hoang tàn. “Hình như là có trả tiền bảo vệ phụ ngoài giờ”, người dân này nói. Nhưng trên con đường mà chúng tôi chứng kiến hàng chục công ty bị đốt, phá, cướp… số những nơi có CSCĐ đứng giác chỉ đếm trên đầu ngón tay. Nhưng có vẻ gì đó nhẹ nhàng không căng thẳng lắm của người bảo vệ.
Điều đó được xác định một lần nữa khi chúng tôi chạy đến một công ty Đài Loan khác, theo dấu một làn khói đen ngùn ngụt lên trời, có thể nhìn thấy rõ từ 2,3 cây số. Nơi này không còn rõ tên họ vì bảng hiệu đã bị đập. Chữ làm bằng ximăng và nhôm thì giờ chỉ còn là những mảnh vụn rải rác. Lửa vẫn còn cháy. Một tiểu đội CSCĐ có mặt nhưng đang ngồi nghỉ trong bóng mát, ăn cơm hộp. Không có dấu hiệu nào là xe chữa cháy sẽ đến. Một cô bán nước gần công ty cho biết lửa cháy từ cuộc bạo động lúc 5,6 giờ sáng cho đến giờ, không ai dập cả, toàn bộ ban giám đốc đã đi trốn. Điều lạ là giữa những người bàng quan, có một 1,2 nhân vật ăn mặc không là công nhân đứng gần đó, mặt rất khó chịu khi chúng tôi hỏi thăm và chụp hình. Thậm chí nếu chúng tôi không nhanh chóng rời khỏi nơi đó, có thể sẽ gặp rắc rối.
Lúc này đã hơn 12g trưa, nhưng cái nóng của thời tiết vẫn không căng bằng cái nóng của thời sự. Các đoàn cầm cờ đỏ, gậy và khẩu hiệu vẫn ầm ầm đi qua, chạy về phía các công ty ở Khu công nghiệp Bình Dương. Dĩ nhiên, chúng tôi cũng không thấy công an. Vài chốt gác của dân phòng mà chúng tôi chạy qua đều bị đập nát, cũng không có ai trực ở đó nữa. Thành phố rộn rịp và hoang tàn.
Đi thêm một đoạn nữa, chúng tôi bị lọt vào giữa một nhóm bạo động. Nhóm này có khoảng chừng 20, đến 30 người nòng cốt. Họ luôn chạy đầu, mang theo hung khí và hò hét để tập trung người. Các công ty mà chúng đi qua, gương mặt các nhân viên của công ty bảo vệ phái đến, rúm ró vì sợ hãi. Trước cánh cửa mọi công ty đều có treo băng-rôn: “Chúng tôi ủng hộ Việt Nam”, “Phản đối Trung Quốc”, “Tôi yêu Việt Nam”… Ai cũng biết, có thể đó là lời nói dối, nhưng lúc này, nói dối có thể cứu mạng và cứu tái sản của nhiều người. Tuy nhiên, cay đắng hơn là trước một vài cánh cổng đã bị lật đổ. Hàng rào bị phá… có cả băng-rôn “Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh”, “Việt Nam Muôn Nam”… bị vứt chỏng trơ dưới đất. Lá bùa hộ mạng cuối cùng cũng đã không còn hiệu nghiệm ở một vài nơi.
Ở một công ty khác hợp tác làm ăn với Đài Loan, chúng tôi chạy dọc theo đường vào công ty, thấy những tờ giấy “Hoàng Sa – Trường Sa – VN” được dán như một cứu cánh để biện minh cho sự tồn tại của mình. Một cảm giác thật khó tả. Trước đây không lâu, rất nhiều người cầm hay mặc áo có dòng chữ này đã bị bắt, đã bị tù… Nay thì khẩu hiệu đó đang là miễn tử kim bài cho khá nhiều công ty Trung Quốc hay Đài Loan.
Tách đoàn hò hét, chúng tôi ghé vào công ty của Đài Loan. Bảng hiệu đã bị đập. Chỉ còn đọc được mơ hồ là Seui Yuang hay là gì đó. 3 viên bảo vệ gồm hai nữ, một nam ngồi thất thần trước công ty đổ nát. Thấy chúng tôi ghé vào, gương mặt của họ sợ hãi thấy rõ. Người bảo vệ nam, khoảng trên 50 tuổi bước ra, mặt rất căng thẳng, dù khi biết chúng tôi không phải là người biểu tình.
“Bác à, những người đập phá này có phải là công nhân không?”, tôi hỏi. “Không, họ chưa bao giờ là công nhân, họ chuyên nghiệp”, bác bảo vệ già nói, giọng thảng thốt. “Bác thấy họ là dân ở đây hay ở nơi khác đến?”. Người bảo vệ mặt đanh lại như nửa muốn trả lời, nửa muốn im lặng. Tôi quay sang hỏi cô gái bảo vệ, khoảng trên 30 tuổi, “Sao mình không gọi công an đến giúp?”. “Không ăn thua gì, họ không đến hoặc đến lúc không còn cần nữa”, cô bảo vệ nói như gào lên, giọng có vẻ tức giận pha trộn sự sợ hãi.
Tôi quay ra nhìn ngoài cửa thì thấy một đám đông bạo động đang ập đến. Nhóm dẫn đầu cũng khoảng 30 người, nhưng đằng sau sắp đến thì cả trăm hơn. Mặt cả 3 người bảo vệ biến sắc. Một trong hai cô bảo vệ nhấn số gọi công an, nhưng ít giây sau đó, thả máy xuống, thở nặng nhọc: đầu dây bên kia đột ngột bị cắt ngang.
Đám đông tràn vào sân. Tôi đứng nép vào phòng bảo vệ nhìn ra. Những thanh niên mày mặt rất lạ lùng, không thể là công nhân, trang bị gậy sắt, gậy gỗ và cờ tràn vào sân công ty như một đạo quân xâm lược. Tiếng chửi thề, hú hét, tiếng gầm máy xe…v.v biến sân công ty đang vắng lặng trở thành hỗn loạn.
Ngay lập tức tức tiếng đổ vỡ vang lên. Ai đó sau lưng tôi ném một viên gạch lớn vào cửa kính tòa nhà. Linh tính như nhắc tôi nên vừa kịp né người qua, và nghe tiếng kính vỡ xoang xoảng. Tôi cầm máy chạy vào bên trong để ghi lại cảnh đập phá này. Cảnh tượng bên trong còn hãi hùng hơn. Tất cả mọi thứ bị đập nát. Kính vỡ và gãy đổ khắp mọi nơi. 2 thanh niên xông vào căn phòng trước đây có là nơi làm việc sổ sách và kéo liên tục các hộc tủ ra xem còn thứ gì có thể lấy được hay không. Cứ mỗi lần không tìm thấy, họ lại đập. Có một chi tiết tôi ngạc nhiên là chính những người cầm cờ đỏ ngoài kia, khi vào đến phòng này, khi thấy một lá cờ đỏ treo trên tường đã giật xuống. Họ là ai?
Phòng tiếp tân của công ty thì cảnh đập phá diễn ra như một lễ hội. Khắp nơi vang tiếng đổ, bể. Trước mắt tôi là một thanh niên đội nón bảo hiểm, tay cầm gậy sắt, đập liên tục vào mọi thứ trước mắt. Suýt nữa thì anh ta đánh trúng một cô gái đang lom khom nhặt một bàn phím vi tính bị vứt dưới đất. Bất ngờ anh ta quay qua nhìn tôi và chiếc máy quay chằm chằm. Biết không xong, tôi vờ bước nhanh ra khỏi nơi đó. “Thằng này ở đâu ra vậy?”, tôi nghe tiếng anh ta hỏi một ai đó. Tôi bước nhanh hơn, phía trước cổng là đám đông đang hò hét, vung gậy và cờ.
“Nói tụi ở ngoài chận nó lại”, tôi còn kịp nghe câu đó trước khi bước ra đến sân. Đoạn sân ra đến cổng chưa bao giờ dài đến vậy, mà tôi thì không thể chạy lúc này.
Bất ngờ tôi thấy Thy và Văn bỏ xe chạy vào đón tôi. Tín hiệu từ bên trong đã được truyền ra, giờ đây hơn 70-80 người cầm hung khí đón tôi ở cửa với ánh mắt đầy sát khí khiến Thy và Văn phải nhảy vào kèm tôi ra. Nhưng dường như không kịp rồi. Một thanh niên tóc nhuộm vàng, mặt không thể là công nhân, nhìn mặt tôi, hỏi lớn bằng giọng Thanh Hóa “Này, này, chú kia!”.
Lao nhao trong đám đông đó, tôi nghe thấy tiếng hô “Nó là Tàu, đập nó chết đi!”. Có tiếng hò reo sau lời hô đó. Tôi giữ mặt lạnh, quay sang người thanh niên tóc vàng, trả lời lớn, để mọi người có thể nghe thấy tôi nói tiếng Việt “Có chuyện gì không?”
Dường như mọi thứ hơi chựng lại một chút. Một người khác có vẻ hung hăng hơn “Mày vào đây quay phim làm gì?”. “Để coi”, tôi đáp, chân bước nhanh ra ngoài, liếc mắt thấy mấy người bạn đã quay đầu xe, nổ máy. “Mày là nhà báo à?”. Lại nghe có tiếng nói “ĐM, nó giả dạng đó, đập nó!”. Tôi phải làm tỉnh, quay người lại, cười lớn “Tao mà nhà báo cứt gì!”. Thoáng thấy 3 người bảo vệ đứng đờ người nhìn tôi. Không biết là họ sợ cho tôi, hay sợ cho chính bản thân họ lúc này. Ngay sau đó, tôi leo lên xe Thy. Xe vọt đi. Đám đông nhìn theo, may mắn là những người đó chưa đủ say máu để đuổi theo.
Trên đường đi, Văn nói bên ngoài lao nhao nói tôi là người Hoa (nhìn cũng có vẻ giống nhỉ) nên phải đập cho chết. Thật là may, tôi biết nói tiếng Việt. Khoảng 1 tiếng đồng hồ sau đó, tôi nghe tin từ khu công nghiệp Mỹ Xuân 2, gần Bà Rịa, cho biết một người Trung Quốc vừa bị đánh phải đi cấp cứu. Anh ta cũng không kịp giải thích mình là một ông chủ đầu tư hay là một du khách vì đám đông đã quá khích, không còn nghe. Tôi rùng mình và chợt nghĩ lại, nếu khi nãy, họ không còn nghe giải thích, có lẽ tôi cũng đang nằm trên một chiếc xe cấp cứu.
Phần 2:
Vì muốn để người đọc dễ tìm kiếm liền mạch, xin được giữ lại tựa cũ, chỉ đánh dấu là phần 2. Thật ra, tôi muốn đặt phần viết này cái tên “Những nhân vật bí ẩn trong dòng người” nhằm muốn nhấn mạnh thêm những điều lạ lùng mà chúng tôi chứng kiến, mà từ đó, chúng tôi tin rằng đó là những điều bất thường, không đơn giản là bạo động “tự phát”.
Đám đông đang “ngắm nghía”, chuẩn bị tràn vào đập phá một công ty.
Chạy khỏi đám đông hỗn loạn và hung dữ đó, cả 3 chúng tôi lạnh toát người, dù trời trưa nắng, nhiệt kế chỉ 37 độ C. Điều đầu tiên khi đã an toàn, tôi nhắc mọi người đi mua khẩu trang.
Lúc này, đám đông xuất hiện ở các con đường đã nhiều hơn. Họ đang cần cái gì đó để giải tỏa, cần một cái gì đó để đập phá, thể hiện sức mạnh của mình. Vừa chạy vừa điểm lại các sự kiện, Văn nhắc tôi rằng phần lớn những người có vẻ như chỉ huy, hướng dẫn mọi người. đều chạy trên các xe có biển số 36 – số Thanh Hóa. Tôi sực nhớ đến một người bạn ở Bình Dương đã nhắn tin nói với tôi về các cuộc bạo động xảy ra, một cách buồn phiền rằng “người Bình Dương không tệ như vậy, phần lớn các người gây bạo loạn đều đi xe số ba mươi mấy”. Quả là như vậy thật. Những người chạy trên những chiếc xe có số như 36, đều trang bị kỹ lưỡng bằng ống sắt, xà beng, cờ trống… như một cách có tính toán trước.
Chúng tôi quyết định đảo một vòng qua các chốt dân phòng, đồn công an để tìm hiểu tình hình. Trong khu vực có bạo loạn, hầu hết đều vắng lặng. Thậm chí các chốt gác dân phòng, chốt an ninh của khu công nghiệp đã bị đập phá tan hoang. Không còn ai trực ở đó nữa. Những người bạo động thành từng đoàn, chạy đi chạy lại như chốn không người. Sự sợ hãi của các nhân viên bảo vệ công ty đến cực độ. Khi chúng tôi ghé qua cửa một công ty để chụp lại các biểu ngữ tung hô Việt Nam như một lời van nài để yên cho họ, người bảo vệ từ phòng trực vốn đã bể hết kính cửa, vùng chạy hớt hải. Công ty này cũng đã bị đập phá trước đó.
Chúng tôi lại quyết định nhập vào một đám đông khác, đang gầm gừ trước cửa công ty khác, tên liên doanh bằng nhôm đã bị đập, chỉ còn chữ Việt Nam. Rồi đột nhiên một giọng Trung Bắc, kiểu giọng Nghệ An hét lên “vào đập đi anh em”. Cả đoàn người bị kích động rú ga tràn vào sân công ty, ập đến mọi nơi. Tiếng thùng gõ rầm rập. Người bảo vệ im lặng, nép mình, lùi lại. Thậm chí anh ta không dám nhìn theo những người cầm đầu vì sợ mang vạ.
Tôi bấm Thy, quyết định chạy theo một vài xe, có người la hét và hung hãn như là những chỉ huy. Họ chạy vòng quanh sân công ty, háo hức tìm những thứ có thể đập, có thể đốt. Không tìm thấy, họ đạp và đập luôn những chậu cây kiểng. Tôi giữ máy ghi hình liên tục những người này, nhất là khi họ hối thúc những người khác đang phân vân về việc có nên đập phá tiếp hay không.
Cũng là điều không may, một người ngồi sau chiếc xe dẫn đầu bắt đầu chú ý chúng tôi. Người thanh niên đeo khẩu trang, lưng quấn một lá cờ đỏ, tay cầm một gậy sắt dài. Anh ta nhìn chằm chằm chúng tôi, thả gậy sắt xuống sân, kéo một đường dài tóe lửa như đe dọa. Thấy không ổn, Thy trở đầu xe, băng qua một lớp khói mù mịt do ai đó đập và xịt các bình cứu hỏa. Chiếc xe đó theo sau nhưng chựng lại một chút vì khói. Người cầm gậy sắt nhìn theo chúng tôi, sốt ruột đập gậy sắt liên tục và mạnh vào một thanh tay cầm-cầu thang bằng nhôm, có lẽ vì không theo kịp.
Chúng tôi chạy vòng ra trước công ty. Đám đông đang tràn vào các văn phòng đập phá. Một người giọng Thanh Hóa, đứng trên yên chiếc xe số 36, hét vào cửa sổ cho đám đông phá, đập hiệu quả hơn. “Đồng hồ kìa, bảng viết bằng kính kìa, đập hết đi”. Anh này hét lớn, phụ họa ngay sau đó là những tiếng xổn xoảng vang lên khắp nơi. Qua những lần nhìn thấy, chúng tôi nhận ra rằng có những tốp người, rõ ràng chỉ có mục đích tàn phá để làm chứng tích. Còn có những người theo sau hôi của, đôi khi chỉ là những kẻ hám lợi và vô tổ chức mà thôi. Rất nhiều xe và container của các công ty đã bị lật, bị đốt chứ không bị hôi của. Hủy diệt là một mệnh lệnh rất rõ ràng, mà không phải người Việt bình thường nào đi theo đám đông cũng dám làm.
Quay xe ra ngoài, Văn ngoắc tay chỉ cho tôi thấy: đám đông khi nãy đòi giết thằng “Tàu” cũng vừa ập vào. Thật là họa vô đơn chí. Hôm đó, tôi lại mặc một chiếc áo màu vàng, nổi hơn bình thường, rất dễ nhận ra. Toát mồ hôi lạnh, chúng tôi lủi thật nhanh ra cửa và phóng đi. May mắn là cơn say đập phá khiến họ không kịp nhìn thấy chúng tôi giữa đám đông đang hò hét.
Lúc đó, đã gần 2 giờ chiều. Cả 3 quyết định tìm hiểu thêm tình hình ở các khu công nghiệp gần đó như Long Bình, Biên Hòa 2… xem có loạn như vậy không. Chúng tôi tiếp tục chạy lên Long Bình, vì biết có ở lại xem tiếp cũng không còn an toàn nữa.
Gần vào cửa ngõ khu công nghiệp Long Bình, chúng tôi nhìn thấy dấu hiệu của những đợt bạo động sắp đến: đó là cờ và băng-rôn khẩu hiệu đang được bán giá rẻ ngay trên các con đường đi vào. Mỗi chiếc xe tấp vào, đi ra với lá cờ đỏ như dự báo điều không lành sắp đến. Tuy nhiên, nơi này an ninh có vẻ được kiểm soát tốt hơn, có lẽ do ít công ty của Đài Loan và Trung Quốc. Công an cũng thấp thoáng xuất hiện ở nơi này, tuy nhiên chủ yếu là trưng bày, để giữ yên một vài công ty chứ vẫn không thể nào kiểm soát hết được những làn người cầm cờ trống, ào ạt ra vào cửa khu công nghiệp.
Tuy vậy khi chạy một vòng khu công nghiệp để xem thử, dấu hiệu của sự bất ổn của khu công nghiệp là các băng-rôn giới thiệu mình không phải của Trung Quốc đã xuất hiện, giăng khắp nơi. Có nơi đã bị đánh sập cửa, dù có băng-rôn “Việt Nam muôn năm”. Trừ một vài công ty của Nhật còn làm việc, còn lại dường như đã tạm ngưng hoạt động.
Một đám đông cầm cờ chạy vụt về phía khu công nghiệp Biên Hòa 2. Chúng tôi lại đi theo. Con đường dẫn vào khu công nghiệp này đang vắng, vì chưa đến giờ tan ca 1, cũng như rất ít công ty còn làm việc. Nơi này cũng không an ninh. Phía ngược chiều bên đường, một chiếc xe chạy cầm cờ, người ngồi sau mang ống tuýp nước bằng sắt dài, nhìn rất đáng ngại. Xe này chạy ào ạt vào trong nội khu công nghiệp. Nếu là ngày thường, chắc chắn chiếc xe đó đã bị CSGT chận lại. Nhưng hôm nay thì khác, họ chạy như trên xa lộ tự do.
Chúng tôi phát hiện một chiếc xe khác, có 2 người mặc áo bộ đội, cũng trang bị hung khí, chạy vòng vòng quanh khu công nghiệp. Khi theo dõi 2 người này, chúng tôi nhận ra bảng số xe của họ cũng không phải người Bình Dương. Phương thức của họ khá đơn giản: Cứ chạy vòng quanh, và hò hét khi gặp vài chiếc khác. Cứ như vậy đến vòng thứ 4, thứ 5, số lượng người của họ đã lên đến vài chục. Văn gọi đó là chiến thuật tuyết lăn – khi bắt đầu lăn thì nhỏ nhưng cứ quấn thêm tuyết và to dần theo đường dốc. Quả là như vậy, khoảng 20 phút sau, nhóm này đã có trên 100 người.
Khi đã đủ đông, 2 người mặc áo bộ đội này dẫn đầu và giơ gậy hét, chỉ vào cửa các công ty “Công ty của Trung Quốc, vào đi”. Đám đông ồ lên và ào đến trước cửa. Tuy nhiên, khi khám phá đó chỉ là công ty của Thái Lan, 2 người này thất vọng và lại dẫn đầu, miễn cưỡng lên đường. Thy chở tôi và quyết định tách ra, chạy hơi vượt lên. Một trong hai người mặc áo bộ đội thấy chúng tôi tách đoàn, đã chỉ gậy vào chúng tôi, hét lên, giọng Thanh Hóa “đi hướng này”.
Dần dần, chúng tôi nhận ra trong đám đông đó, có người rất tỉnh táo cho một mục đích, có người rất náo động thiếu suy nghĩ, chỉ ăn theo. Nhưng những người tỉnh táo đã kiểm soát tình hình.
Vượt qua một con đường tắt, chúng tôi ra đến ngã tư trong khu công nghiệp Biên Hòa 2. Bên kia đường là 2 người công an địa phương, đeo dùi cui, mà cả giờ đồng hồ rong ruỗi chúng tôi hiếm hoi mới gặp được. Đậu xe bên cạnh chúng tôi là hai thanh niên, cũng vừa trờ tới. Trong tích tắc ấy, bất ngờ từ cuối đường, một đám đông hơn trăm người cầm cờ đỏ, hò hét xuất hiện. Chúng tôi nhìn qua bên đường, xem phản ứng của 2 anh công an. Một anh quay đầu xe lại chạy ào đi, một anh khác bất chấp là đèn đỏ, băng xe chạy vụt qua mặt chúng tôi. Có giọng của người thanh niên đậu xe bên cạnh, hỏi “Ơ, thế công an không chặn đám này lại à?”. Anh thanh niên có vẻ lớn tuổi hơn, mang kính râm, trả lời lạnh lùng “Chặn? chặn cái con C.” Thy cố nhịn cười mà không được, phì ra.
Đám đông mà chúng tôi thấy tràn đến cổng một công ty Hàn Quốc. Nơi này, ban giám đốc như đã có chiến thuật đối phó, họ cho nhân viên khuân ra 5,6 thùng nước khoáng để mời, cỗ vũ. Đám đông lại hò hét, giơ chai chiến lợi phẩm và chạy đi. Tội nghiệp, sự cổ vũ giống như nín nhịn cho giật cô hồn vậy.
Đám đông này cũng có người chỉ huy, và có những phụ tá. Người chỉ huy là một anh người Bắc, đội nón bộ đội và đeo kính đen. Những người trong nhóm của anh ta đều có chung hung khí là những dùi cui gỗ có hình dạng như điếu cày. Đến nơi nào cần xô cửa xông vào, họ hò hét và thúc mọi người tràn vào. Ở một công ty của Singapore, quản lý đứng trên thành cửa chắp 2 tay lạy, nói khẩn khoản “Nơi này không có Trung Quốc đâu”. Đáp lại lời van xin đó, anh này hô khẩu hiệu cho đám đông hô theo “Mở cửa hay lật ngửa – Mở cửa hay lật ngửa”. Cuối cùng thì cửa phải mở, đám đông tràn vào. Những người bí ẩn đó làm hết sức hết lòng với nhiệm vụ, là thúc và nhắc mọi người tiến vào.
Lẫn trong đám đông, tôi thấy có vài nhân viên an ninh thường phục theo dõi. Họ nhìn, và gọi điện thoại. Nhiệm vụ của họ là gì, tôi không được rõ.
Ở một đoàn khác, sau khi chạy vòng qua công ty Fujitsu của Nhật Bản, họ phát hiện thấy một công ty liên doanh, nghi ngờ là với Đài Loan. Bài bản và cách thức cũ lại xuất hiện, dù con người và nhóm hoàn toàn khác nhau. Trong khi hỏi có mở cửa không thì một người trong nhóm chỉ huy đã đem xà beng lại nạy cửa. Ban quản lý sợ hãi và cố gắng tránh mọi thiệt hại bằng cách vờ vui cười vỗ tay cổ vũ, sau đó mở cửa cho đám đông này vào khám xét. Một người đàn ông tóc bạc, có vẻ là có chức vụ của công ty đứng vỗ tay, nói lớn liên tục “vào xem tự nhiên, không có Trung Quốc đâu”. Nhân viên công ty xếp thành hai hàng, vỗ tay râm ran như đón đoàn nguyên thủ quốc gia. Trong đoàn biểu tình này, có một người đàn ông bí ẩn, mặc áo công nhân, nhưng dáng vẻ rất thủ lãnh, phất tay liên tục, hét cho đám đông tiến vào. Cảm giác cay đắng lẫn lộn trong tôi khi nhìn thấy gương mặt cổ vũ, cười nhưng méo xệch của người quản lý. Hóa ra trong thời đại của chúng ta, khi nghe con người vỗ tay, không có nghĩa là đón chào hay cùng suy nghĩ nhé.
Tại sao có những người chỉ huy bí ẩn trong đám đông, và họ có những phụ tá của mình phối hợp rất ăn ý? Hầu hết những đoàn biểu tình đó, tôi luôn nhìn thấy thấp thoáng những an ninh thường phục, họ đã ghi nhận được điều gì? Một người an ninh khi đứng nhìn đám đông, thấy tôi quay hình đã quay mặt đi để tránh. Rõ ràng chính quyền đã không hoàn toàn thả lỏng, mà họ đã có cách kiểm soát theo một chiến thuật nào đó. Ngay cả việc vắng bóng các công an, CSCĐ, đó là một chiến thuật hay quyết bỏ lỏng? Công an Bình Dương sau cuộc bạo động 2 ngày, cho biết đã bắt giữ hơn 150 người, khi đám đông tiến công vào các căn nhà của Ủy ban, khi cao trào đập phá đang lên. Và nếu như vậy, đã có những chiến thuật và những phòng bị được tính toán trước?
Mọi câu hỏi chưa thể trả lời được lúc này. Điều cần nhất mà chúng ta cần là để lòng yêu nước không biến thành bạo động, người yêu nước không bị chụp mũ là những kẻ kích động. Lòng yêu nước cần hợp nhất để chống lại giặc thù, chống luôn cả những kẻ tôn thờ sức mạnh Trung Quốc. Trong khả năng của mình, tôi cùng những người bạn của mình chỉ có thể giới thiệu những nghi vấn, cho mọi người tham khảo. Sự thật và lòng yêu tự do cho đất nước này sẽ giải thoát chúng ta.
Rã rời sau một ngày chạy gần trăm cây số với những điều nghẹt thở, tôi lại ngồi xuống và viết như cho một cuộc chiến – của mình và bạn bè, anh chị quanh tôi, vốn vẫn đang miệt mài từ nhiều năm tháng: Những cuộc chiến đi tìm sự thật!
Hai người mặc áo bộ đội này, chỉ huy và luôn hô hào chỉ điểm “công ty Trung Quốc”.
Người mặc áo xanh này, cũng là một nhân vật bí ẩn,
hô hào vào thôi thúc người ta tiến vào vây các công ty
“Mở cửa hay lật ngửa?”
… và lật ngửa sau khi mở cửa!
Người mặc áo xanh công nhân, ra lệnh với vẻ oai vệ cho các “phụ tá” tiến vào
Khi các “phụ tá” chậm chạp chưa thúc được người
bên ngoài tràn vào, mặt anh ta bộc lộ sự tức giận
Tiến chiếm một công ty khác, chú ý những gậy gỗ trắng
cùng loại được trang bị của các “phụ tá”.
Thủ lĩnh bí ẩn của một nhóm khác (nón bộ đội, kính râm)
đang phất tay, kêu gọi tiến vào
Thấy bên dưới còn do dự, anh ta chạy xuống thúc hối,
quát tháo kêu gọi mọi người tiến vào công ty
Một công ty cháy, nhưng không thấy bóng xe cứu hỏa ở đâu
Trong các bảng giới thiệu mình “yêu VN” để tránh bị đập phá, có cả làm thơ
Lời kêu gọi biểu tình ôn hòa xuất hiện lẻ loi
Đám đông tiến vào và đập phá một công ty
Mục tiêu chính là đập phá chứ không cần lấy đồ, hôi của
Cho dù có hô khẩu hiệu ủng hộ, công ty cũng bị đốt, bị đập phá tan tành
Những hình ảnh khác:
Công ty bị đốt, nhưng mọi thứ vẫn lặng lờ.
Người áo xanh theo dõi và nhìn chúng tôi với ánh mắt rất khó chịu
Những người đến đập phá có chủ đích rất chuyên nghiệp.
“Họ không là công nhân”, các bảo vệ của công ty cho biết.
Người thanh niên này đập phá mọi thứ, không cần lý do.
Ít phút sau, anh ta suýt đánh trúng cả người phụ nữ gần đó.
Một công ty bị nghi ngờ là của Trung Quốc đã bị đốt
nhiều lần trong một ngày, bị đập phá và cướp đến tan hoang.
Đám đông dẫn đầu bạo động chỉ vài mươi người, có chủ đích hẳn hoi.
Họ luôn khích động và gào lên “Công ty Trung Quốc” để
mọi người tràn vào đập phá mà họ muốn.
Công ty nào cũng phải dán bùa. Kể cả khẩu hiệu nhạy cảm trước đây “HS-TS-VN”
20 tổ chức xã hội dân sự độc lập đã kêu gọi biểu tình vào ngày 11-5-2014 và các cuộc biểu tình đó đã thành công tốt đẹp. Theo tinh thần Tuyên bố số 2, chúng tôi kêu gọi đồng bào tiếp tục xuống đường phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc xâm lược vào ngày Chủ nhật 18/5/2014.
Địa điểm:
– Hà Nội: Đại sứ quán Trung Quốc, số 46 Hoàng Diệu, quận Ba Đình
– Sài Gòn: số 4 Phạm Ngọc Thạch, quận 1
– Nha Trang (Khánh Hòa): Quảng trường 2/4
– Long An: Công viên phường 3, thành phố Tân An.
Các nơi khác nếu có điều kiện thì có thể tiến hành biểu tình ôn hòa vào thời gian và địa điểm thích hợp.
Thời gian:
9h00 sáng Chủ nhật 18/5/2014
Tinh thần của cuộc biểu tình: Ôn hòa và phi bạo lực
Trong tuần qua, ngoài cuộc biểu tình yêu nước do chúng tôi kêu gọi, đã có nhiều cuộc biểu tình khác nổ ra trên khắp cả nước. Trong số đó, tại Bình Dương, Hà Tĩnh… đã xảy ra bạo loạn, hủy hoại tài sản các công ty, đốt phá nhà máy, hôi của, có nơi đã xảy ra xung đột chết người. Điều này tạo nên hình ảnh xấu về biểu tình yêu nước, về người Việt Nam, và do đó phải chấm dứt.
Để tránh và ngăn chặn những hành vi kích động dẫn đến bạo loạn như đã xảy ra, chúng tôi đề nghị mọi người tham gia giữ đúng tinh thần của Tuyên bố số 2: ÔN HÒA VÀ PHI BẠO LỰC. Khi tham gia biểu tình, hãy cảnh giác, cùng nhắc nhở nhau giữ gìn trật tự, tuyệt đối không để cho những kẻ có ý đồ xấu biến cuộc biểu tình thành một vụ bạo loạn.
Thông điệp trọng tâm của cuộc biểu tình:
Các khẩu hiệu sẽ thể hiện những nội dung sau đây:
– Phản đối sự gây hấn của nhà cầm quyền Trung Quốc tại biển Đông;
– Yêu cầu chính quyền Trung Quốc rút giàn khoan và tàu chiến ra khỏi vùng biển Việt Nam;
– Yêu cầu chính quyền Trung Quốc phải tôn trọng luật pháp quốc tế;
– Yêu cầu chính quyền Việt Nam thay đổi chính sách đối ngoại với Trung Quốc;
– Phản đối việc chính quyền Việt Nam bắt giữ các blogger yêu nước;
– Kêu gọi chấm dứt hành động lợi dụng lòng yêu nước để gây bạo loạn, đốt phá và bài xích kỳ thị người Hoa nói riêng và người nước ngoài nói chung tại Việt Nam.
Vì một Việt Nam toàn vẹn lãnh thổ, một Việt Nam yêu chuộng hòa bình, tôn trọng pháp luật, chúng ta cùng tham gia biểu tình ôn hòa vào ngày Chủ Nhật 18/5/2014. Hãy chứng tỏ cho thế giới thấy người Việt Nam là một dân tộc dứt khoát bảo vệ chủ quyền nhưng yêu hòa bình và tôn trọng quyền con người.
Xin chân thành cảm ơn đồng bào!
Ngày 16 tháng 5 năm 2014,
20 tổ chức xã hội dân sự đồng ký tên:
1. Ba Sàm
2. Con Đường Việt Nam
3. Dân Làm Báo
4. Dân Luận
5. Diễn đàn Xã hội Dân sự
6. Hội Ái hữu Tù nhân Chính trị và Tôn giáo
7. Hội Anh Em Dân Chủ
8. Hội Bảo vệ Quyền Tự do Tôn giáo
9. Hội Bầu Bí Tương Thân
10. Hội Đồng Liên Tôn
11. Khối 8406
12. Mạng Lưới Blogger Việt Nam
13. Nhật Ký Yêu Nước
14. Nhóm Linh Mục Nguyễn Kim Điền
15. No-U Hà Nội
16. No-U Sài Gòn
17. Phong trào Liên Đới Dân Oan
18. Tăng Đoàn Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất
LTS: Báo chí khắp nơi trong mấy ngày qua đều đề cập tới việc Trung Quốc mang giàn khoan dầu khổng lồ vào thềm lục địa của Việt Nam, và những cuộc biểu tình phản đối của người dân Việt. Tại Hoa Thịnh Ðốn, Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ mô tả hành động này của Trung Quốc là “hành vi nguy hiểm và đe dọa.” Tại địa phương, một số dân biểu Mỹ, tỏ lộ mối quan tâm của họ về tình hình căng thẳng tại bờ biển Việt Nam. Dân Biểu Loretta Sanchez, thuộc Ủy Ban Quân Ðội Quốc Hội Hoa Kỳ, và tiểu ban Biên Giới và An Ninh Hàng Hải của Ủy Ban Nội An, bày tỏ quan tâm của bà, trong cuộc phỏng vấn với phóng viên Hà Giang qua điện thoại, hôm 15 Tháng Năm.
Dân Biểu Liên Bang Loretta Sanchez. (Hình: Ðỗ Dzũng/Người Việt)
Hà Giang (NV): Tình hình tại Biển Ðông ngày càng căng thẳng, bà có nhận định gì về việc Trung Quốc mang giàn khoan dầu khổng lồ vào vùng kinh tế độc quyền của Việt Nam, và tấn công các tàu hải giám của Việt Nam?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Tôi vô cùng lo ngại về hành động hung hăng của Trung Quốc và việc vi phạm chủ quyền của Việt Nam ở Biển Ðông, và quan tâm về bất cứ hành vi nguy hiểm nào trên vùng biển này. Là một thành viên kỳ cựu của Ủy Ban Quân Ðội Quốc Hội, tôi cực lực phản đối mọi hành vi đe dọa của các tàu bè nhất là tại vùng biển đang có tranh chấp.
NV: Theo lời Dân Biểu Dana Rohrabacher thì bà và ông ấy đang làm việc mật thiết về sự tranh chấp lãnh hải rất căng thẳng hiện nay giữa Việt Nam và Trung Quốc, bà có thể cho biết gì về việc này?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Ðiều đầu tiên chúng tôi phải thực hiện là làm thế nào cho các đồng viện hiểu và nắm vững tình hình giữa Trung Quốc và Việt Nam hiện nay. Chúng tôi đều là những người “tổng quát,” có nghĩa là tất cả mọi người hoạt động trên lĩnh vực riêng của mình, rồi dựa vào các thành viên khác của Quốc Hội để biết thêm về những hoàn cảnh đặc biệt. Và dĩ nhiên là những dân biểu đại diện cho cộng đồng người Mỹ gốc Việt lớn nhất ngoài Việt Nam, chúng tôi đang cố gắng tìm cách cập nhật tin tức cho các đồng nghiệp, và quan trọng hơn cả, tìm ra những giải pháp, hay những điều Hoa Kỳ nên làm để đối phó với hành vi ngang ngược của Trung Quốc. Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đã cảnh cáo Trung Quốc là những hành vi như thế không tốt, trong khi đó thì một số thượng nghị sĩ đang gửi bản thông tin đến cho đồng viện của họ tại Thượng Viện, chúng tôi đảm nhận trách nhiệm này cho Hạ Viện.
NV: Về việc nhà cầm quyền Việt Nam lần này cho phép, thậm chí còn tổ chức cho người dân ào ạt đi biểu tình chống Trung Quốc, trong khi trước đây ngăn cấm và bỏ tù những người biểu tình, bà đánh giá thế nào?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Thật là ngạc nhiên thú vị khi thấy chính quyền Việt Nam muốn dân chúng tụ họp biểu tình, thậm chí để cho bạo loạn xảy ra, để chống Trung Quốc. Nhưng khi bản thân những người dân này tự tụ họp chỉ để cầu nguyện, hay chỉ trích những việc làm của chính phủ, thì những nỗ lực đó bị dẹp tan từ trong trứng nước. Vì vậy, trong việc này tôi thấy rằng chính quyền Việt Nam hơi đạo đức giả. Tuy nhiên, chúng tôi đứng về phía người dân Việt Nam, và đây là một sự xâm phạm chủ quyền nghiêm trọng, khi Trung Quốc ngang nhiên mang giàn khoan dầu vào thềm lục địa của Việt Nam, nơi Việt Nam đã làm chủ từ bao lâu nay, và hiện giờ đang là một vùng mà chủ quyền bị tranh chấp.
NV: Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ gọi những hành động của Trung Quốc là “khiêu khích và không lợi ích” cho ổn định trong vùng. Bà có nghĩ việc làm của Trung Quốc đe dọa cho hòa bình khu vực không?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Chắc chắn! Chúng ta biết là cộng đồng quốc tế đã lên án những hành vi ngang ngược này của Trung Quốc. Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ thì nói rằng hành động của họ có tính cách khiêu khích, nhất là việc dùng vòi rồng để tấn công tàu Việt Nam. Hoa Kỳ không muốn để tình hình căng thẳng này leo thang, nóng lên, và đẩy hai bên đến bên bờ một cuộc xô xát vì xung đột lãnh hải, và vì vậy tôi nghĩ rằng điều quan trọng nhất là làm sao cho cả cộng đồng quốc tế đến với nhau, ngồi lại với nhau, và tìm cách hữu hiệu nhất để đối phó với hành động khiêu khích của Trung Quốc, một hành động rất nguy hiểm cho sự ổn định của khu vực.
NV: Ông Daniel Russel, phụ tá ngoại trưởng đặc trách Ðông Á của Hoa Kỳ nói rằng Hoa Thịnh Ðốn “rất quan tâm” về những “hành động nguy hiểm” của Trung Quốc trong vùng biển đang tranh chấp. Trên thực tế, theo bà thì Hoa Kỳ có thực sự quan tâm đến việc này lắm hay không?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Ồ, chắc chắn là Hoa Kỳ rất quan tâm về tình hình bất ổn này, vì Trung Quốc không chỉ tranh chấp lãnh thổ với Việt Nam, mà còn với Nhật Bản, với Philippines, với nhiều nước khác. Nếu chúng ta ngó lơ những hành xử này của Trung Quốc, thì họ lại càng ngang nhiên xâm lấn những nước khác. Nói tóm lại Hoa Kỳ và những cường quốc khác không thể không quan tâm, vì đây là một tình hình hết sức nghiêm trọng, có thể lôi kéo toàn bộ các nước trong vùng vào cuộc chiến, và chúng ta không ai muốn điều đó xảy ra.
NV: Nếu tình trạng càng ngày càng tệ đi, và sự xung đột giữa Trung Quốc và Việt Nam gay gắt hơn thì Hoa Kỳ sẵn lòng làm gì, và nên làm gì, theo ý kiến của bà?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Tôi tin rằng Hoa Kỳ có thể có áp dụng nhiều biện pháp. Chúng ta có thể cấm vận, vận động những nước trong vùng giảm quan hệ thương mại với Trung Quốc, vận động những nước trong vùng ngồi lại với nhau vì ích lợi chung. Nhưng quan trọng nhất là Hoa Kỳ phải có một nỗ lực ngoại giao tích cực hơn, tạo quan hệ mật thiết với từng nước trong vùng, và nhất là dùng biện pháp ngoại giao khôn khéo với Trung Quốc.
NV: Nếu chính quyền Việt Nam đến gặp bà lúc này để xin vấn kế, bà sẽ khuyên họ điều gì?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Người dân Việt Nam đang biểu tình phản đối hành động xâm lược của Trung Quốc và kêu gọi chính phủ Việt Nam phải có những biện pháp thích hợp ngay để ngăn chặn sự xâm lấn của Trung Quốc vào lãnh hải Việt Nam. Chúng tôi đứng về phía người dân Việt Nam và khuyến khích chính phủ Việt Nam nên có những nỗ lực ngoại giao tích cực hơn với các quốc gia khác đang cùng bị đe dọa trong vùng. Hoa Kỳ sẵn sàng làm việc với Việt Nam và các quốc gia khác để tạo điều kiện cho các bên có thể liên kết để giải quyết tranh chấp lãnh thổ lãnh hải theo phương cách ngoại giao.
NV: Người Mỹ gốc Việt nên làm gì, và có thể làm gì để góp phần vào việc bảo vệ chủ quyền cho quê hương?
Dân Biểu Loretta Sanchez: Tôi nghĩ rằng người dân Việt Nam trong nước rất can đảm, dám đứng lên đòi hỏi chính quyền họ phải đối đầu với những ai xâm lược. Ðiều quan trọng nhất mà người Việt ở Mỹ có thể làm được là theo dõi tình hình trong nước, lên tiếng yêu cầu sự giúp đỡ của những vị dân biểu đại diện cho mình, thông báo và thậm chí giúp dân biểu của mình cung cấp tin tức kịp thời cho đồng viện của họ để tạo áp lực lên Trung Quốc một cách đúng lúc và đúng mức khi cần.
NV: Cảm ơn dân biểu Loretta Sanchez đã dành thì giờ cho cuộc phỏng vấn.
Với phong trào bài Trung Quốc bùng lên dữ dội tại Việt Nam từ thượng tuần tháng Năm 2014, bắt nguồn từ vụ Bắc Kinh cho cắm giàn khoan Hải Dương 981 trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, gần quần đảo Hoàng Sa, quan hệ Việt Trung đang trải qua một giai đoạn sóng gió.
Thế nhưng, Trung Quốc tiếp tục đổ lỗi cho Việt Nam là bên gây căng thẳng, cho dù ngày càng có nhiều chuyên gia phân tích nêu bật tính « phi pháp » và « khiêu khích » trong hành động của Trung Quốc.
Lập luận của Trung Quốc luôn luôn là vùng biển nơi họ đưa giàn khoan dầu đến hoạt động đó thuộc chủ quyền Trung Quốc, và chính Việt Nam mới là nước gây sự với Trung Quốc khi có hành động phản đối điều này. Theo Thông tín viên RFI Heike Schmidt tại Bắc Kinh, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị một lần nữa đã lại tố cáo Việt Nam là bên gây hấn :
« Lập trường của Bắc Kinh không hề suy suyển. Ngoại trưởng Trung Quốc đã lưu ý rằng giàn khoan Hải Dương 981 sẽ tiếp tục hoạt động cho đến ngày 15 tháng 8.
Trang web Bộ Ngoại giao Trung Quốc trích dẫn Bộ trưởng Vương Nghị xác định : « Lập trường của Trung Quốc trong việc bảo vệ chủ quyền và lợi ích của mình rất kiên định và sẽ không thay đổi ». Ngoại trưởng Trung Quốc kêu gọi Hà Nội là không nên làm trầm trọng thêm tình hình căng thẳng, đồng thời nêu bật thủ phạm duy nhất của cuộc tranh chấp hiện nay : Đó là Việt Nam.
Ngoại trưởng Trung Quốc đã đánh giá là « dã man » các vụ tấn công của tàu Việt Nam. Theo Hoàn cầu Thời báo, trong năm ngày, 36 chiếc tàu Việt Nam đã mở 171 vụ tấn công vào tàu Trung Quốc.
Tờ báo đã trích lời một giáo sư Trung Quốc về luật quốc tế cho là nơi hoạt động của giàn khoan hoàn toàn không phải là vùng « tranh chấp » vì Trung Quốc đã thu hồi lại quần đảo Tây Sa (tức Hoàng Sa) từ năm 1974.
Trong bài xã luận của mình, Global Times cáo buộc thái độ « kiêu ngạo » của Hà Nội và cho rằng Việt Nam có thể trở thành một nước « bị ghẻ lạnh » dưới mắt giới đầu tư nước ngoài nếu bạo loạn tiếp diễn. »
Trung Quốc như vậy vẫn lớn tiếng tố cáo Việt Nam là bên gây rối, trong khi theo các chuyên gia phân tích quốc tế, chính Bắc Kinh mới là bên khởi chiến. Trả lời phỏng vấn riêng của Ban Việt Ngữ RFI, giáo sư Carl Thayer – thuộc Học viện Quốc phòng Úc – đã nêu bật tính chất khiêu khích và phi pháp trong hành động của Trung Quốc như sau :
« Động thái của Trung Quốc vừa bất ngờ, vừa khiêu khích, vừa phi pháp.
Bất ngờ vì quan hệ Trung Quốc – Việt Nam đang ở trong một tiến trình tốt đẹp kể ngày Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường thăm Việt Nam vào năm ngoái. Mặt khác, cũng không có một lời tuyên truyền cảnh báo nào từ phía Bắc Kinh, theo đó Hà Nội đã vi phạm lợi ích của Trung Quốc, điều mà trong một chừng mực nào đó có thể giải thích cho một phản ứng từ phía Bắc Kinh.
Động thái của Trung Quốc mang tính khiêu khích vì giàn khoan dầu đã được khoảng 80 chiếc tàu đi theo hộ tống, trong đó có 7 chiến hạm. Hành động này đã gây căng thẳng trong khu vực.
Sau cùng, động thái này bất hợp pháp ở chỗ Trung Quốc đã nói một cách sai lạc rằng lô 143 (nơi họ cắm giàn khoan) nằm trong « vùng lãnh hải » của họ. Thế nhưng không hề có thực thể lãnh thổ Trung Quốc nào trong vòng 12 hải lý, nơi giàn khoan dầu đang hoạt động. »
Đánh giá của Giáo sư Carl Thayer về hành động mới đây của Trung Quốc trên Biển Đông cũng không khác quan điểm của Hoa Kỳ và nhiều nước khác, theo đó chính việc Trung Quốc tự động đưa giàn khoan của họ xuống thăm dò ngay tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam đồng nghĩa với một hành vi khiêu khich và là nguyên nhân gây căng thẳng.
Trong những năm qua, Việt Nam và Trung Quốc có nhiều bất đồng, va chạm vì tranh chấp biển đảo.
Nhưng có thể nói kể từ khi hai quốc gia tái lập quan hệ ngoại giao vào những năm đầu 1990, chưa bao giờ Hà Nội và Bắc Kinh rơi vào tình trạng căng thẳng như hiện nay.
Liệu những tranh chấp hiện tại sẽ dẫn đến xung đột giữa hai nước và gây bất ổn cho khu vực?
‘Hết tình đồng chí’
Theo tiến sỹ Lee Jones – một nhà nghiên cứu về an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Đại học Queen Mary, London, Anh Quốc, ‘những căng thẳng hiện tại giữa Việt Nam và Trung Quốc khó có khả năng leo thang, biến thành một cuộc xung đột lớn vì Việt Nam không có khả năng để đối đầu với Trung Quốc về mặt quân sự”.
Nhưng cùng lúc ông cho rằng căng thẳng giữa Bắc Kinh và Hà Nội sẽ tiếp tục, giống như tranh chấp giữa Trung Quốc và Philippines trong thời gian gần đây.
Trong khi đó, Mark Beeson – giáo sư về chính trị quốc tế và cũng là một chuyên gia về an ninh khu vực châu Á-Thái Bình Dương, thuộc Đại học Murdoch University, Perth, Úc – nhật xét:
“Hành động của Trung Quốc có thể gây bất ổn trong khu vực. Còn chuyện những căng thẳng hiện tại sẽ dẫn đến xung đột hay không là một vấn đề khác. Nhưng tôi không nghĩ là Trung Quốc muốn điều đó”.
Tiến sỹ Lee Jones cho biết trong thời gian tới, Việt Nam có thể sẽ tìm kiếm “sự hậu thuẫn từ các đối tác ASEAN, Hoa Kỳ và có thể các cơ quan quốc tế như Tòa án Quốc tế”.
Đó cũng là biện pháp tốt nhất mà Việt Nam có thể làm nếu Trung Quốc không rút giàn khoan vì theo ông Việt Nam không thể đương đầu với Trung Quốc về mặt quân sự.
Khi được hỏi việc Trung Quốc đặt giàn khoan sẽ đánh dấu một sự thay đổi trong mối quan hệ giữa hai nước cộng sản hay không, Tiến sỹ Lee Jones cho rằng “không nên coi Trung Quốc và Việt Nam là hai ‘nước cộng sản’”.
“Hành động khiêu khích này của Trung Quốc có thể làm hỏng thỏa thuận đó hoặc làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không thể duy trì cam kết ấy“
“Đây là hai quốc gia độc đoán, độc đảng tư bản và thực sự chẳng có liên quan gì đến chủ nghĩa cộng sản. Theo sự hiểu biết của tôi là Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một ‘thỏa thuận quý ông’ (thỏa thuận miệng) – trong đó hai bên đồng ý không công khai chỉ trích lẫn nhau và tìm cách kiểm soát các cuộc biểu tình trong nước”.
“Cả hai bên đều có lợi khi kiểm soát được các cuộc biểu tình vì giới tinh hoa của cả hai đảng cầm quyền đang được hưởng lợi từ quan hệ kinh tế gần gũi”.
“Tuy nhiên, hành động khiêu khích này của Trung Quốc có thể làm hỏng thỏa thuận đó hoặc làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không thể duy trì cam kết ấy vì nó đã khuấy động phong trào chống Trung Quốc tại Việt Nam”.
Giáo sư Mark Beeson cũng cho rằng những diễn biến gần đây rất có thể sẽ đánh dấu một sự thay đổi lớn trong quan hệ giữa hai nước.
Theo chuyên gia về an ninh khu vực và đặc biệt Trung Quốc – đồng tác giả cuốn ‘China’s Regional Relations: Evolving Foreign Policy Dynamics’, được xuất bản năm nay (2014) – nếu Việt Nam nhận được sự hỗ trợ lớn hơn từ Mỹ và/hoặc các nước ASEAN, Việt Nam sẽ có thêm lợi thế.
Tuy nhiên ông cho rằng ASEAN đã bị Trung Quốc khôn khéo chia rẽ và có thể Mỹ sẽ miễn cưỡng đưa ra những bảo đảm an ninh đối với những quốc gia như Việt Nam – những nước mà Mỹ rất khó chi phối về chính sách.
Tại sao đặt giàn khoan lúc này?
Các câu hỏi khác cũng được nhiều người quan tâm và tìm cách lý giải trong những ngày qua là tại sao Trung Quốc lại quyết định đặt giàn khoan Hải Dương 981 trong một ví trí nằm trong EEZ của Việt Nam vào thời điểm này.
Trả lời câu hỏi đó, trước tiên tiến sỹ Lee Jones cho rằng “không nên xem Trung Quốc như là một thực thể thống nhất, kỹ lượng hoạch định, thực hiện mọi chính sách, đường lối”.
“Thực tế, nhà nước Trung Quốc vẫn rất rời rạc với nhiều cơ quan trung ương và địa phương cạnh tranh nhau để nắm giữ các nguồn tài nguyên và giành quyền quyết định các chính sách về tài nguyên”.
“Trong các cơ quan hay nhóm đó có Hải quân Trung Quốc, Kiểm ngư và Cảnh sát biển, chính quyền địa phương, các tập đoàn nhà nước và một bộ ngoại giao yếu ớt. Hầu hết các động thái của Trung Quốc tại Biển Nam Trung Hoa đều phản ánh sự cạnh tranh này”.
Trong vụ giàn khoan, ít nhiều hải quân Trung Quốc cũng có liên quan
Khi được hỏi trong số đó ai là người đóng vai trò chính yếu, ông trả lời:
“Tổng công ty dầu khí hải dương Trung Quốc là người đặt giàn khoan. Mặc dù đó là một doanh nghiệp nhà nước, cũng giống như những doanh nghiệp nhà nước khác ở Trung Quốc, công ty này hoạt động khá độc lập và đều có mục đích là tối đa hóa lợi nhuận”.
“Nhưng điều làm cho tình hình thêm phức tạp là tàu hải quân Trung Quốc cũng tham gia hộ tống giàn khoan. Vì vậy, ít hay nhiều hải quân Trung Quốc cũng có liên quan”.
Vì không tin rằng Trung Quốc có một chủ trương lớn và thống nhất từ trên cao xuống, tiến sỹ Lee Jones – tác giả của cuốn sách “ASEAN, Sovereignty and Intervention in Southeast Asia”, xuất bản năm 2012 – không cho rằng việc Trung Quốc quyết định đặt giàn khoan vào thời điểm này là một cách đáp trả lại chuyến thăm châu Á gần đây của Tổng thống Mỹ Barack Obama hay nhằm thử Mỹ và các nước ASEAN.
Và nếu Trung Quốc thực sự làm như vậy thì “đó là một chiến lược ngớ ngẩn vì nó sẽ làm các nước láng giềng đối nghịch với Trung Quốc và đẩy họ đến gần hơn với Mỹ”, ông nhận định.
Tương tự, giáo sư Mark Beeson cũng cho rằng thật khó để biết việc đặt giàn khoan Hải Dương 981 “là một chính sách phối hợp cẩn thận bắt nguồn từ trên cao, hay các doanh nghiệp lớn của nhà nước, chính quyền địa phương và thậm chí cả quân đội Trung Quốc xúc tiến việc này”.
Nhưng theo ông dù ai đóng vai trò quyết định trong việc đặt giàn khoan, “Việt Nam không phải là một nước dễ bị đánh ngã như lịch sử phức tạp giữa hai nước nhắc nhở chúng ta điều đó”.
“Tôi đoán là Trung Quốc vẫn tiến hành làm như vậy dù có hoặc không có sự xoay trục của Mỹ, mặc dù việc nối lại các cam kết an ninh của Mỹ với Philippines có thể giải thích tại sao Trung Quốc lại nhắm vào Việt Nam”.
Làm sao tránh xung đột?
Nhà máy bị đốt ở Bình Dương sau biểu tình chống Trung Quốc
Tiến sỹ Lee Jones cũng cho rằng triển vọng duy nhất để giải quyết những căng thẳng trong tranh chấp Biển Đông là tất cả các bên thẳng thắn đưa ra các yêu sách của mình và thiện chí bước vào đàm phán để giải quyết xung đột.
Theo ông, một trong những giải pháp cho xung đột có thể là hai bên thỏa thuận cùng nhau khám phá và khai thác tài nguyên. Dù biết đạt một thỏa thuận như vậy là rất khó ông cho rằng đó không phải là một chuyện hoàn toàn không tưởng.
Về phía Trung Quốc, tiến sỹ Lee Jones cho rằng giới tinh hoa, lãnh đạo nước này “biết họ chẳng được lợi gì khi gây thù địch với các nước láng giềng dẫn đến việc các quốc gia này lôi kéo Mỹ vào các tranh chấp lãnh thổ, lãnh hải. Họ càng không được gì khi làm cho các gia đó lo sợ và liên kết với Mỹ để hạn chế sự trổi dậy của mình”.
Về các cuộc biểu tình dẫn tới bạo động nhắm vào người Trung Quốc vừa nổ ra, ông Lee Jones đánh giá:
“Đây là phản ứng tất nhiên đến từ chỗ cả hai đảng cộng sản dùng chủ nghĩa dân tộc nhằm làm mới lại tính chính danh cho hai chế độ đã phá sản về ý thức hệ.”
“Nếu chính thể ở Việt Nam không kiểm soát được bạo động và người Trung Quốc bị chết nhiều, thì Bắc Kinh sẽ buộc phải đáp trả và điều này chắc chắn sẽ gây ra vấn đề cho hai chính phủ.”
Ông cũng cho BBC Tiếng Việt biết thêm hôm 15/5 rằng:
“Chính phủ Việt Nam không có lợi ích gì trong việc để vấn đề leo thang, và tôi nghĩ họ sẽ có hành động mạnh để giảm bạo lực.”
Bài do Đoàn Xuân Lộc soạn dựa trên phỏng vấn với các tác giả cho BBC Tiếng Việt.
Trả lời cử tri Hải Phòng vào ngày 15/5, ông Dũng nói:
“Trung Quốc không những không chấp nhận đề nghị chính đáng của Việt Nam mà còn tiếp tục tăng cường: trước là hơn 80 tàu, bữa nay là hơn 90 tàu, vòng mấy vòng bảo vệ giàn khoan, không cho tàu của ta tiếp cận.
“Trong khi tàu cảnh sát biển và kiểm ngư của ta tiếp cận là để yêu cầu rút giàn khoan chứ không phải dùng vũ lực. Thế mà Trung Quốc lại còn đổ lỗi là Việt Nam quấy rối,” ông Nguyễn Tấn Dũng được trích lời trên báo điện tử VietnamNet.
Thủ tướng Việt Nam cho rằng hành động của Trung Quốc là vi phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam và luật pháp quốc tế, đồng thời nguy hại đến an ninh hàng hải trên Biển Đông.
“Hiện chưa xảy ra xung độ lớn mà đã ảnh hưởng an ninh, an toàn hàng hải rồi”, Thủ tướng Dũng nhận định.
‘Vi phạm pháp luật’
“Tới hôm nay rất mừng là quốc tế đã lên tiếng phê phán Trung Quốc, kêu gọi họ không dùng vũ lực. Chưa thấy chính phủ nước nào lên tiếng ủng hộ Trung Quốc“
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng
Thủ tướng cũng nói “đánh giá cao” sự đồng lòng của người dân trong việc ủng hộ chính phủ đấu tranh chủ quyền, nhưng phê phán các “hành động sai và vi phạm pháp luật”.
Ông Dũng khẳng định Việt Nam chỉ phản đối “nhà cầm quyền Trung Quốc”, còn với người dân, doanh nghiệp Trung Quốc và các nước khác hợp tác làm ăn thì phải bảo vệ họ.
“Phải bảo đảm an ninh an toàn cho mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Bất cứ ai khi ta đã mời vào đầu tư thì phải đảm bảo tính mạng, tài sản theo đúng luật pháp,” Thủ tướng Dũng nói.
Trong cuộc gặp mặt cử tri, ông Dũng cũng cho biết thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam vừa đối thoại với người đồng cấp ở Bắc Kinh và nói Việt Nam đang “kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ”.
“Tới hôm nay rất mừng là quốc tế đã lên tiếng phê phán Trung Quốc, kêu gọi họ không dùng vũ lực. Chưa thấy chính phủ nước nào lên tiếng ủng hộ Trung Quốc,” Thủ tướng nói.
Người kích động ‘đến từ tỉnh phía Bắc’?
Trả lời trong cuộc họp báo vào ngày 15/5, phó giám đốc công an Hà Tĩnh Nguyễn Thanh Liêm được trích lời trên báo trong nước nói rằng vụ bạo động Vũng Áng chỉ là “hành động quá khích, tự phát” và có thể là do mâu thuẫn từ trước giữa công nhân Việt Nam và công nhân nước ngoài.
Lãnh đạo Hà Tĩnh tường thuật lại rằng đã có khoảng 5.000 người đứng bên ngoài cổng công ty Formosa để biểu tình chống Trung Quốc, khi một người kích động hô “”trong công trường có người Việt Nam bị đánh chết”.
Đám đông này sau đó đã tràn vào bên trong và gây gổ với khoảng 1.000 công nhân Trung Quốc.
Tỉnh Hà Tĩnh đã huy động hơn 300 công an nhưng không thể kiểm soát được tình hình. Cho đến chiều 15/5, công an đã bắt giữ 76 đối tượng “có hành vi đập phá, trộm cắp tài sản”, ông Liêm cho biết.
Bí thư huyện Kỳ Anh Nguyễn Văn Danh, địa phương quản lý khu kinh tế Vũng Áng, nói những người gây rối “đến từ các tỉnh phía Bắc vào kích động”.
“Khi nhóm người bắt đầu tuần hành, chúng tôi đã có mặt tuyên truyền, nhắc nhở, giải thích và giải tán đám đông. Tuy nhiên, đoàn người không chấp hành hướng dẫn mà tiếp tục tiến vào công trường,” ông Danh nói trong cuộc họp báo.
Một công nhân của Formosa cũng nói với VnExpress rằng những người quậy phá không phải làm việc ở đây.
Biểu tình biến thành bạo động tại dự án Formosa ở Hà Tĩnh, nơi có khoảng 4.000 công nhân Trung Quốc đang làm việc.
Courtesy Danlambao
Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, chủ tịch Cao trào Nhân bản đấu tranh cho nhân quyền bên trong Việt Nam. Trong tình hình thời sự có nhiều biến động hiện nay, từ Sài Gòn ông lên tiếng với đài RFA về các đối sách với Trung Quốc.
Khi quần chúng phản ứng mạnh
Kính Hòa: Kính chào Bác sĩ Nguyễn Đan Quế, ông là một nhà hoạt động cho dân chủ và nhân quyền bên trong Việt Nam. Vừa qua thời sự Việt nam có nhiều diễn biến, từ việc Trung quốc đưa giàn khoan vào thềm lục địa Việt Nam dẫn đến sự phản ứng của các tổ chức dân sự mặc dù không được nhà nước cho phép, rồi đến các cuộc bạo loạn ở các khu công nhân. Nhận xét đầu tiên của bác sĩ về vấn đề này như thế nào ạ?
BS Nguyễn Đan Quế: Diễn biến vừa qua là những vấn đề nóng bỏng của thời sự Việt Nam. Tôi có thể nói với anh như thế này, Bộ chính trị đảng cộng sản Việt Nam đứng đầu là ông Nguyễn Phú Trọng; và ông Nguyễn Tấn Dũng đứng đầu chính phủ đang bị đặt trước một tình thế khó xử và nguy hiểm.
Đó là không chống Trung Quốc xâm lược thì mất nước, còn chống lại thì mất đảng. Nói chung phản ứng của quần chúng rất là mạnh. Có một tia sáng cuối đường hầm.
Có một điều mới tác động đến tình hình chính trị Việt Nam ngày hôm nay đó là sự hoạt động mạnh mẽ của các xã hội dân sự. Bộ chính trị không còn con đường nào khác ngoài chuyện dân chủ hóa đất nước, dân chủ hóa Việt Nam ngay tức khắc.
Đó là giải pháp duy nhất để cứu nguy dân tộc. Chính phủ do dân bầu ra mới có chính nghĩa, có căn bản pháp lý, có hậu thuẫn, để bảo vệ quyền lợi và chủ quyền của đất nước chúng ta ở biển Đông.
Lãnh đạo bối rối
Kính Hòa: Có những quan sát cho thấy là trong các cuộc biểu tình được kêu gọi bởi 20 tổ chức dân sự, hay là cuộc bạo động của công nhân ở các khu công nghiệp dường như được sự bật đèn xanh của chính phủ. Bác sĩ có nhận thấy như vậy không?
BS Nguyễn Đan Quế: Sức mạnh quần chúng đang lên thì Trung Quốc đưa giàn khoan HD-981 xuống Biển Đông thì cái sức mạnh đó tăng lên ghê gớm lắm. Đó là rõ ràng không thể chối cãi đến ngày hôm nay, và theo tôi nó còn lên nữa.
Sự bối rối của bộ chính trị về mọi mặt trong cái chuyện đối phó như thế nào, rồi quần chúng mất tin tưởng, hàng ngũ rối loạn đủ mọi thứ. Thế thì chúng ta không cần nói chuyện đèn xanh hay đèn đỏ.
Bộ chính trị chẳng có cách nào khác là cố gắng thích ứng. Mà cố gắng thích ứng thế nào đi nữa thì phong trào đòi dân chủ và nhân quyền vẫn tiếp tục đi lên.
Không lệ thuộc tí nào vào cái gọi là đèn xanh hay đèn đỏ của bộ chính trị trong thời điểm này nữa. Dù có đòn ngón, cài người, tổ chức biểu tình giả hiệu, thì theo tôi tình thế bế tắc vẫn không tránh khỏi mà nếu không khéo lại lộ ra những chuyện khác đưa vào thế kẹt hơn nữa, anh sẽ bị phản tác dụng.
Chúng tôi không cần biết đèn xanh hay đèn đỏ, mà chắc chắn trong tình hình này, việc chính chúng tôi làm là buộc đảng cộng sản Việt Nam, bộ chính trị đảng cộng sản Việt Nam phải dân chủ hóa ngay.
Khởi đầu là Nguyễn Phú Trọng tổng bí thư, Nguyễn Tấn Dũng Thủ tướng và cùng toàn bộ Bộ chính trị phải từ chức ngay lập tức.
Phải dựa vào dân, dân chủ hóa đất nước
Kính Hòa: Vừa rồi ông Nguyễn Tấn Dũng cũng có lời tuyên bố mạnh mẽ lên án Trung Quốc tại hội nghị thượng đỉnh ASEAN tại Miến Điện. Bác sĩ nghĩ thế nào về điều đó?
BS Nguyễn Đan Quế: (cười) Thì tôi nói rồi, không chống thì mất nước, mà chống thì mất đảng. Thế quần chúng đang lên như vũ bão thì đảng cộng sản dường có vẻ muốn dựa vào.
Mà dựa vào thì mất đảng, vậy thì dù anh có tuyên bố thế nào đi nữa thì không có tác động bao nhiêu đến diễn biến của tình hình trong thời điểm này nữa. Dù Nguyễn Phú Trọng có nói gì chăng nữa, dù cho đến nay không dám nói tiếng nào.
Nói trắng ra là có một đường thoát là nhân dân, dân chủ hóa. Có một cái tuyên bố nào để cái đảng của anh ít thiệt hại nhất, chứ còn tham quyền cố vị thì theo chúng tôi ở thời điểm này sức mạnh quần chúng không cho phép chuyện đó.
Kính Hòa: Xin hỏi Bác sĩ câu cuối là bác sĩ nghĩ như thế nào về trách nhiệm và tương lai của Cao trào Nhân bản trong một tương lai dân chủ hóa của Việt Nam?
BS Nguyễn Đan Quế: Phong trào tranh đấu cho tự do dân chủ của đất nước ta hiện nay là một phong trào quần chúng tự phát. Trong đó Cao trào Nhân bản chỉ là một bộ phận. Tất cả các tổ chức, các nhóm, các hội đoàn tuân theo ba nguyên tác chính.
Thứ nhất là đến với. Mọi người đến với tổ chức, đến với phong trào, và đến với đường lối mới cho tự do dân chủ ở đất nước chúng ta.
Thứ hai là không phân biệt gì hết, trai gái tuổi tác, ai là người biến đường lối mới thành hiện thực, tức là dân chủ hóa đất nước, thì người đó có nhiệm vụ phải cống hiến, phải hy sinh, để hoạt động cho đất nước vào lúc này.
Và cái nguyên tắc thứ ba là đường lối mới dân chủ hóa chỉ đạo đầu ốc cho tất cả những anh em đang đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền cho Việt Nam.
Kính Hòa:Cám ơn bác sĩ Nguyễn Đan Quế đã dành thì giờ cho đài Á châu tự do thực hiện cuộc phỏng vấn này.
Đang xảy ra các cuộc biểu tình chống Trung Quốc ở Việt Nam
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình tiết lộ một thứ trưởng ngoại giao đang thăm Trung Quốc để “trao đổi thẳng thắn các vấn đề giữa hai nước” từ ngày 13-15/5.
Tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội vào hôm 15/5, ông Bình cho biết Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn đã đến Bắc Kinh.
Ông Bình không tiết lộ Thứ trưởng Sơn sẽ đối thoại với cấp nào của Trung Quốc, và nói rằng sẽ “thông báo sớm khi có thông tin”.
Ông Hồ Xuân Sơn nói tốt tiếng Trung vì đã học tại Đại học Bắc Kinh, Khoa Trung văn.
Trả lời các phóng viên trong và ngoài nước, ông Lê Hải Bình nói rằng Việt Nam đã thể hiện “thiện chí” trong giải quyết tranh chấp, nhưng đáp lại Trung Quốc vẫn duy trì hiện diện quân sự lớn với nhiều tàu chiến, máy bay, tàu hải giám, và tàu cá bọc thép.
Ông Bình nói Việt Nam luôn coi trọng hợp tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc, nhưng cho rằng quan hệ chỉ có thể tốt đẹp nếu có “thiện chí xử lý các bất đồng”và “tôn trọng lẫn nhau”.
“Rõ ràng các hành động sai trái của Trung Quốc đã ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin cũng như tình cảm của người dân Việt Nam. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn cố gắng duy trì các hợp tác bình thường vì lợi ích của nhân dân hai nước.”
“Những ngày qua đồng bào ta ở nhiều nước đã thể hiện lòng yêu nước và phản đối hành động của Trung Quốc.“
Lê Hải Bình, phát ngôn viên ngoại giao Việt Nam
Khi được hỏi giới hạn kiềm chế của Việt Nam sẽ đến mức nào, ông Bình cho biết sẽ sử dụng “mọi biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền hợp pháp”, “kiên trì biện pháp ngoại giao”, nhưng sẽ “có phản ứng thích hợp” tùy theo “diễn biến thực tế”.
Từ ngày 7/5, Việt Nam đã cho lưu hành tại Liên Hiệp Quốc công hàm phản đối Trung Quốc đưa giàn khoan vào hạ đặt trái phép tại vùng biển Việt Nam, ông Bình nói.
‘Xúc động với lòng yêu nước’
Trước những cuộc biểu tình của người Việt ở khắp nơi trên thế giới, người phát ngôn của bộ Ngoại giao Việt Nam nói “Đảng, Nhà nước và nhân dân trong nước hết sức xúc động” lòng yêu nước của “đồng bào trên thế giới”.
Tuy vậy, ông Bình cũng cảnh báo “việc thể hiện này phải đúng luật pháp”, và khẳng định Việt Nam “sẽ áp dụng mọi biện pháp cần thiết để đảm bảo quyền lợi chính đáng của các doanh nghiệp, trong đó có doanh nghiệp Đài Loan”.
Trả lời câu hỏi của hãng thông tấn AFP về tin Trung Quốc tăng cường quân ở biên giới phía Bắc, phát ngôn viên bộ Ngoại giao nói chưa có thông tin gì, và giao thương của người dân hai bên vẫn diễn ra bình thường.
Ông Bình cũng cho biết đại sứ mới của Trung Quốc đã có mặt tại Hà Nội từ ngày 11/5, và đang trong thủ tục trình quốc thư để chính thức bắt đầu công việc.
Bạo động xảy ra tại công trường dự án Formosa, nơi có khoảng 4000 công nhân TQ
CTV Danlambao – Chiều ngày 14/5/2014, một cuộc xung đột đẫm máu nhắm vào công nhân Trung Quốc đã xảy ra tại công trường dự án Formosa thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Tình hình bạo lực đã leo thang đến mức khủng khiếp vào lúc tối và kéo dài đến tận nửa đêm vẫn không có dấu hiệu chấm dứt.
Nguồn tin chưa kiểm chứng gửi đến Danlambao cho biết cuộc bạo động đã khiến nhiều người Việt Nam và Trung Quốc thiệt mạng. Bệnh viện đa khoa Kỳ Anh chật cứng nạn nhân, số lượng thương vong được nói là rất lớn.
Trước đó, vào lúc 7 giờ sáng cùng ngày, khoảng 1000 công nhân dự án Formosa đã ngừng làm việc để xuống đường phản đối hành động xâm lược của nhà cầm quyền CS Trung Quốc. Theo báo Dân Trí, cuộc tuần hành được mô tả là diễn ra trong trật tự và ôn hòa,
Tuy nhiên, sang đến buổi trưa thì tình trạng căng thẳng bắt đầu gia tăng tại khu vực công trường dự án Formosa, nơi hiện đang có khoảng 7000 công nhân và các chuyên gia Việt Nam, Trung Quốc, Đài Loan… làm việc.
Đến chiều, nhiều người lạ mặt kéo đến chặn đường trước cổng công trường dự án Formosa. Có tin nói rằng những người này không phải là công nhân và cũng không phải người địa phương.
Xung đột bắt đầu bùng phát khi một chiếc xe chở công nhân Trung Quốc bị nhiều người lao vào tấn công, đập phá. Các khu nhà của công nhân Trung Quốc cũng bị phóng hỏa và đốt cháy.
Lực lượng cảnh sát cơ động đã được huy động đến hiện trường từ khá sớm, tuy nhiên tình trạng bạo lực vẫn tiếp tục gia tăng đến mức khủng khiếp trong buổi tối.
Những hình ảnh kinh hoàng trên các mạng xã hội đã cho thấy những cảnh tượng đầy thương tâm về cuộc bạo động. Hàng chục nạn nhân nằm la liệt và bất động trên mặt đất, khuôn mặt giàn dụa máu và không rõ tình trạng sống chết.
Càng về đêm, bạo động tiếp tục leo thang không có dậu hiệu chấm dứt. Toàn bộ khu vực dự án Formosa bị vây kín. Cả công nhân Việt Nam lẫn Trung Quốc không thể ra ngoài do tình trạng bạo lực không thể kiểm soát.
Nguồn tin từ Hà Tĩnh nói rằng, rất nhiều công nhân không không ủng hộ bạo lực, không tham gia đốt phá nhà máy đã bị mắc kẹt giữa các cuộc xung đột.
Bệnh viện đa khoa huyện Kỳ Anh hoàn toàn quá tải do số lượng thương vong rất lớn. Nguồn tin chưa kiểm chứng cho biết, vụ bạo động khiến nhiều công nhân gồm cả Việt Nam và Trung Quốc đã phải thiệt mạng nơi đất khách, quê người.
Rạng sáng ngày 15/5/2014, cuộc bạo động vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại. Diễn biến các cuộc tấn công bạo lực nhắm vào công ty và người dân Trung Quốc đang hết sức nghiêm trọng, trong khi lực lượng công an Việt Nam gần như bất lực và hoàn toàn không kiểm soát được tình hình.
Khu liên hợp Gang thép và Cảng nước sâu thuộc Tập đoàn Formosa được xem là một ‘siêu dự án’ của Đài Loan đầu tư với số vốn lên đến 20 tỷ đô-la Mĩ. Dự án nằm trong khu Kinh tế Vũng Áng, thuộc huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh.
Hiện có khoảng 7000 công nhân và các chuyên gia của Việt Nam, Đài Loan, Trung Quốc… đang làm việc tại công trường xây dựng nhà máy. Do nhiều công ty Trung Quốc trúng thầu xây dựng, cộng thêm lối làm việc thiếu trách nhiệm của giới chức Hà Tĩnh, ước tính có khoảng 4000 công nhân Trung Quốc đã đến làm việc tại đây mà không có visa lao động.
Bloody violence targeting Chinese workers in Ha Tinh
CTV Danlambao / Translated by Như Ngọc – On the afternoon of May 14, 2014, a bloody conflict targeting Chinese workers occurred at the Formosa project site in Ky Anh, Ha Tinh province. The violence has escalated to a horrific level since the evening, until midnight there is no any sign of ending.
An unconfirmed source told Danlambao that many Vietnamese and Chinese have been killed during the riots. The Ky Anh Hospital is fully packed with injured people. The number of casualties is said to be very large.
Earlier, at 7 a.m. on the same day, about 1,000 Formosa project workers stopped their work to stage a protest against the Chinese incursion. According to Dan Tri newspaper, the rallies took place in a peaceful and orderly manner. However, the situation became very tense in the afternoon at the project site.
In the evening many strangers came over to block the gates of the Formosa project site. Reportedly, they are not workers or local residents.
The conflict started when a vehicle carrying Chinese workers was attacked and the buildings of Chinese workers were also torched and burned.
Riot police were mobilized to the scene quite early, but the violence continued to increase terribly during the evening.
The horrifying images posted on social networking sites show the horrific scenes of the violence. Dozens of victims lying on the ground motionless with bloody face and their fates are unknown.
Violence continues to escalate without an ending sign at late night. The entire are of the project site has been barricaded. Neither Vietnamese nor Chinese workers can get out because of uncontrollable violence.
Sources from Ha Tinh say that many nonviolent workers are trapped between the conflicts.
At dawn on May 15, 2014, the violence still has no sign of ending. The violent attacks targeting Chinese companies and the Chinese people are becoming very serious while Vietnamese police forces are almost helpless and completely unable to control the situation.
The iron and steel complex and deep water port being developed by the Formosa group of Taiwan is a multi-billion project located in Vung Ang Economic Zone, Ky Anh district, Ha Tinh province.
Currently, the project employs about 7,000 workers and experts from Vietnam, Taiwan and China. Because many Chinese companies have won contracts and the irresponsibility of Ha Tinh authorities, an estimated 4,000 Chinese workers have come to work here without a work visa.
Chiều 15/5, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh điện đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị.
Truyền thông Việt Nam nói ông Minh một lần nữa yêu cầu Trung Quốc rút ngay giàn khoan và các tàu đang xâm phạm “trái phép” vùng biển Việt Nam.
Ngoại trưởng Việt Nam cũng nói các hành vi “manh động, phá hoại” ở một số nơi tại Việt Nam “là các hành vi vi phạm pháp luật của một số cá nhân lợi dụng tình hình để gây rối, làm mất trật tự, an ninh và an toàn xã hội”.
Ông Minh khẳng định Việt Nam sẽ “làm hết mình để tạo mọi thuận lợi và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cá nhân, doanh nghiệp và các cơ quan nước ngoài tại Việt Nam, bao gồm cả người và các doanh nghiệp Trung Quốc”.
Nhân biểu tình chống Trung Quốc tại Việt Nam, báo Anh, tờ The Guardian 15/5 ra ở London viết:
“Năm 2012, chính quyền Trung Quốc cũng cho phép các đợt biểu tình lớn phản đối Nhật Bản vì căng thẳng tại vùng Biển Hoa Đông. Người biểu tình khắp cả nước đã đập phá các cửa hàng Nhật, phá xe do Nhật sản xuất trước khi chính quyền ra lệnh cho họ giải tán.”
“Tuyên truyền của Trung Quốc nay đang kiểm duyệt tin tức về đợt biểu tình [ở Việt Nam], theo trang China Digital Times tiết lộ ra. Trung Quốc nói báo chí ‘không được đưa tin về các doanh nghiệp có vốn Trung Quốc ở Việt Nam bị người Việt Nam tấn công.”
Một công nhân tham gia vào cuộc biểu tình chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông nói với BBC rằng anh ‘chỉ muốn góp sức với mọi người để đấu tranh với Trung Quốc thôi’.
Trả lời BBC Việt ngữ hôm 14/05 khi đang trên đường biểu tình cùng với các đồng nghiệp của mình ở huyện Bình Tân, phía Tây Thành phố Hồ Chí Minh, một công nhân có tên là Hoàng Đình Thái nói hành động của anh là ‘tự ý của bản thân’ và ‘không có ai kêu gọi, vận động’.
“Chiều nay (14/5) tôi mới tham gia (biểu tình) do được nghỉ làm,” anh nói.
“Bây giờ nước mất nhà tan thì công việc đâu mà làm nữa,” anh nói thêm, “Trung Quốc phải rút khỏi Việt Nam thì chúng tôi mới làm lại.”
Anh Thái năm nay 37 tuổi, quê ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, và hiện đang là công nhân của Công ty giày Pou Yuen thuộc sở hữu của Đài Loan đóng tại Quận Bình Tân.
Khi được hỏi lý do vì sao lần này có nhiều công nhân cũng xuống đường giống như anh, người công nhân này nói: “Lần này cả thế giới ủng hộ mình thì mình đâu có gì phải sợ nó để cho nó leo thang như vậy đâu.”
Khi được hỏi có sợ việc biểu tình ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống của bản thân hay không, anh cho biết: “Tất nhiên mình đã xác định nghỉ việc rồi thì phải tính đến việc khác nếu như công việc (biểu tình) cứ kéo dài.”
“Tất nhiên cũng sợ, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình thì sao không sợ?” anh nói và ở nhà ‘bà xã lại cổ vũ thêm không sợ chồng mất việc’.
Về hành động bạo động của một số người trong cuộc biểu tình ở Bình Dương, anh cho rằng ‘người ta làm như thế là sai’.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “ nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Luật sư Lê Công Định viết trên Facebook cá nhân ngày 14/05:
Tháng 7/2010, khi bị giam cùng anh Trần Huỳnh Duy Thức ở Xuân Lộc, bàn về tình hình Biển Đông, anh Thức nói với tôi rằng chiến lược của Việt Nam cần tập trung vào những điểm chính sau đây:
1. Quốc tế hóa tranh chấp chủ quyền, tuyệt đối không nên thương lượng riêng với Trung Quốc trong bất cứ trường hợp nào (như vậy, nói cách khác, “Thỏa thuận những nguyên tắc chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển”,… do hai Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Hồ Cẩm Đào ký trong dịp Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc vào tháng 10-2011 là một sai lầm lịch sử);
2. Tránh cô lập hóa về ngoại giao, tranh thủ ủng hộ bên thứ ba trong cuộc tranh chấp với Trung Quốc, như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan và Philippines;
3. Tận dụng công pháp quốc tế, khởi kiện Trung Quốc trước các cơ quan tài phán quốc tế bằng mọi cách, kể cả liên kết với các bên thứ ba;
4. Xem xét khả năng tham gia liên minh quân sự với một đồng minh mạnh, làm đối trọng với Trung Quốc; và
5. Từng bước xây dựng một lực lượng hải quân hùng mạnh.
Những gì đang diễn ra tại Biển Đông cho thấy anh Trần Huỳnh Duy Thức là một chiến lược gia có tầm nhìn hơn bất kỳ nhà lãnh đạo nào hiện tại.
“Cho tới nay, sau khi số công dân Trung Quốc mất tích hay thiệt mạng vẫn chưa được xác nhận, Hà Nội phải đối mặt với nhiệm vụ khẩn cấp trong việc cho thế giới bên ngoài thấy họ thực sự nghiêm túc trong việc bảo vệ quyền chính đáng của người nước ngoài ở đây.
Quốc gia này cũng nên hành động nhanh nhằm chứng tỏ độ đáng tin cậy trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các khu vực bị ảnh hưởng nặng nhất từ cuộc biểu tình bạo lực.
Các vụ tấn công này, nếu không được kiểm soát, chắc chắn sẽ tổn hại tới danh tiếng của Việt Nam là điểm đến đầu tư và du lịch đối với quốc tế, là cú tác động nghiêm trọng tới nền kinh tế đang phát triển nhanh ở vùng Đông Nam Á.
Một số nhà phân tích phương Tây đã đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các cuộc tấn công này làm lá bài để đàm phán với Trung Quốc.
Nhưng nếu họ nghĩ theo cách này thì thực là ngây thơ và man rợ. Việc này đơn giản là vi phạm nguyên tắc cơ bản về nhân loại khi dùng sự mất mát của mạng người nhằm thúc đẩy mục tiêu chính trị.”
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng lại vừa lên tiếng phê phán Trung Quốc trong lúc hai nước căng thẳng vì vụ giàn khoan trên Biển Đông.
“Trung Quốc không những không chấp nhận đề nghị chính đáng của Việt Nam mà còn tiếp tục tăng cường: trước là hơn 80 tàu, bữa nay là hơn 90 tàu, vòng mấy vòng bảo vệ giàn khoan, không cho tàu của ta tiếp cận.
“Trong khi tàu cảnh sát biển và kiểm ngư của ta tiếp cận là để yêu cầu rút giàn khoan chứ không phải dùng vũ lực. Thế mà Trung Quốc lại còn đổ lỗi là Việt Nam quấy rối,” ông Nguyễn Tấn Dũng được trích lời trên báo điện tử VietnamNet.
“Hiện chưa xảy ra xung độ lớn mà đã ảnh hưởng an ninh, an toàn hàng hải rồi”, Thủ tướng Dũng nhận định.
Thủ tướng cũng nói “đánh giá cao” sự đồng lòng của người dân trong việc ủng hộ chính phủ đấu tranh chủ quyền, nhưng phê phán các “hành động sai và vi phạm pháp luật”.
Ông Dũng khẳng định Việt Nam chỉ phản đối “nhà cầm quyền Trung Quốc”, còn với người dân, doanh nghiệp Trung Quốc và các nước khác hợp tác làm ăn thì phải bảo vệ họ.
“Phải bảo đảm an ninh an toàn cho mọi người dân, mọi doanh nghiệp. Bất cứ ai khi ta đã mời vào đầu tư thì phải đảm bảo tính mạng, tài sản theo đúng luật pháp,” Thủ tướng Dũng nói.
Trong cuộc gặp mặt cử tri, ông Dũng cũng cho biết thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam vừa đối thoại với người đồng cấp ở Bắc Kinh và nói Việt Nam đang “kêu gọi cộng đồng quốc tế ủng hộ”.
“Tới hôm nay rất mừng là quốc tế đã lên tiếng phê phán Trung Quốc, kêu gọi họ không dùng vũ lực. Chưa thấy chính phủ nước nào lên tiếng ủng hộ Trung Quốc,” Thủ tướng Dũng được báo trong nước dẫn lời.
Bài xã luận trên JakartaGlobe có đoạn viết:
Các cuộc bạo loạn chết người tại Việt Nam là một lời cảnh báo cho các lãnh đạo Đông Nam Á và Trung Quốc rằng không có con đường nào khác trong việc giải quyết tranh chấp ở biển Đông ngoài việc phải có cuộc đối thoại nghiêm túc, chân thành.
Chúng tôi lên án các vụ tấn công người Trung Quốc tại Việt Nam và đòi hỏi chính phủ Việt Nam phải bảo vệ các công dân nước ngoài đang có mặt tại Việt Nam.
Tại Hà Tĩnh, tình trạng bạo loạn bùng lên trong hôm qua 14/5, khiến ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng và nhiều người khác bị thương.
Vào khoảng 9:30 tối ngày 15/05, trang Facebook của Công ty gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh nơi xảy ra đụng độ đưa thông điệp như sau:
HÃY GIỮ LẤY MIẾNG CƠM CỦA CHÍNH CHÚNG TA
Các bạn đồng nghiệp thân mến. Đa số các văn phòng trong công ty đã bị đập phá và cướp bóc trang thiết bị, việc hoạt động trở lại của công ty gặp khó khăn lớn.
Thiết nghĩ, nếu công ty gặp khó khăn, cho các bạn nghỉ việc không lương thì chúng ta đều phải chịu khổ, vậy có nên chăng chúng ta, những nhân viên người Việt chân chính, hãy chung tay với công ty khắc phục một phần hậu quả này.
Do đó mình có ý kiến rằng, mỗi nhân viên của công ty hãy đóng góp một ngày lương để giúp công ty nhanh chóng phục hồi hoạt động.
Các bạn thấy thế nào??!!
Trước đó trên trang này viết: “Các thánh ơi, yêu nước là phải đánh, đập, phá, giết và cướp ah?
Đau lòng thay khi miếng cơm của hàng vạn người dân bị một nhóm người làm cho tan nát!
Hãy là người yêu nước, đừng là người phá nước!” Các bạn nghĩ sao?
昨天的事情，真的很道歉各位台灣朋友們。公司收到那麼大的損失，我 們覺得很慚愧。(Những gì xảy ra ngày hôm qua, chúng tôi thực sự xin lỗi bạn bè Đài Loan. Công ty đã phải chịu một mất mát lớn, chúng tôi cảm thấy rất xấu hổ.)
Liệu những tranh chấp hiện tại sẽ dẫn đến xung đột giữa hai nước và gây bất ổn cho khu vực? Mời các bạn đón đọc bài phân tích ‘ Việt – Trung căng thẳng trên biển trên bộ‘ của Đoàn Xuân Lộc gửi BBC ngày 15/05.
Bộ Ngoại giao Đài Loan nói họ đang đặt 20.000 phù hiệu để phát cho các công ty Đài Loan ở Việt Nam. Các phù hiệu này mang các dòng chữ tiếng Việt như “Tôi là người Đài Loan”, “Tôi đến từ Đài Loan”, để tránh không bị nhầm là công dân Trung Quốc.
Một nghị sĩ đối lập, Tsai Huang-liang, đề nghị chính phủ Đài Loan thương lượng với Việt Nam để Hà Nội cho phép doanh nghiệp Đài Loan treo cờ ‘Trung Hoa Dân Quốc’.
Ngoại trưởng Đài Loan David Lin nói bộ ngoại giao sẽ cố gắng thương lượng theo hướng đó.
Đại sứ quán Trung Quốc ngày 2014/05/15 ra thông báo đặc biệt nhắc nhở công dân Trung Quốc tại Việt Nam chú ý đến an toàn cá nhân và tài sản của họ.
Thông báo có đoạn “Gần đây tại Bình Dương, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Long An, Bà Rịa – Vũng Tàu, Hà Tĩnh, Thái Bình và các tỉnh khác tại Việt Nam đã bị gián đoạn bởi các vụ bạo động xảy ra đối với doanh nghiệp Trung Quốc và nhân viên người Trung Quốc. Trong tình hình hiện nay, Đại sứ quán và lãnh sự quán Trung Quốc tại Việt Nam đã yêu cầu chính quyền Việt Nam có các biện pháp hữu hiệu để bảo vệ sự an toàn cá nhân và quyền lợi của công dân Trung Quốc. Chúng tôi một lần nữa nhắc nhở các công dân Trung Quốc có biện pháp phòng ngừa, tăng cường tự bảo vệ, tránh đi lại nếu không cần thiết.”
Bộ Ngoại giao Singapore nói họ xác nhận được một cờ Singapore bị đốt ở Khu công nghiệp Việt Nam – Singapore 1 thuộc tỉnh Bình Dương hôm 13/5.
Singapore nói đây là vụ việc “nghiêm trọng vì lá cờ là biểu tượng quốc gia thiêng liêng”.
Sứ quán Singapore ở Hà Nội đã bày tỏ lo ngại với chính phủ Việt Nam hôm 14/5.
Theo Bộ Ngoại giao Singapore, hiện chưa có tin tức về người Singapore bị ảnh hưởng vì các cuộc biểu tình.
Việt Nam nói va chạm giữa tàu của Trung Quốc với các tàu của lực lượng chấp pháp Việt Nam “nhìn chung đã giảm” trong hôm 15/5 so với những ngày trước.
Ông Nguyễn Văn Trung Phó Cục trưởng Cục Kiểm ngư, phát biểu tại cuộc họp báo tổ chức tại Hà Nội hôm 15/5.
Cùng ngày phát biểu với cử tri ở Hải Phòng, Thủ tướng Việt Nam cũng nói “mức độ hung hăng” của Trung Quốc đã giảm.
Ông Nguyễn Tấn Dũng được báo trong nước dẫn lời: “Kết quả đấu tranh, bước đầu, trên thực địa, mức độ hung hăng, đâm ủi, bắn súng nước của tàu Trung Quốc có giảm.”
Trang tin VnExpress tường thuật Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng trong công điện khẩn ra sáng nay 15/5 cho rằng những ngày qua nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Tuy nhiên, theo VnExpress, Thủ tướng đánh giá việc có một số người manh động, phá hoại cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ tại một số địa phương là “nghiêm trọng”, và đã yêu cầu Bộ Công an cùng các bộ ngành kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật.
Bộ Ngoại Giao Việt Nam: Diễn đàn hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng lần thứ 8 đã được tổ chức ngày 15/5/2014 tại thành phố Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc. Tham dự Diễn đàn có khoảng 200 đại biểu đến từ các Bộ/ngành, viện nghiên cứu và doanh nghiệp của các nước ASEAN và Trung Quốc. Đoàn Việt Nam do Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Hồng Trường dẫn đầu tham dự.
Diễn đàn đã tập trung trao đổi về việc triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng trong 8 năm qua và thảo luận sâu về đổi mới tài chính, đầu tư, phát triển công nghiệp, hợp tác công nghiệp xuyên biên giới, hợp tác cảng biển và xây dựng mạng lưới tiếp vận trong khu vực Vịnh Bắc Bộ mở rộng nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư và giao lưu nhân dân giữa các nước ASEAN và Trung Quốc.
Phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường khẳng định Việt Nam ủng hộ và sẵn sàng hợp tác với các nước liên quan triển khai hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ mở rộng; đề nghị các nước cần tiếp tục hợp tác chặt chẽ trong các lĩnh vực ưu tiên như cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường, nông nghiệp, giao lưu nhân dân…, đặc biệt là huy động vốn và nguồn tài trợ cho các dự án trọng điểm trong khuôn khổ hợp tác này.
Trước tình hình Biển Đông gần đây, Trưởng đoàn ta nhấn mạnh yêu cầu duy trì sự ổn định chính trị và xây dựng, củng cố môi trường thuận lợi cho hoà bình; khẳng định hợp tác cần dựa trên nguyên tắc bình đẳng, cùng có lợi, tôn trọng luật pháp quốc tế, độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước tham gia, tuân thủ luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, thực hiện đầy đủ và nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), hướng tới xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử COC.
Trang tin Dân Trí dẫn lời Trung tá Nguyễn Thanh Liêm, Phó giám đốc Công an Hà Tĩnh nói tại cuộc hop báo nhanh về tình hình khu công nghiệp Vũng Áng chiều 15/5: “Đến lúc này chúng tôi đã khởi tố vụ án, bắt giữ 76 đối tượng. Qua điều tra sơ bộ, có ba nhóm đối tượng gây ra vụ việc, gồm: nhóm kích động công dân gây rối phá hoại tài sản, gây mất trật tự; nhóm phá hoại tài sản và nhóm trộm cắp tài sản.”
PGS. TS. Phạm Quý Thọ (Nhà phân tích chính sách công, Học Viện Chính sách & Phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư) trả lời BBC ngày 15/05/2014:
“Về lâu dài, Việt Nam cần phải có những biện pháp tổng thể, trước hết phải có những biện pháp tuyên truyền vì dân trí nước mình (Việt Nam) người ta chưa thực sự hiểu vấn đề này lắm. Người ta hay gắn những vấn đề, thí dụ như vấn đề biển đảo, rồi vấn đề chiến tranh biên giới, hoặc những lịch sử va chạm với Trung Quốc, thì người ta chưa phân biệt rạch ròi việc đó, những va chạm đó với vấn đề toàn cầu hóa và phát triển kinh tế hiện nay. Điều đó cần phải làm cho không chỉ dân mà một số giới người ta hiểu được điều đó, nhưng hiện nay chưa làm được.
“Tiếp theo, cần phải có những định hướng, thậm chí theo tôi phải ra những luật biểu tình, để làm sao đấy khi người dân xuống đường biểu tình, thì nó theo một trật tự nhất định, chứ không thể để tự phát như hiện nay.
“Luật biểu tình thậm chí được đưa ra trước Quốc hội lấy ý kiến có nên thảo luận Luật biểu tình hay không, nhưng rồi lại chìm vào im lặng. Hiện nay chưa có, nhưng tôi nghĩ nếu mà đưa ra luật biểu tình này, thì trong trường hợp này là có lợi. Bởi vì luật đó sẽ giải thích trong trường hợp nào được biểu tình, và được biểu tình như thế nào, thì tại sao chúng ta không làm những việc đó?
“Thì đó là những việc tiếp theo là hoàn thiện thể chế về luật pháp nữa. Việc đó Việt Nam cũng nên làm, không chỉ có những biểu tình mà người ta nghi ngại là việc biểu tình sẽ xấu cho chính phủ, mà nhân đây cũng phải nói rằng nhiều cuộc biểu tình khác. Thí dụ, ngay như việc biểu tình nước ngoài trong vụ va chạm Biển Đông này, manh động vừa rồi, thì rõ ràng người ta chưa hiểu lắm về nội hàm của biểu tình là như thế nào. Cho nên, việc hoàn thiện hệ thống về luật pháp cũng là giải pháp thứ hai mà tôi có thể khuyến cáo.
“Cái thứ ba là về kinh tế, cũng phải lường trước trong thời gian tới có thể có khó khăn về kinh tế, cho nên phải chuẩn bị sẵn những tình hình để đối phó, ví dụ như là một số dự án có thể bị chậm trễ, cái này phải có những đối sách về kinh tế. Thứ hai nữa là làn sóng đầu tư ở một số nước, thông qua những cái như thế này, cần phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích, nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo tin cậy, để cho người ta thấy việc đó chỉ là nhất thời, và thông qua những cái này, chúng ta phải có những quan hệ ngoại giao để giải thích. Nhưng đồng thời cũng phải có chiều hướng để tạo một môi trường như thế nào đấy thật là tin cậy, để cho người ta thấy rằng việc đó chỉ là nhất thời.
“Bởi vì có thể đối với Trung Quốc, Đài Loan, biết đâu sau này gặp một đối tác khác, người ta cũng manh động như thế thì quả là nguy hiểm đối với đầu tư trực tiếp nước ngoài, cũng như hình ảnh lâu dài của Việt Nam đối với phát triển kinh tế của Việt Nam và những quan hệ kinh tế của Việt Nam đối với thế giới.”
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Hải Bình tiết lộ một thứ trưởng ngoại giao đang thăm Trung Quốc để “trao đổi thẳng thắn các vấn đề giữa hai nước” từ ngày 13-15/5.
Tại cuộc họp báo thường kỳ tại Hà Nội vào hôm 15/5, ông Bình cho biết Thứ trưởng Hồ Xuân Sơn đã đến Bắc Kinh.
Ông Bình không tiết lộ Thứ trưởng Sơn sẽ đối thoại với cấp nào của Trung Quốc, và nói rằng sẽ “thông báo sớm khi có thông tin”.
Ông Hồ Xuân Sơn nói tốt tiếng Trung vì đã học tại Đại học Bắc Kinh, Khoa Trung văn.
Trả lời các phóng viên trong và ngoài nước, ông Lê Hải Bình nói rằng Việt Nam đã thể hiện “thiện chí” trong giải quyết tranh chấp, nhưng đáp lại Trung Quốc vẫn duy trì hiện diện quân sự lớn với nhiều tàu chiến, máy bay, tàu hải giám, và tàu cá bọc thép.
Ông Bình nói Việt Nam luôn coi trọng hợp tác chiến lược toàn diện với Trung Quốc, nhưng cho rằng quan hệ chỉ có thể tốt đẹp nếu có “thiện chí xử lý các bất đồng”và “tôn trọng lẫn nhau”.
“Rõ ràng các hành động sai trái của Trung Quốc đã ảnh hưởng tiêu cực đến lòng tin cũng như tình cảm của người dân Việt Nam. Mặc dù vậy, Việt Nam vẫn cố gắng duy trì các hợp tác bình thường vì lợi ích của nhân dân hai nước.”
Khi được hỏi giới hạn kiềm chế của Việt Nam sẽ đến mức nào, ông Bình cho biết sẽ sử dụng “mọi biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế để bảo vệ quyền hợp pháp”, “kiên trì biện pháp ngoại giao”, nhưng sẽ “có phản ứng thích hợp” tùy theo “diễn biến thực tế”.
“Việt Nam đã và đang kiên trì đối thoại, tiến hành giao thiệp nghiêm túc với Trung Quốc ở nhiều cấp độ, dưới nhiều hình thức, phản đối mạnh mẽ hành vi sai trái của phía Trung Quốc. Đáp lại giao thiệp và thiện chí của Việt Nam, Trung Quốc tiếp tục duy trì và mở rộng hoạt động sai trái, điều thêm nhiều tàu và máy bay đến khu vực nói trên.
“Theo các cơ quan chức năng của Việt Nam, tính đến ngày hôm nay, Trung Quốc vẫn duy trì sự hiện diện của nhiều tàu quân sự, hải cảnh, hải giám, hải tuần, ngư chính, tàu cá vỏ sắt, các tàu dịch vụ cùng sự hỗ trợ của nhiều máy bay tại khu vực xung quanh giàn khoan Hải Dương – 981.
“Trong khi các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam hết sức kiềm chế thì Trung Quốc tiếp tục có những hành động hung hăng, đưa tàu, máy bay đến uy hiếp, dùng vòi rồng có công suất lớn nhằm vào các tàu công vụ của Việt Nam đang thực thi nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương”, ông Bình cho biết, theo trang web Bộ Ngoại giao Việt Nam.
Nhật báo Quân Giải phóng của Trung Quốc bác bỏ tin trên truyền thông nước ngoài nói rằng quân đội của họ ở Quảng Tây và Vân Nam “đặt vào tình trạng báo động cấp ba”, theo BBC Tiếng Trung.
Trang báo Quân Giải phóng 15/5 cho hay, tin như vậy, “chỉ là tin giả”, sau khi có bài trên trang đánh giá quân sự Trung Quốc ở Canada viết rằng Trung Quốc có bốn mức báo động quân sự và cấp thứ ba là cấp trước mức cao nhất tức mức “tổng động viên”.
Một số nguồn tin tiếng Việt cũng đặt câu hỏi về chuyến thăm Côn Minh của Bộ trưởng Quốc phòng Thường Vạn Toàn hôm 12/5 nhưng các báo Trung Quốc nói đây chỉ là chuyến thăm thị sát sau các vụ bất ổn liên quan đến người Uighur ở Vân Nam.
Trong hình là quang cảnh tại một nhà máy của Đài Loan ở Bình Dương bị phóng hỏa.
Tân Hoa Xã: Ít nhất hai công dân Trung Quốc thiệt mạng và hơn 100 được đưa tới bệnh viện.
Bản tin cho hay đã phát hiện một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính làm việc cho một nhà máy phụ tùng xe đạp tại Tình Bình Dương bị giết hại.
Công an Việt Nam đang giải quyết vụ việc và giới ngoại giao từ tòa đại sứ Trung Quốc đang tới hiện trường.
Một công dân Trung Quốc khác thiệt mạng tại tỉnh Hà Tĩnh.
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết (nguyên Đại biểu Quốc hội) nói với BBC:
“Nếu nói rằng đây là một sự khủng hoảng là cũng chưa đến mức. Đây chủ yếu là hành động tự phát của người dân Việt Nam do họ vô cùng phẫn nộ trước hành vi khiêu khích và xâm lăng của nhà cầm quyền Trung Quốc.
Thế còn về cách xử lý của chính quyền Việt Nam, tôi được biết là ở tỉnh Bình Dương, cũng như một số địa phương khác, những người đại diện chính quyền cũng đã đối thoại với những người biểu tình, giải thích cho những người biểu tình và hiện nay cũng chưa có một sự việc nào đáng tiếc xảy ra như là sự trấn áp thô bạo, chẳng hạn mà tôi nghĩ rằng nó là cách xử lý hợp lý.
Tôi chắc chắn rằng khi mà cái giàn khoan của Trung Quốc còn đó, nhất là khi Trung Quốc ngang nhiên cản phá các tàu chấp pháp của Việt Nam, và ngang nhiên từ chối đàm phán với Việt Nam, thậm chí còn đặt điều kiện đàm phán với Việt Nam (rằng) các tàu chấp pháp của Việt Nam phải rút đi đã, thì phải nói là không thể nào mà làm dịu được sự phẫn nộ của người dân.
Tôi chắc chắn là người dân (Việt Nam) sẽ còn xuống đường biểu tình nhiều để phản đối nhà cầm quyền Trung Quốc, còn qua vụ việc xảy ra ở Bình Dương, cũng như ở Hà Tĩnh, tôi chắc chắn rằng cả người dân đi biểu tình để thể hiện lòng yêu nước của mình, thể hiện sự phản đối Trung Quốc, cũng như là chính quyền cũng rút ra được nhiều bài học quan trọng, và chúng ta có thể kiểm soát được tình hình.”
Hãng tin Nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã nói ít nhất hai công dân Trung Quốc chết và hơn 100 người nhập viện sau các cuộc bạo loạn ở Việt Nam.
Một công dân Trung Quốc chưa rõ danh tính được phát hiện chết tại nhà máy Đài Loan, chuyên sản xuất phụ tùng xe đạp ở Bình Dương. Một công dân Trung Quốc khác bị giết chết tại Hà Tĩnh.
Tân Hoa Xã cũng dẫn các nguồn tin nói chừng 10 người Trung Quốc hiện vẫn chưa được tìm thấy sau các cuộc tấn công bạo loạn ở Hà Tĩnh.
Kyodo News: Chính phủ Campuchia tuyên bố sẽ không cho người Việt ở nước này tổ chức biểu tình chống Trung Quốc.
Hãng tin của Nhật dẫn lời Khieu Sopheak, phát ngôn nhân của Bộ Nội vụ, nói Campuchia không cho phép người nước ngoài biểu tình chống nước khác.
“Người nước ngoài không được dùng lãnh thổ Campuchia vì mục đích tổ chức hoạt động chống người nước khác.”
Phát ngôn nhân chính phủ có tuyên bố như vậy sau khi có tin đồng một hội người Việt ở Campuchia định tổ chức biểu tình trước sứ quán Trung Quốc ở Phnom Penh.
Reuters: Hải quân Hoa Kỳ một lần nữa đề nghị tăng các chuyến thăm tới Việt Nam trong bối cảnh căng thẳng về tranh chấp biển đảo ngày càng leo thang giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Trong một thông cáo gửi tới hãng tin Reuters, phía Hoa Kỳ khẳng định lại mong muốn thiết lập quan hệ hải quân chặt chẽ hơn với Việt Nam.
Phát ngôn viên và chỉ huy Hạm đội 7, ông William Marks viết trong thư trao đổi với Reuters: “Chúng tôi quan tâm tới việc kết nối các đối tác trên Biển Đông và hoan nghênh việc tăng cường các chuyến thăm cảng với Việt Nam.”
Viên chức quân sự Mỹ nói rằng hải quân nước này không thay đổi việc điều động do căng thẳng Trung – Việt, nhưng hàng ngày vẫn điều máy bay do thám bay trên vùng Biển Đông.
Tàu chỉ huy của Hạm đội 7 là tàu khu trục USS Blue Ridge, hiện cũng đang ở trong vùng biển Đông.
Cùng ngày, Chính phủ Nhật Bản cũng cho biết họ đã yêu cầu Việt Nam đảm bảo an toàn cho người dân và các công ty Nhật, hãng thông tấn Kyodo của Nhật đưa tin.
“Chúng tôi kêu gọi giới chức Việt Nam phải có phản ứng để đảm bảo an toàn cho người dân và công ty Nhật,” ông Yoshihide Suga, chánh văn phòng nội các Nhật Bản nói trong một cuộc họp báo.
Trong các cuộc bạo loạn ở Bình Dương hôm 13/5, một số doanh nghiệp Nhật đã bị tấn công nhầm.
Ông Suga nói cho đến giờ Chính phủ Nhật vẫn chưa nhận được báo cáo gì về thương vong của công dân Nhật trong các cuộc biểu tình ở Việt Nam.
Ông cho biết Bộ Ngoại giao Nhật đã cảnh báo người dân Nhật ở Việt Nam bằng email và các cách khác. Ông kêu gọi giải quyết các tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc một cách hòa bình thông qua đối thoại.
Hình ảnh biểu tình bên ngoài nhà máy thép Formosa ở Hà Tĩnh hôm 14/05.
Bắc Kinh cáo buộc Hà Nội ‘đồng lõa’ với những người biểu tình chống Trung Quốc vốn đã làm ít nhất một công dân Trung Quốc thiệt mạng trong các hành động phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan ra vùng biển có tranh chấp trên Biển Đông, hãng tin AFP đưa tin.
“Bạo động ở Việt Nam có sự liên hệ trực tiếp giữa thái độ dung dưỡng và đồng lõa từ phía Việt Nam với một số lực lượng chống Trung Quốc và những kẻ phạm pháp,” phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói với báo giới hôm thứ Năm ngày 15/5.
“Người Việt đang giới thiệu một bộ mặt xấu xí mà chính họ đã từng lên án hết mực, khi dân Trung Quốc bị chính quyền Bắc Kinh kích động trong cuộc xung đột ngoại giao với Nhật vào năm 2012.”
“Ngay lập tức, câu hỏi này được đặt ra là vụ bạo động này có lợi cho ai?”
“Chắc chắn cuộc bạo động này sẽ làm giảm sức đối đầu của Việt Nam với Trung Quốc trên biển Đông, vào lúc quan trọng nhất”.
Nhóm người Đài Loan ủng hộ Trung Quốc biểu tình bên ngoài Lãnh sự quán Việt Nam tại Hong Kong hôm 15/05. Người biểu tình hô khẩu hiệu đòi Việt Nam xin lỗi, đền bù thiệt hại, và xé bức ảnh ông Trương Tấn Sang.
Trung Quốc đã có cuộc họp khẩn cấp với đại sứ Việt Nam ở Bắc Kinh, phát ngôn viên Ngoại giao Trung Quốc, bà Hoa Xuân Oánh nói trong trong đoạn video do truyền hình CCTV phát hôm 15/05.
Bà Oánh cho biết Trung Quốc đã thúc giục Việt Nam thực hiện các biện pháp có hiệu quả nhằm đảm bảo an toàn cho công dân và tài sản của Trung Quốc ở Việt Nam.
Trong lúc đó, Tân Hoa xã đưa tin 10 người Trung Quốc hiện vẫn mất tích sau cuộc bạo động ở Vũng Áng, Hà Tĩnh.
Ban tiếng Việt Đài NHK của Nhật: (14/05/2014) “Lãnh sự quán Nhật Bản ở thành phố Hồ Chí Minh nói rằng một số người biểu tình đã có hành vi bạo lực, như phá cửa ra vào và làm vỡ cửa sổ của các doanh nghiệp Đài Loan, Hàn Quốc và Nhật Bản.
“Các nhà chức trách Đài Loan nói rằng hơn 100 doanh nghiệp Đài Loan đã bị ảnh hưởng, một số doanh nghiệp bị đốt nhà xưởng và một người Đài Loan bị thương do bị đánh vào đầu.
“Những văn phòng và doanh nghiệp có biển hiệu chữ Hán được cho là mục tiêu tấn công bừa bãi của người biểu tình.
“Văn phòng của Tổ chức xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO) tại thành phố Hồ Chí Minh cho biết, một vụ biểu tình chống Trung Quốc tương tự đã xảy ra ở một khu công nghiệp khác của tỉnh Bình Dương. Cơ quan này cũng cho biết các vụ biểu tình chống Trung Quốc cũng xảy ra ở tỉnh Đồng Nai, bên cạnh Bình Dương.
“Lãnh sự quán Nhật Bản cho biết đến nay chưa có thông tin về người Nhật nào bị thương.
“Một hiệp hội của các doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam đang kêu gọi các doanh nghiệp Nhật treo quốc kỳ Nhật Bản tại nhà máy, để chứng tỏ họ là doanh nghiệp Nhật Bản”, bản tin cho biết.
Theo trang tin Tiền PhongOnline, ông Đặng Quốc Khánh, Phó Chủ tịch UBND Hà Tĩnh nói công an tỉnh Hà Tĩnh đã khởi tố vụ án, bắt 76 đối tượng trong vụ bạo loạn Vũng Áng.
Nguyen Pacific, BBC Vietnamese Facebook: Là một người dân Việt Nam, tôi xin gửi lời xin lỗi chân thành đến nhân dân Đài Loan, và cá nhân những người bị ảnh hưởng bởi các vụ bạo loạn gần đây tại Việt Nam.
Xin hãy tha thứ và hiểu rằng những điều tồi tệ vừa xảy ra chỉ là của một số ít người Việt Nam kém hiểu biết. Nhân dân Việt Nam nói chung vẫn luôn là người bạn tốt của nhân dân Đài Loan. Một lần nữa thành thật xin lỗi !
Ngày 15/5, nhiều người Đài Loan đã xuống đường biểu tình trước Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam ở Đài Bắc và Lãnh sự quán Việt Nam ở Hong Kong để phản đối các cuộc bạo động nhằm vào công dân, công ty Đài Loan tại Việt Nam.
Lực lượng an ninh ở Đài Bắc đã phải ngăn người biểu tình tiến vào bên trong Văn phòng Kinh tế – Văn hóa Việt Nam và kêu gọi họ kiềm chế.
Theglobeandmail: Người Trung Quốc sang làm việc tại Việt Nam sợ hãi bỏ chạy bằng đường bộ và đường hàng không. Cảnh sát đường biên Campuchia nói trong hôm thứ Tư đã có 600 người Trung Quốc sang Campuchia qua cửa khẩu ở miền nam Việt Nam và có thêm những người khác tới trong hôm thứ Năm.
Hãng hàng không Đài Loan, China Airlines đang bổ sung thêm hai chuyến bay đi từ TP Hồ Chí Minh, hãng thông tấn Đài Loan Central News Agency nói.
Đại sứ Đài Loan Huang Chih-pen, người đã nói chuyện với một thành viên ban lãnh đạo Formosa có mặt tại chỗ vào sáng thứ năm nói những kẻ bạo loạn phóng hỏa vào các tòa nhà và săn lùng công nhân Trung Quốc nhưng không tấn công các lãnh đạo người Đài Loan.
Ông nói người đứng đầu chính quyền tỉnh Hà Tĩnh và giám đốc công an tỉnh đã có mặt trong lúc xảy ra bạo loạn nhưng đã không “ra lệnh có hành động cứng rắn đủ mức”.
Ông đại sứ nói một công dân Trung Quốc bị giết chết trong cuộc bạo loạn, và một người khác chết vì nguyên nhân tự nhiên trong thời gian này.
Xe máy bị đập phá bên ngoài nhà máy thép Formosa, Hà Tĩnh
Truyền thông Trung Quốc chỉ trích chính quyền Việt Nam đã “khuấy động chủ nghĩa dân tộc” trong các cuộc biểu tình chống Trung Quốc trên cả nước.
Ít nhất 15 nhà máy thuộc sở hữu nước ngoài đã bị đốt cháy và và hàng trăm nhà máy khác bị tấn công bởi người biểu tình tại hai khu công nghiệp ở miền nam Việt Nam vào thứ Ba.
Biểu tình nổ ra khi Trung Quốc đưa dàn khoan vào vùng biển tranh chấp với Việt Nam đầu tháng nay.
Lý Kim Minh, giáo sư ngành Biển Nam Trung Hoa tại ĐH Hạ Môn, nói với Nhân dân Nhật báo là Việt Nam đang “khiêu khích Trung Quốc ở cả trên biển và đất liền trong một canh bạc liều lĩnh.”
Nhà sử học Lý Quốc Cường miêu tả vụ việc là “tuyên truyền từ cấp cao” bởi chính quyền Việt Nam, là nguyên nhân “gây ra bạo loạn”.
“Sự cố trên không chỉ gây tổn hại mối quan hệ với Trung Quốc mà còn làm xấu đi hình ảnh của Việt Nam trong mắt cộng đồng quốc tế, đặc biệt là với tư cách của một điểm thu hút đầu tư và khách du lịch,” ông này nói với Nhân dân Nhật báo.
Cùng chung với quan điểm đó, Nhật báo Hoàn cầu bản tiếng Trung nói rằng các vụ bạo động đã “gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư nước ngoài” và họ “nên được bồi hoàn cho những mất mát đã xảy ra.”
“Người ta có thể dễ dàng thấy rằng chính quyền Hà Nội đã cho phép bạo loạn diễn trong khi công luận (Việt Nam) vẫn chưa lên tiếng chỉ trích những kẻ gây loạn.”
Một bài báo trên tờ Tin tức Bắc Kinh bình luận rằng Philippines và Việt Nam đang “thổi phồng vấn đề Nam Hải” để “hướng sự chú ý” ra khỏi vấn đề trong nước.
“Cả hai quốc gia đều đang phải đối mặt với rất nhiều vấn đề nghiêm trọng như tham nhũng, thất nghiệp tăng cao, và bất ổn xã hội. Họ đang sử dụng vấn đề Nam Hải để khuấy động chủ nghĩa dân tộc và đánh lạc hướng dư luận khỏi các vấn đề trong nước,” tờ báo này nói.
VnExpress: Sau khi có người nói “có lao động Việt Nam bị đánh chết”, hàng nghìn người tụ tập bên ngoài tràn qua cổng chính vào công trường gây gổ với 1.000 công nhân Trung Quốc.
Lúc [16h30 ngày 14/5] tại cổng chính Formosa, một số người đã kích động, nói “trong công trường có người Việt Nam bị đánh chết”. Đám đông người Việt Nam bỗng lớn dần lên, ước chừng tới 5.000 người và gây gổ với 1.000 người Trung Quốc. Cuộc xô xát với quy mô lớn xảy ra.
Một số nhà tạm phục vụ công nhân và quản lý tại công trường đã bị đốt. Trong lúc lộn xộn, nhiều sắt thép, dây điện, máy điều hòa, máy vi tính… tại công trường đã bị đánh cắp.
Nhà chức trách cho hay, khoảng 150 người bị xây xát và một người chết trên đường đi cấp cứu. Thiệt hại tài sản hiện chưa thống kê
Vào cuối giờ chiều 15/5, Tân Hoa Xã nói các nguồn tin cho họ biết “ít nhất hai công dân Trung Quốc bị giết và hơn 100 người Trung Quốc nhập viện sau khi người nổi loạn tấn công các công ty Trung Quốc ở Việt Nam”.
Còn chính quyền tỉnh Hà Tĩnh nói có một người chết trên đường đi cấp cứu và 149 người bị thương.
Ông Bành Xương Vĩ, Giám đốc Trung Tâm Nghiên cứu Chính trị Dầu khí Quốc tế thuộc Đại học Dầu khí Trung Quốc, cũng nói với BBC tiếng Việt và tiếng Trung rằng Trung Quốc nên đạt thỏa thuận ngầm với “người anh em Việt Nam”.
“Đánh giá của tôi là những chạm trán quy mô nhỏ trong đó cảnh sát biển hai bên chĩa vòi rồng vào nhau sẽ còn tiếp diễn và trở thành hiện tượng thường xuyên xảy ra. Nhưng phía Trung Quốc sẽ không bao giờ nổ súng trước. Trung Quốc có lẽ sẽ không cho hải quân tham gia những hành động như thế. Tranh chấp trước hết sẽ được giải quyết ở cấp độ cảnh sát biển. Sẽ không có chiến tranh.
“Lý thuyết phương Tây nói chiến tranh không bao giờ xảy ra giữa các nền dân chủ. Nhưng đã từng có nhiều cuộc chiến giữa các nước xã hội chủ nghĩa. Tôi nghĩ thế hệ lãnh đạo thứ năm của chúng ta sẽ có phán đoán tốt. Từ quan điểm chiến lược, chúng ta cần có thỏa thuận ngầm với người anh em Việt Nam của chúng ta”.
Vào ngày 14/05, Reuters đưa tin tàu cảnh sát biển Việt Nam bị nhiều tàu Trung Quốc chặn lại và đuổi đi ở khu vực gần giàn khoan Hải Dương 981 trên biển Đông hôm 14/05.
Một phóng viên hãng thông tấn Reuters đi theo tàu của Việt Nam nói có khoảng 80 tàu Trung Quốc trên khu vực này, trong đó có cả tàu hải quân, tuy nhiên không rõ con số lực lượng phía Việt Nam.
Trung Quốc đưa giàn khoan dầu vào vùng biển Việt Nam tuyên bố chủ quyền gặp phải sự phản đối mạnh mẽ, gây ra các cuộc biểu tình trên diện rộng trong tuần qua ở nhiều thành phố trên Việt Nam.
Trong khi đó Bắc Kinh cho rằng Hà Nội có các hành động ‘khiêu khích’ và cản trở ở vùng lãnh hải của nước này.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng tuyên bố, riêng trong ngày 13/05, tàu Việt Nam đã đâm tàu Trung Quốc 169 lần, là mức kỷ lục kể từ hôm 02/05 tới nay.
“Tôi rất lấy làm tiếc về vụ bạo động quá khích ấy. Nó đã làm tổn hại uy tín, môi trường kinh doanh của Việt Nam, gây thiệt hại đến các doanh nghiệp Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, không có liên quan gì đến Trung Quốc cả.
“Và kể cả chuyện hủy hoại và tấn công các doanh nghiệp Trung Quốc là hoàn toàn không phù hợp với tinh thần yêu nước và chiến đấu của Việt Nam.
“Họ là doanh nghiệp, họ không phải chịu trách nhiệm với hành động của nhà cầm quyền Bắc Kinh.
“Tôi hy vọng công an có thể tìm ra thủ phạm, trả lại một phần nào đó tài sản bị mất của các doanh nghiệp, và đưa ra các thông báo để trấn an nhà đầu tư, tránh gây tác hại lâu dài về môi trường đầu tư của Việt Nam”, ông Doanh nói.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có công điện gửi Bộ Công an; các bộ, các cơ quan Trung ương; lãnh đạo các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về việc đảm bảo an ninh trật tự.
Ông Dũng nói hành động phản đối của người dân là “chính đáng” nhưng cảnh báo “một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động”.
“Những ngày qua Nhân dân cả nước đã biểu thị lòng yêu nước, phản đối Trung Quốc hạ đặt giàn khoan Hải Dương 981 trái phép tại vùng biển Việt Nam là việc làm chính đáng.
Nhưng tại một số địa phương đã có một số người có hành vi vi phạm pháp luật, manh động, phá hoại cơ sở sản xuất, có cả cơ sở sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài và chống người thi hành công vụ, gây mất an ninh trật tự, ảnh hưởng đến sản xuất kinh doanh, sinh hoạt bình thường của người dân, môi trường đầu tư và chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta. Tình hình này là nghiêm trọng.”
Thủ tướng Việt Nam kêu gọi các cơ quan:
“1. Khẩn trương thực hiện đồng bộ các biện pháp, chủ động và kiên quyết ngăn chặn, không để xảy ra và xử lý nghiêm khắc những người có hành vi kích động, manh động, vi phạm pháp luật. Bảo đảm an ninh trật tự và an toàn tuyệt đối tính mạng, tài sản của mọi người, mọi doanh nghiệp. Bảo đảm sản xuất kinh doanh bình thường của các doanh nghiệp nhất là doanh nghiệp của nhà đầu tư nước ngoài.
2. Tuyên truyền vận động nhân dân không có những hành động vi phạm pháp luật, không nghe theo kẻ xấu, cùng nhau giữ gìn an ninh trật tự, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau phát triển sản xuất kinh doanh, nâng cao đời sống và góp phần cùng cả nước bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc theo đúng luật pháp của nước ta và luật pháp quốc tế.
3. Thực hiện ngay các biện pháp phù hợp để giúp đỡ, hỗ trợ các doanh nghiệp sớm ổn định và trở lại hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường.
4. Thông báo rõ đến các cơ quan ngoại giao, các nhà đầu tư nước ngoài về chủ trương, chính sách đúng đắn, nhất quán của Đảng và Nhà nước ta. Việt Nam luôn làm hết sức mình tạo mọi thuận lợi và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho người, doanh nghiệp và cơ quan nước ngoài tại Việt Nam theo đúng quy định của pháp luật và các cam kết quốc tế của Việt Nam.”
Tân Hoa Xã ngày 15/5 có bài kêu gọi chính phủ Việt Nam “đảm bảo an toàn cho mọi công dân và công ty Trung Quốc” tại Việt Nam.
“Sau con số chưa được xác nhận về công dân Trung Quốc mất tích hoặc thiệt mạng, Hà Nội đối diện nhiệm vụ khẩn trương để chứng tỏ với thế giới rằng họ nghiêm túc khi bảo vệ quyền hợp pháp của công dân nước ngoài tại nước này”.
“Họ cũng cần hành động nhanh chóng để chứng tỏ uy tín trong việc duy trì luật pháp và trật tự ở các vùng bị bạo lực ảnh hưởng nặng nhất.”
Tân Hoa Xã nói: “Các cuộc tấn công này, nếu không được kiểm soát, sẽ chắc chắn làm hại danh tiếng của Việt Nam như điểm đến thuận lợi cho đầu tư quốc tế và du lịch.”
“Một số phân tích gia phương Tây đồn đoán rằng Hà Nội có thể dùng các vụ tấn công này để mặc cả với Trung Quốc.”
“Nhưng nghĩ như vậy vừa ngây thơ vừa man rợ. Nó vi phạm nguyên tắc nhân văn cơ bản khi dùng mất mát sinh mạng để phục vụ mục tiêu chính sách.”
Bài viết của Tân Hoa Xã quay lại vụ giàn khoan đang chưa ngã ngũ.
“Hà Nội cần kiềm chế tối đa và tránh có những biện pháp có thể làm tình hình căng thẳng thêm.”
“Các kênh nói chuyện và đàm phán luôn luôn mở giữa hai nước, và đây là lúc sử dụng chúng.”
“Nói cho cùng, tốt cho cả Trung Quốc và Việt Nam khi duy trì ổn định ở Nam Hải và cải thiện quan hệ song phương.”
Hãng thông tấn Reuters 15/5 trích cảnh sát Campuchia nói:
“Hôm qua, hơn 600 người Trung Quốc đã bỏ trốn bạo loạn chống Trung Quốc ở Việt Nam…”
“Họ qua biên giới ở Bà Vẹt vào Campuchia,” theo lời phát ngôn viên Cảnh sát Quốc gia Kirt Chantharith nói với hãng tin của Anh.
“Hiện họ đang ở các nhà khách và khách sạn tại Phnom Penh, và còn khoảng 100 đang ở thị trấn Bà Vẹt. Họ có thể sẽ quay trở lại Việt Nam sau khi tình hình lắng xuống.”
Một nhân chứng không muốn nêu tên làm việc tại Formosa thuật lại với BBC những gì ông nhìn thấy từ tầng 5 của ký túc xá công ty vào lúc vụ việc xảy ra như sau:
“Nhân viên chúng tôi đã được nghỉ việc từ 2 giờ chiều hôm qua, buổi chiều thì biểu tình ôn hòa nhưng đến gần tối thì đoàn xe chở công nhân nhà thầu Trung Quốc ra về thì bị đoàn người chặn lại”.
“Họ đập cửa kính xe và đánh đập dã man người Trung Quốc”.
“Sáng nay công an toàn tỉnh Hà Tĩnh đã được triển khai để đảm bảo an toàn cho nhân viên người Việt và chuyên gia Đài Loan”.
“Một số người Trung Quốc ở các nhà thầu cũng được Formosa cho vào trú ẩn ở các khu ký túc xá kiên cố của nhân viên công ty”.
Tiến sỹ Lee Jones – một nhà nghiên cứu về an ninh châu Á-Thái Bình Dương, ĐH Queen Mary, London, Anh Quốc bình luận với BBC:
“Nay không nên coi Trung Quốc và Việt Nam là hai đồng minh cộng sản”.
“Đây là hai quốc gia độc đoán, độc đảng tư bản và thực sự chẳng có liên quan gì đến chủ nghĩa cộng sản. Theo sự hiểu biết của tôi là Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đảng Cộng sản Việt Nam đã có một ‘thỏa thuận quý ông’ (thỏa thuận miệng) – trong đó hai bên đồng ý không công khai chỉ trích lẫn nhau và tìm cách kiểm soát các cuộc biểu tình trong nước”.
“Cả hai bên đều có lợi khi kiểm soát được các cuộc biểu tình vì giới tinh hoa của cả hai đảng cầm quyền đang được hưởng lợi từ quan hệ kinh tế gần gũi”.
“Tuy nhiên, hành động đặt giàn khoan khiêu khích này của Trung Quốc có thể làm hỏng thỏa thuận đó hoặc làm cho Đảng Cộng sản Việt Nam không thể duy trì cam kết ấy vì nó đã khuấy động phong trào chống Trung Quốc tại Việt Nam”.
Một quan chức Hà Tĩnh khẳng định, chỉ có một người chết ở Vũng Áng. Chính quyền cần chủ động thông tin thay vì nhường “trận địa” này cho những lời đồn đoán. [bổ sung từ đoạn này lúc 11am 15-5-2014] Sáng nay đang di chuyển nên chỉ có thể đưa tin ngắn gọn, xin bổ sung sau khi vừa trao đổi lại với các nguồn tin: Có hai người chết ở bệnh viện Hà Tĩnh, trong đó một người chết do bị đánh, một người chết do say nắng (quan chức này cho rằng không thuộc diện bị đánh chết) và hơn 100 người bị thương. Trong số 48 người bị thương đang điều trị tại bệnh viện TP Hà Tĩnh, phần lớn là bị thương nhẹ. Có 6 người bị thương nặng nhưng không còn trường hợp nào có khả năng dẫn tới tử vong. Bệnh viện Tỉnh có con số người bị thương nặng cao hơn nhưng chưa ghi nhận khả năng có tử vong thêm. Hơn 50 đối tượng hiện đã bị bắt giữ (con số tử vong ngoài bệnh viện 3 TQ, 1 Vn, mà bạn Nguyen Duc Lam nói trong cmt, tôi chưa có nguồn tin đáng tin cậy nào xác nhận).
Hình ảnh trên mạng xã hội cho thấy có đám cháy.
Một bác sỹ từ bệnh viện đa khoa thành phố Hà Tĩnh nói với BBC gần 50 người đã được đưa vào bệnh viện trong đêm 14/5- rạng sáng 15/5.”Nhiều người trong số này mặc đồng phục màu xanh của công nhân và 6-7 người đang trong tình trạng nguy kịch”, vị bác sỹ này cho biết.
Ông Nguyền Văn Bổng, chủ tịch huyện Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh, nơi đóng nhà máy thép Formosa thuộc Khu công nghiệp Vũng Áng, xác nhận với BBC có hai người Trung Quốc chết.
“Người Việt Nam không ai có ai chết cả, và tình hình ở đây hiện giờ đã ổn định”.
Đã có người chết, trong số đó công dân Trung Quốc, trong cuộc bạo loạn tại Hà Tĩnh nhắm vào một nhà máy thép của Đài Loan trong đêm 14/5, các hãng tin quốc tế đưa tin.
Những người biểu tình tập trung bên ngoài một xí nghiệp tại Bình Dương hôm 14/5/2014.
AFP photo
Tình hình trong nước hiện nay được nhận định là rất sôi động khi Trung Quốc đưa giàn khoan HD981 vào vùng biển thuộc chủ quyền của Việt Nam. Mỗi khi có những diễn biến như thế, giới trí thức lại lên tiếng và có những đề nghị cho chính quyền.
Nhận định tình hình
Tin tức trên các mạng truyền thông từ trong cũng như ngoài nước suốt hơn 10 ngày hướng mạnh đến những diễn biến tại khu vực Biển Đông sau khi Trung Quốc công khai đặt giàn khoan của họ tại khu vực chỉ cách đảo Lý Sơn của Việt Nam 119 hải lý.
Nhiều người dân tại các thành phố lớn của Việt Nam như Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng, Cần Thơ, Vinh … đều tỏ ra bất bình trước hành động mà họ cho là ngang ngược xâm phạm chủ quyền của Việt Nam như thế. Nhóm gồm 20 tổ chức xã hội dân sự Việt Nam đã ra kêu gọi người dân tham gia biểu tình để bày tỏ thái độ trước việc Trung Quốc gây hấn.
Một số cuộc biểu tình chống Trung Quốc đã diễn ra vào các ngày 9, 10 và 11 tháng 5 vừa qua ở Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng và Cần Thơ. Dù có một số điểm bị ‘bàn ra nói vào’, nhưng chính quyền đã không mạnh tay như hồi năm 2007, 2011 đối với các biểu tình viên. Tiếp đến là những cuộc diễu hành biểu tình chống Trung Quốc, mà theo tin nói có đập phá, như tại các khu công nghiệp Bình Dương, Thủ Đức, Đồng Nai, Thái Bình, Hà Tĩnh…
Tôi muốn đưa ra một biện pháp ba điểm: lịch sử, ngoại giao và pháp luật quốc tế. Trong ba điểm này thì cái sau là hệ quả sinh ra cái trước.
– Ông Nguyễn Ngọc Già
Giáo sư- Tiến sĩ Nguyễn Đình Cống, nguyên giáo sư giảng dạy tại trường Đại học Xây Dựng Hà Nội nói về những cuộc biểu tình chống Trung Quốc vừa qua như sau:
Tôi có theo dõi, ví dụ như ở thành phố Hồ Chí Minh cũng đã có dăm ba nghìn người; rồi những ông như Huỳnh Tấn Mẫm, giáo sư Tương Lai lên (nói) vẫn bị ‘bọn đương chức, đương quyền’ phá quấy. Huy động thanh niên, sinh viên đến thì một nửa đến quậy phá. Có thể nói cũng làm nổi lên được phong trào của nhân dân tại một số thành phố lớn, chứ còn cả toàn quốc thì ‘bình chân như vại’, chả có ai thấy gì đâu! Tại vì điều đó chẳng qua chỉ là sự tự phát của một số người nào đó, chứ bản thân Đảng này, chính quyền này đã làm được gì đâu?
Ông Nguyễn Ngọc Già, một người có nhiều bài viết trên các trang mạng, có nhận định:
Theo như điều mà chúng ta hay nói là ‘phần nổi của tảng băng’, thì tôi cho rằng ‘tảng băng’ đó đang trôi vào vùng biển cạn, và nguy cơ ngày càng rõ ràng, tảng băng đó đang tan chảy ra do nhiệt độ đang nóng lên, có thể nói rất nóng. Cả khối băng khổng lồ đó sẽ biến thành hằng triệu khối nước, và tôi tin rằng nó sẽ tạo ra một ‘trận lũ lụt chính trị’, và cả an ninh quốc phòng, an ninh nội địa cho Việt Nam hôm nay.
Tại Bình Dương vào ngày 13 tháng 5 đã nổ ra một cuộc biểu tình với những hình ảnh quá khích đập phá các nhà xưởng mà người ta cho rằng của các chủ đầu tư đến từ Trung Quốc. Nhiều người cũng đang lo ngại những hành vi như thế liệu có xuất hiện trong những ngày tới hay không?! Liệu có trở thành ngòi nổ cho một dạng chủ nghĩa dân tộc cực đoan hay không? Và dẫn đến những hậu quả tai hại hay không?
Đó là những câu hỏi rất khó trả lời.
Đề nghị giải quyết
Công nhân tỉnh Bình Dương biểu tình chống TQ hôm 13/5/2014. AFP photo
Trước tình hình được cho là ‘nóng’ như hiện nay, những người trí thức và quan tâm đến vận mệnh đất nước có những suy nghĩ thế nào về biện pháp mà chính quyền cần tiến hành để đối phó, giữ vững ổn định cho đất nước?
Ông Nguyễn Ngọc Già đưa ra giải pháp:
Tôi muốn đưa ra một biện pháp ba điểm: lịch sử, ngoại giao và pháp luật quốc tế. Trong ba điểm này thì cái sau là hệ quả sinh ra cái trước.
Trước tiên tôi muốn nói đến yếu tố lịch sử. Tôi cho rằng đã đến lúc phải trả lại sự thật cho lịch sử. Cần phải bạch hóa mối quan hệ Việt- Trung, ít nhất tính từ thập niên 50- đó là lý do xuất hiện công hàm Phạm Văn Đồng, cho đến thập niên 90- Hội nghị Thành Đô. Ngay cả ông Nguyễn Cơ Thạch sau hội nghị đó đã phải thốt lên ‘một thời kỳ Bắc thuộc rất nguy hiểm đã bắt đầu’. Nói tóm lại, biện pháp thứ nhất phải trả lại sự thật cho lịch sử một cách khách quan, không thiên vị. Từ đó sẽ phơi ra ( chắc chắn theo tôi) mỗi bên đều có lỗi- giới cầm quyền Việt Nam, giới cầm quyền Trung Quốc. Tôi cho rằng phải có đủ dũng khí để nhìn thẳng vào sự thật, và phía Việt Nam cần phải chủ động có kế hoạch xin lỗi lịch sử.
Từ đó tôi đưa đến biện pháp thứ hai là vấn đề ngoại giao. Từ lịch sử mà dám xin lỗi trước dân tộc Việt Nam, trước nhân dân Trung Hoa, lúc đó hình ảnh của Việt Nam mới được cải thiện, mới lấy lại uy tín. Lúc đó mới nói được việc tranh thủ tình cảm, sự ủng hộ của thế giới. Chứ còn như hiện nay, sự kêu gọi ủng hộ thế giới trong 10 ngày qua, những phát ngôn của các nước trong ASEAN, hoặc là Mỹ, Nhật… chỉ là những ngoại giao chừng mực, chung chung. Như vậy khi có đủ dũng cảm xin lỗi lịch sử một cách rõ ràng như vậy, tôi tin rằng phía nhà cầm quyền Trung Quốc buộc họ phải bối rối và có thể họ tạm thời ‘án binh, bất động’.
Tôi nghĩ rằng nếu muốn đưa đất nước Việt Nam tiến lến thì phải có những nhân tố mới mà hiện nay tôi chưa thấy xuất hiện. Nhân tố ấy phải xuất hiện từ trong đảng. Từ trong đảng phải xuất hiện một lực lượng nào đó ly khai ra.
– GS. Nguyễn Đình Cống
Có thể xảy ra hai tình huống: một họ sẽ suy nghĩ lại, và trong trường hợp tốt nhất họ sẽ ngồi xuống đàm phán với phía Việt Nam ( nhưng cần nhấn mạnh lại không có chỗ cho giới cầm quyền đương quyền hiện nay). Trường hợp thứ hai, họ sẽ có những hành vi, hành động mạnh bạo hơn nữa; lúc đó chúng ta mới nói đến điểm thứ ba là pháp luật quốc tế. Khi mà chúng ta đã sử dụng pháp luật quốc tế là chúng ta đã trả lại sự thật cho lịch sử, chúng ta đã cải thiện được hình ảnh của Việt Nam qua ngoại giao, đối ngoại.
Đối với giáo sư Nguyễn Đình Cống thì dường như chưa thể có được những đổi thay như mong đợi của người dân Việt Nam lâu nay:
Tôi nghĩ rằng nếu muốn đưa đất nước Việt Nam tiến lến thì phải có những nhân tố mới mà hiện nay tôi chưa thấy xuất hiện. Nhân tố ấy phải xuất hiện từ trong đảng. Từ trong đảng phải xuất hiện một lực lượng nào đó ly khai ra. Trước hết phải ly khai chủ nghĩa Mác- Lê nin, loại bỏ chủ nghĩa cộng sản đi, quay về với dân tộc, quay về với những lý thuyết phát triển nào đó mới được. Nhưng lực lượng ấy hiện nay tôi chưa thấy manh nha xuất hiện gì cả. Chứ không thể tin vào những ông đang cầm quyền hiện nay đâu!
Trong mấy năm qua, nhiều nhân sĩ- trí thức cũng như một số vị lãnh đạo tinh thần của các tôn giáo lớn ở Việt Nam từng đưa ra những kiến nghị cho chính quyền Hà Nội. Đơn cử như Kiến nghị của Nhóm 72, Nhận định của Hội Đồng Giám mục Việt Nam, Công bố của Những Công dân Yêu nước… Tất cả nêu lên thực trạng của đất nước và những việc chính quyền phải làm để chấn hưng và phát triển. Tuy nhiên, những kiến nghị đó cho đến lúc này đều không được lắng nghe.
Giàn khoan HD-981 của Trung Quốc đang nằm sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam.
Vị trí đặt giàn khoan của Trung Quốc. Đồ họa: VnExpress
“Đường lưỡi bò” (màu đỏ) trên bản đồ do Trung Quốc tự vẽ, lấn sâu vào vùng đặc quyền kinh tế của các nước Việt Nam, Malaysia, Brunei và Philippines. “Đường lưỡi bò” bị các nước liên quan phản đối mạnh mẽ vì nó không có cơ sở pháp lý, thể hiện tham vọng muốn độc chiếm Biển Đông của Trung Quốc.
Gaby
Facebookers Việt đồng lòng thay avatar hướng về Biển Đông
Hình ảnh biết nói khi tàu Trung Quốc uy hiếp tàu Việt Nam
Vụ bạo động tại Bình Dương gây chú ý từ truyền thông trong nước và quốc tế.
Tiến sỹ Lê Đăng Doanh khuyên chính phủ nên cho phép biểu tình ôn hòa, tuy nhiên phải đảm bảo được trật tự, bảo vệ quyền sở hữu và tài sản của các doanh nghiệp nước ngoài ở Việt Nam.
Trao đổi với BBC Tiếng Việt vào hôm 14/5, ông cho biết vụ bạo động ở Bình Dương “gây tổn hại uy tín, môi trường kinh doanh của Việt Nam” và “đi ngược lại với tinh thần yêu nước” của người Việt.
Ông cũng cho rằng căng thẳng gia tăng với Trung Quốc có thể gây ra các tác hại “tạm thời nhưng nặng nề” cho nền kinh tế Việt Nam.
Tiến sĩ Lê Đăng Doanh: Theo tôi biết thì ở miền bắc không có vụ bạo động nào, chỉ có ở Bình Dương thôi. Như ở Thái Bình thì biểu tình rất ôn hòa, tôn trọng phát luật, và không thấy có nói đến bạo động.
Tôi rất lấy làm tiếc về vụ bạo động quá khích ấy. Nó đã làm tổn hại uy tín, môi trường kinh doanh của Việt Nam, gây thiệt hại đến các doanh nghiệp Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, không có liên quan gì đến Trung Quốc cả.
Và kể cả chuyện hủy hoại và tấn công các doanh nghiệp Trung Quốc là hoàn toàn không phù hợp với tinh thần yêu nước và chiến đấu của Việt Nam.
Họ là doanh nghiệp, họ không phải chịu trách nhiệm với hành động của nhà cầm quyền Bắc Kinh.
Tôi hy vọng công an có thể tìm ra thủ phạm, trả lại một phần nào đó tài sản bị mất của các doanh nghiệp, và đưa ra các thông báo để trấn an nhà đầu tư, tránh gây tác hại lâu dài về môi trường đầu tư của Việt Nam.
BBC: Trong những công ty bị phá hoại chỉ có số nhỏ công ty Trung Quốc, phần lớn còn lại là công ty Đài Loan. Liệu có một âm mưu nào đó chĩa vào họ không?
Quan hệ kinh tế VN-TQ
Hiện Trung Quốc đang là đối tác thương mại số một của Việt Nam, với tổng kim ngạch thương mại song phương đạt 52 tỉ USD trong năm, tăng 21,9% so với năm 2012.
Trung Quốc hiện cũng đang trong top 10 nhà đầu tư ở Việt Nam, với số vốn đạt 7.6 tỷ đô la trong năm ngoái.
VN xuất khẩu sang TQ (2013):
13,26 tỷ đô la (tăng 7% so với 2012)
VN nhập khẩu từ TQ (2013):
36,95 tỷ đô la (tăng 28,4%)
Thâm hụt thương mại:
23,69 tỷ đô la (tăng 45%)
Tổng kim ngạch XNK: 50,21 tỷ đô la (tăng 22%), chiếm 20% thương mại với nước ngoài của Việt Nam.
Nguồn: Tổng cục Hải quan
Đầu tư của TQ vào Việt Nam: 2,3 tỷ USD, chiếm 10,7% tổng vốn đầu tư FDI vào Việt Nam
Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài -Bộ KHĐT
Theo tôi hiểu những người quá khích thấy có tiếng Trung là xông vào thôi, chứ họ không phân biệt Đài Loan hay Trung Quốc. Điều này rất là đáng tiếc, bởi luật pháp Việt Nam hoàn toàn bảo vệ quyền sở hữu và toàn vẹn tài sản của các doanh nghiệp đầu tư tại Việt Nam, nếu như không có các quyết định từ tòa án hay cơ quan pháp luật.
Vì vậy, tôi hi vọng vụ bạo động sẽ không ảnh hưởng lâu dài và mạnh mẽ đến môi trường kinh doanh của Việt Nam.
‘Biểu tình ôn hòa’
BBC: Cuối tuần qua có nhiều cuộc biểu tình diễn ra ba miền, có vẻ như được bật đèn xanh. Nhưng sau vụ việc ở Bình Dương, theo ông chính quyền sẽ có chính sách gì tiếp theo?
Như tôi hiểu bất kì cuộc biểu tình nào trên thế giới đều có lực lượng công lực đảm bảo an ninh. Tôi thấy các cuộc biểu tình (của người Việt) ở Đức, ở Paris thì đều có cảnh sát đứng ra bảo vệ tòa đại sứ.
Tôi hi vọng trong trường hợp này chính quyền tiếp tục ủng hộ nguyện vọng của người dân để bày tỏ lòng yêu nước và phản đối sự xâm lược của Trung Quốc, nhưng cũng bảo đảm được trật tự.
Tôi lưu ý là vụ biểu tình ở Thái Bình ngày hôm nay diễn ra một cách hết sức ôn hòa, trong vòng trật tự, và không để tại tác hại gì.
‘Vũ khí kinh tế’
BBC: Theo ông, căng thẳng của Trung Quốc sẽ ảnh hưởng thế nào đến kinh tế Việt Nam, khi hiện họ đang là đối tác thương mại lớn nhất và nằm trong top 10 nhà đầu tư ở Việt Nam?
“Tôi không loại trừ khả năng họ sẽ dùng các biện pháp kinh tế. Nếu việc đó diễn ra, sẽ có tác động xấu đến kinh tế Việt Nam“
Tiến sỹ Lê Đăng Doanh
Hiện nay không thể loại trừ nhà cầm quyền Trung Quốc sẽ có các hành động khác để gây sức ép với Việt Nam. Căn cứ vào việc họ điều động thêm 90 tàu chiến và hành động hung hăng với tàu VN, chứng tỏ họ sẵn sàng dùng cả bạo lực.
Vậy nên tôi không loại trừ khả năng họ sẽ dùng các biện pháp kinh tế. Nếu việc đó diễn ra, sẽ có tác động xấu đến kinh tế Việt Nam.
Việt Nam trong năm 2013 xuất khẩu 13,3 tỷ đô la đến Trung Quốc, nhập khẩu khoảng 36, 9 tỉ đô la, chiếm 28% tổng nhập khẩu. Trong đó có linh kiện cho dệt may, da giày, nhà xưởng.
Vì vậy, nếu Trung Quốc đình chỉ xuất khẩu thì đối với họ chỉ mất 1% tổng xuất khẩu, còn VN mất 28% nhập khẩu. Nó có thể gây ra các tác hại tạm thời nhưng nặng nề.
Nếu việc đó diễn ra, thì Việt Nam sẽ phải tìm nguyên vật liệu ở nước khác. Hiện nay chúng ta có quan hệ thương mại với 240 nền kinh tế. Tôi hi vọng điều đó sẽ giúp nền kinh tế Việt Nam tự chủ hơn, xây dựng được công nghiệp phụ trợ cho công nghiệp dệt may, da giày của mình. Từ đó tiến tới một mối quan hệ cân bằng hơn với Trung Quốc.
Về lâu dài, tôi vẫn mong muốn Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục mối quan hệ hợp tác hai bên cùng có lợi trong lĩnh vực thương mại và đầu tư.
‘Đẩy nhanh TPP’
Theo tôi, nếu Trung Quốc gây sức ép sẽ thúc đẩy Việt Nam đàm phán mạnh mẽ và quyết đoán hơn để gia nhập TPP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương) và kết thúc đàm phán thương mại tự do FTA với EU.
Còn RCEP (Hiệp định hợp tác kinh tế toàn diện khu vực) thì phải mất một thời gian lâu dài, và mới trong giai đoạn khởi động, chưa đi đến được các thỏa thuận ban đầu.
Hi vọng thời gian sẽ giúp hàn gắn vết thương (giữa Việt Nam và Trung Quốc) trong giai đoạn này (trước khi có những thỏa thuận).
Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng (giữa) cùng các thành viên trong đoàn tại nơi diễn ra lễ bế mạc hội nghị thượng đỉnh ASEAN 24 tại Myanmar hôm 11/5/2014. AFP photo
Quan hệ phức tạp Việt Trung lại thêm phức tạp và nguy hiểm với việc giàn khoan dầu Hải Dương của Trung quốc được kéo vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt nam. Bộ ngoại giao Việt nam đã có những phản ứng tức thời, tuy nhiên đảng cộng sản Việt nam lại có những phản ứng chậm trễ như mọi khi.
Tiến sĩ Vũ Tường, thuộc khoa chính trị học, đại học Oregon dành cho Kính Hòa buổi phỏng vấn ngắn về chủ đề này nói riêng, và một số vấn đề khác có liên quan đến chính trị Việt nam.
Kính Hòa: Thưa ông, câu hỏi đầu tiên xin đặt cho ông là, như ông biết, sự kiện giàn khoan Trung quốc hiện nay là một sự kiện lớn gây phản ứng lớn nơi dân chúng Việt nam. Bộ ngoại giao cũng đã lên tiếng phản đối, nhưng mà cũng giống như những lần trước, tức là có sự phản đối từ phía hành pháp, phía Bộ ngoại giao, nhưng mà về mặt đảng thì những tờ báo của đảng phản ứng rất chậm trễ, bản thân ông Nguyễn Phú Trọng thì không nói lời nào hết. Theo kinh nghiệm quan sát chính trị Việt nam thì ông có thấy rằng có phải là có một sự phân công trong đảng những người phản đối và những người không bao giờ phản đối không ạ?
Cái từ “phân công” anh dùng rất là hay. Tôi nghĩ là có một sự phân công nhưng tôi không biết đó là ngầm hay là tình thế nó bắt buộc phải như thế…
– TS Vũ Tường
TS Vũ Tường: Cái từ “phân công” anh dùng rất là hay. Tôi nghĩ là có một sự phân công nhưng tôi không biết đó là ngầm hay là tình thế nó bắt buộc phải như thế, tại vì bên đảng họ vẫn không đồng ý cái chính sách làm căng thẳng với Trung quốc. Họ vẫn muốn bảo vệ quan hệ tốt với đảng cộng sản Trung quốc. Thành ra là họ không muốn phản đối Trung quốc.
Kính Hòa: Từ trước tới giờ giới quan sát từ bên ngoài hay nói rằng có hai nhóm, nhóm thân Trung quốc và nhóm thân phương Tây hơn. Theo ông thì cái điều đó chính xác tới mức nào?
TS Vũ Tường: Điều đó khá chính xác đó anh. Nhóm thân phương tây hơn như anh vừa nói là bên phía nhà nước, Bộ ngoại giao, đặc biệt là Bộ ngoại giao. Còn nhóm thân Trung quốc thì là bên Đảng, bên tuyên giáo, rồi công an, quân đội.
Kính Hòa: Theo ông thì quân đội và công an thuộc nhóm thân Trung quốc?
TS Vũ Tường: Vâng tôi nghĩ là như vậy.
Kính Hòa: Có nhiều người nghĩ rằng chuyện này (giàn khoan) là một chuyển biến chính trị lớn trong quan hệ Việt nam Trung quốc, thì liệu nó có ảnh hưởng gì không đối với tương quan lực lượng hai phe (trong đảng)?
TS Vũ Tường: Tôi nghĩ là có chứ anh. Nếu Trung quốc vẫn tiếp tục những bước đi gây căng thẳng ngoài biển Đông thì sẽ làm suy yếu cái phe thân Trung quốc trong hàng ngũ lãnh đạo Việt nam. Họ phản ứng thế nào? Họ có đủ khả năng để duy trì quyền lực của họ không thì chuyện đó mình phải chờ xem, mình chưa biết được. Nhưng mà rõ ràng là điều đó làm cho quyền lực của họ yếu đi.
Kính Hòa: Cách nay không lâu, tại Miến Điện, trong hội nghị thượng đỉnh ASEAN thì Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có lên tiếng mạnh mẽ tố cáo hành vi của Trung quốc, thế thì trong sự hợp lý thì có phải ông Dũng thuộc phe không thân với Trung quốc không?
TS Vũ Tường: Dạ ông Dũng thì có nhiều học giả như Alex Vuving thì cho rằng ông ấy chỉ thân tiền thôi. Tức là cái gì có tiền là ổng làm. Có thể đây là ông ấy thấy là cơ hội để ông ấy phát triển quyền lực và phe cánh của ông ấy trong chính phủ, trong đảng. Ông ấy mới đứng ra nhận cái vai trò này, có những tuyên bố như vậy. Trước đây ông ấy cũng có một tuyên bố tương tự trong một phiên họp của Quốc hội và cũng nhận được nhiều ủng hộ của dân chúng, đặc biệt là những người muốn có hành động mạnh mẽ hơn với Trung quốc.
Liệu VN có đơn độc?
Kính Hòa: Từ cái tuyên bố lúc trước của ông Dũng mà ông vừa đề cập đến cái tuyên bố vừa rồi, thời gian gần đây cũng có lời đồn rằng liệu Việt nam sẽ thay đổi theo cái gọi là mô hình Putin không?
TS Vũ Tường: Vâng cái này cũng khó đoán. Ông Dũng thì ổng có khả năng làm việc đó, nhưng ổng có làm được không là chuyện khác. Có những người cũng muốn bảo vệ phe nhóm và quyền lực của họ. Thành ra là không biết ông Dũng có đủ khả năng và quyền lực để thu tóm mà trở thành một Putin của Việt nam hay không? Cái việc ấy khó mà biết được, theo tôi thì cái lực của ông ấy không đủ để ông ấy làm việc đó. Trừ khi có những yếu tố bên ngoài như là Trung quốc tiếp tục gây hấn ở biển Đông làm cho phe bảo thủ yếu đi nhiều. Hoặc những yếu tố bên trong nào đó làm ông ấy mạnh lên, còn hiện giờ thì cái cán cân lực lượng không đủ cho ông ấy.
Tôi nghĩ là ASEAN có thể giúp Việt nam trong một chừng mực nhất định nếu mà nội bộ Việt nam thống nhất trong cách xử lý vấn đề này.
– TS Vũ Tường
Kính Hòa: Dạ xin đặt cho ông câu hỏi cuối cùng. Đó là quan hệ với các quốc gia ASEAN. Ông là một chuyên gia về Indonesia, thì ông thấy là ASEAN có giúp đỡ gì không trong quan hệ Việt Trung? Và vai trò của Indonesia trong tương lai là như thế nào?
TS Vũ Tường: Tôi nghĩ là ASEAN có thể giúp Việt nam trong một chừng mực nhất định nếu mà nội bộ Việt nam thống nhất trong cách xử lý vấn đề này. Và Việt nam cũng có thể kéo thêm được các đồng minh của ASEAN như Nhật, Hàn Quốc, Úc, Mỹ vào trong cuộc. Và ASEAN có thể nghiêng về hướng đó. Vấn đề là khả năng và lập trường của chính phủ Việt nam tạo được sự đồng thuận nội bộ, có những hành động cương quyết đối với Trung quốc thì có thể tạo nên sự ủng hộ mạnh hơn từ những nước đang “ngồi trên hàng rào”, tiếng Anh gọi là Wait and See, là chờ xem. Và như thế ASEAN sẽ ủng hộ Việt nam mạnh hơn. Nhưng mà như bây giờ thì họ vẫn chưa thấy Việt nam có sự đồng thuận.
Còn về Indonesia thì nước này ngày càng có nền kinh tế phát triển ổn định hơn, nền dân chủ của họ cũng hoạt động tốt hơn. Tương lai của họ sẽ đóng vai trò lớn hơn trong ASEAN. Tuần trước có một báo cáo nói rằng Indonesia hiện có nền kinh tế đứng hàng thứ 10 trên thế giới tính theo sức mua. Tôi cho là Indonesia sẽ có vai trò lớn hơn. Có điều là người có triển vọng trở thành Tổng thống sắp tới là ông Jokowi được cho là thiếu kinh ngiệm quốc tế. Không biết là ông ấy có muốn đóng một vai trò tích cực trong Đông Nam Á không?
Kính Hòa:Cám ơn ông dành thì giờ cho đài Á châu tự do.
Công nhân tỉnh Thái Bình phản đối Trung Quốc xâm lược
CTV Danlambao – Các cuộc đình công của giới công nhân phản đối Trung Quốc xâm lược tiếp tục lan rộng trên phạm vi cả nước, giữ lúc tình trạng bất ổn tiếp tục leo thang tại các khu công nghiệp Bình Dương và Đồng Nai.
Ngày 14/5/2014, nhiều nhà máy có vốn đầu tư của Trung Quốc đã buộc phải đóng cửa và ngưng hoạt động trên cả 3 miền.
Theo ghi nhận, các cuộc đình công đã diễn ra tại nhiều tỉnh miền Bắc như Hải Phòng, Thái Bình, Quảng Ninh… Hàng vạn công nhân đồng loạt xuống đường, kéo nhau qua các nhà máy kêu gọi nghỉ làm để phản đối Trung Quốc.
Công nhân phản đối Trung Quốc tại Hải Phòng
Tại Hà Tĩnh, báo Dân Trí cho biết hơn 1000 công nhân Dự án Formosa Cảng nước sâu Vũng Áng cũng đã xuống đường. Giới công nhân cho biết sẽ tuần hành liên tiếp 3 ngày để phản đối hành động xâm lược của Trung Quốc.
Tại các tỉnh Bình Dương, Đồng Nai và Vũng Tàu, cho đến trưa ngày 14/5, mọi hoạt động sản xuất tại các khu công nghiệp gần như bị tê liệt. Hầu hết các công ty đã phải đóng cửa để tránh các sự cố đáng tiếc.
Từ Bình Dương, các cuộc xuống đường chống Trung Quốc của giới công nhân đã lan sang Bà Rịa – Vũng Tàu, Đồng Nai, Sài Gòn…
Tại Khu công nghiệp Tân Tạo, Sài Gòn
Trong khi đó tại Sài Gòn, tình hình quanh các khu công nghiệp đang được nói cũng đang hết sức căng thẳng.
Đáng chú ý, tại Vũng Tàu, một video cho thấy đích thân chủ tịch tỉnh Vũng Tàu đã trực tiếp đến tận nơi để phát động biểu tình chống Trung Quốc.
Trưa ngày 14/5, công an Bình Dương thông báo đã bắt giữ khoảng 500 người bị cho là ‘gây rối’ sau cuộc hỗn loạn hoàn toàn mất kiểm soát vào chiều tối ngày 13/5.
Đến chiều 14/5, báo Thanh Niên cho biết CA Đồng Nai thông báo bắt giữ 100 người ‘quá khích’.
Trước đó, hàng ngàn công nhân tại các khu công nghiệp Đồng Nai đã diễu hành qua nhiều tuyến đường về Biên Hòa nhằm phản đối Trung Quốc xâm lược.
Theo Reuters, ngày 14/5/2014, người phát ngôn bộ ngoại giao Trung Quốc đã yêu cầu chính phủ Việt Nam phải ban bố ‘tình trạng khẩn cấp’ để bảo vệ các công ty Trung Quốc
Buổi lễ giới thiệu quyển sách Công lý và Hòa bình trên biển Đông tại thành phố Philadelphia hôm 11/5/2014RFA photo
04142014-biendong-khoa.mp3
Buổi lễ giới thiệu quyển sách Công lý và Hòa bình trên biển Đông tại thành phố Philadelphia hôm 11/5/2014 RFA photo
Đức Giám mục giáo phận Vinh Nguyễn Thái Hợp đang có chuyến làm việc tại Hoa Kỳ. Ngày 11/5 ông giới thiệu quyển sách Công lý và Hòa bình trên biển Đông tại thành phố Philadelphia. Kính Hòa có cuộc trao đổi với ông về đề tài biển Đông và Giáo hội Công giáo Việt nam.
Hòa bình và Công lý ở Biển Đông
Kính Hòa:Dạ thưa kính chào đức cha, đầu tiên KH xin cảm ơn Đức Cha đã giành cho Đài ACTD buổi phỏng vấn này.
Câu hỏi đầu tiên: Trong tình hình hiện thời như Đức Cha cũng biết là đang có những biến chuyển mới ở Biển Đông, và Đức Cha đã có cho ra mắt quyển sách HBVCL ở Biển Đông, thưa Đức Cha xin Đức Cha cho biết làm thế nào để có được cả hai điều hòa bình và công lý ở Biển Đông?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Xin chân thành cảm ơn anh KH và các thính giả của ĐACTD, tôi rất vui mừng là có sự trùng hợp đặc biệt mà tôi có mặt ở đây để nói chuyện về đề tài bức xúc đối với người dân VN. Nói về quyển sách HBVCL. Đó là kết quả cuộc tọa đàm dự định tổ chức năm 2011, nhưng ở thời điểm đó chúng tôi cũng như tất cả những người băn khoăn với đề tài Biển Đông gặp khó khăn, khó khăn từ phía nhà cầm quyền đối với những người cộng tác, đối với những người chủ trương. Tuy nhiên sau đó theo yêu cầu của nhiều anh em, chúng tôi đã phát hành cuốn sách đó, lưu hành nội bộ, tức là chỉ phát hành rất ít cho một số anh em để họ sử dụng; và từ năm ngoái một số anh em trong phong trào giáo dân đã muốn cho phát hành cuốn sách đó ở bình diện rộng lớn hơn, ở Hoa Kỳ này; do đó hôm nay tôi đến HK để tham dự lễ hội Đức mẹ La vang ở Houston, sau đó tôi sang đây để phát hành cuốn sách đó tại Houston, DC, Philadelphia và một số nơi k hác…
Đề tài của cuốn sách là nói lên tham vọng của TQ đối với Biển Đông, chủ trương đường lưỡi bò của TQ, chủ trương bị rất nhiều người phản đối, nhưng TQ với thâm mưu và ý đồ vẫn tiếp tục thực hiện chủ trương đó theo tính cách tằm ăn giông, theo kiểu vết dầu loang và theo nhiều chuyên viên mà anh cũng đã nhận thấy đó, thì TQ đã lựa chọn một thời điểm rất là thích hợp khi mà VN đang hồ hởi mừng chiến thắng ĐB, rồi mừng 30/04 và khi mà HK cũng đang vướng bận với những dễn biến tại Ukraina, thì TQ đã cho giàn khoan 981 vào Biển Đông, vào vùng lãnh thổ VN. Sự kiện đó đã đặt ra rất nhiều vấn đề cho nhà cầm quyền VN và đặc biệt là cho người VN trong và ngoài nước.
Chúng tôi hy vọng rằng sự kiện giàn khoan 981 sẽ giúp chính quyền VN nhìn lại chính sách của họ trong thời gian qua.
– ĐGM Nguyễn Thái Hợp
Kính Hòa:Thưa Đức Cha, trong quyển sách đó Đức Cha đưa ra những gợi ý nào, có chuyên chở những ý kiến gì cho người đọc trong vấn đề công lý và hòa bình?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Cuốn sách đó đã viết cách đây 3 năm, 3-4 năm, và chúng tôi đã bắt đầu thảo luận vấn đề Biển Đông từ năm 2008-2009. Năm 2009 là lần đầu tiên câu lạc bộ Nguyễn Văn Bình tổ chức tọa đàm về Biển Đông và hải đảo VN thì cũng đã nghĩ tới vấn đề Biển Đông, vì đã nghĩ tới vấn đề lãnh thổ VN theo công ước quốc tế về luật biển. Cũng như trong bối cảnh hôm nay thì lãnh thổ VN không chỉ tính trên đất liền, và nói chung nó có thể lớn gấp ba lần lãnh thổ mà chúng ta….. và trước áp lực “đường lưỡi bò” thì lãnh thổ VN sẽ bị giới hạn, và hôm nay chúng ta đang thấy điều lo sợ đó đang trở thành hiện thực.
Công nhân tỉnh Bình Dương biểu tình chống TQ hôm 13/5/2014. AFP photo
Và một trong những ý tưởng mà anh em trao đổi là cần phải quốc tế hóa vấn đề Biển Đông, chứ không thể tiếp tục đối thoại song phương với TQ. Chính cái kiểu đối thoại song phương của 2 nhà nước đã đưa VN vào thế bí như hiện nay, và thảm họa mất nước, mất dần lãnh thổ là điều chúng ta đang nhìn thấy trước mắt. Vì nghĩ như vậy nên chúng tôi cho rằng cần phải quốc tế hóa vấn đề Biển Đông, VN cần phải đưa vấn đề Biển Đông, đưa câu chuyện giàn khoan, câu chuyện Hoàng sa-Trường Sa, chuyện “đường lưỡi bò”… ra trước quốc tế và LHQ như Philippines đã làm, để nhờ trọng tài quốc tế phân xử.
Kính Hòa:Thế thì trong biến chuyển vừa qua, như Đức Cha cũng biết, cách đây vài tiếng đồng hồ là ông TT VN NTD đã lên tiếng rất mạnh mẽ tại HNTĐ ASEAN tại Miến Điện, vậy thì theo Đức Cha đây có phải là bước đầu tiên mà VN đưa vấn đề Biển Đông ra quốc tế không ạ?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Chúng tôi hy vọng rằng sự kiện giàn khoan 981 sẽ giúp chính quyền VN nhìn lại chính sách của họ trong thời gian qua. Nhân dịp này cũng xin cảm ơn các bộ đội biên phòng, cảnh sát biển trong phạm vi khả năng và quyền hạn của họ đã chiến đấu bảo vệ lãnh thổ; nhưng cũng mong rằng chính quyền nên có một chính sách nhất quán hơn mới có thể cứu vãn được biên giới và lãnh thổ VN. Trước đây Thủ tướng NTD cũng có những tuyên bố về vấn đề Biển Đông, chúng tôi đã có trích dẫn những tuyên bố đó đưa vào quyển sách; những tuyên bố đó cũng được nhiều người hoan nghênh.
Nhưng rồi cũng đâu lại vào đó, và cuối cùng chúng ta phải đối đầu với một thực trạng là nhà nước vẫn có một chính sách quá ôn hòa mà một số người đã gọi là “hèn” đối với TQ; trong khi đó bạo lực và quá bạo lực đối với dân, nhất là đối với những người đã lên tiếng phản đối TQ. Tại sao lại làm như vậy?! Hy vọng vụ giàn khoan 981 sẽ là một thực tế, một thực tế đau lòng, nhưng hy vọng là thực tế ấy sẽ giúp chính quyền nhìn ra sự thật, để không còn tin tưởng vào nơi 16 chữ vàng để đặt quyền lợi dân tộc lên trên quyền lợi của đảng phái và ý thức hệ; ngõ hầu tạo được miền tin nơi những ngưới VN trong và ngoài nước.
Tôi không phải là chính trị gia, nhưng tôi nghĩ rằng để đưa được người VN, dân tộc VN ra khỏi bước ngoặt quan trọng và thê thảm hiện nay thì cần phải có sự đoàn kết của những người VN trong cũng như ngoài nước, những người VN thuộc những chính kiến, đảng phái và tôn giáo khác nhau. Đã có người gọi đó là một Hội nghị Diên Hồng mới.
Tình hình sinh hoạt tôn giáo trong nước
Một giáo dân đang cầu nguyện trong một nhà thờ công giáo tại Kontum. AFP photo
Kính Hòa:Xin cám ơn Đức Cha trong phần nói chuyện về đề tài Biển Đông. Xin Đức Cha giành cho chúng tôi thêm vài phút để chuyển qua một đề tài khác. Và cũng như mọi người VN trên thế giới đã theo dõi thời sự đều biết đến câu chuyện xảy ra năm ngoái ở giáo xứ Mỹ Yên, đều biết rằng Đức Cha là người đứng đầu sóng ngọn gió. Thế thì gần một năm sau thì Đức Cha có thể cho biết tình hình sinh hoạt tôn giáo nói chung, và ở giáo xứ Vinh giáo phận mà Đức Cha phụ trách hiện nay như thế nào?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Cách đây ít lâu có người đặt câu hỏi cho chúng tôi là tình hình giáo hội công giáo ở VN như thế nào: là xấu, tốt, hay trung bình.
Thật là khó lòng diễn tả một tình hình phức tạp chỉ với một trong ba chữ là xấu tốt hay trung bình, nhưng nếu phải lựa chọn, hay nếu phải xếp hạng thì đúng hơn, thì tôi nghĩ là trung bình, hay đúng hơn là trung bình thấp, tùy theo cái nhìn, tùy theo điều kiện cụ thể từng nơi.
Riêng đối với giáo phận chúng tôi thì tôi có đặt câu hỏi với một số quan chức VN là tại sao có xảy ra vụ Mỹ Yên, hay nếu hỏi một cách da diết hơn thì câu hỏi là anh có ý đồ gì khi đưa ra vụ Mỹ Yên thì tại sao phải huy dộng đến hơn 1 ngàn cảnh sát cơ động có trang bị hơi cay và chó nghiệp vụ, tại sao huy động cả quân đội có vũ trang để đến đó là cuối cùng chỉ thực sự đối diện với mấy chục người dân tay không chứ cũng chả có gậy gộc súng ống gì cả. Cái đó là do nghe nói giáo dân Mỹ Yên đã chuẩn bị vũ trang để khởi nghĩa… cuối cùng thành ra cũng chỉ như đánh nhau với gió. Tôi cũng đã băn khoăn đặt câu hỏi tại sao.
Thật là khó lòng diễn tả một tình hình phức tạp chỉ với một trong ba chữ là xấu tốt hay trung bình, nhưng nếu phải lựa chọn thì tôi nghĩ là trung bình, hay đúng hơn là trung bình thấp.
– ĐGM Nguyễn Thái Hợp
Từ ngày đó đến hôm nay chúng tôi vẫn đối thoại, hai bên vẫn có những cuộc gặp gỡ và cuối cùng cũng có hai người giáo dân Mỹ Yên được trả tự do trước thời hạn, tức là được về mừng lễ giáng sinh với gia đình. Có một quan chức đã bảo tôi xin giám mục làm sao để dân chúng đừng có lên đón họ như những chiến sĩ vinh quang trở về, mà cứ để cho họ về âm thầm thôi, thì tôi cũng thấy là không cần thiết phải làm như vậy, nên hai người đó đã được về nhà một cách âm thầm. Nhưng sau đó bà con đã tổ chức lễ hội ba ngày liền để mừng họ. Ước mong rằng trong tương lai sẽ không có những chuyện như vậy xảy ra nữa, trong thế kỷ 21.
Kính Hòa:Thưa Đức Cha theo cách đánh giá của Đức Cha thì hiện nay tình hình hoạt động của giáo hội công giáo VN là ở mức trung bình, hay thấp hơn trung bình một chút. Vậy theo Đức Cha thì trong tương lai có thể làm gì để cho tình hình nó khá hơn ạ?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp ký trên vào sách Công lý và Hòa bình trên biển Đông hôm 11/5/2014 tại Philadelphia. RFA photo
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Vấn đề đó không phải chỉ lệ thuộc vài giáo hội mà thôi, mà điều đó thì nhà cầm quyền cũng phải nghĩ đến tiến trình đó, để thực hiện những quyền con người, những hiệp ước mà nhà cầm quyền đã từng ký, mà mới đây như anh cũng biết là VN đã được đề nghị đưa vào Hội dồng Nhân quyền LHQ. Đó là một vinh dự đồng thời cũng là trách nhiệm, làm sao để người ta có thể tin tưởng là VN là thành viên, và có ứng xử đúng tư cách là thành viên, chứ như trong thười gian qua thì VN đã có quá nhiều chuyện xảy ra, và có lẽ công an có quá nhiều quyền như trong thời gian vừa qua thì có lẽ đó là điều lệ thuộc rất nhiều vào chính quyền, vào những quyết định và ứng xử của họ.
Chúng tôi cầu mong đất nước được an bình hơn, người Việt sẽ đoàn kết với nhau hơnđể có thể đối phó với ngoại xâm, nạn ngoại xâm mà VN đã phải đối đầu suốt chiều dài lịch sử là nước phương Bắc, do cái tham vọng ngàn đời của họ, tham vọng Đại Hán. Để như vậy cần phải động viên tất cả năng lực, đoàn kết, nhất trí của mọi người.
Kính Hòa:Dạ thưa Đức Cha vừa nhắc tới chuyện là tình hình sắp tới nếu muốn tốt hơn thì có phần lệ thuộc vào chính quyền thì có vẻ như là chính quyền VN hiện nay vẫn e ngại những tổ chức giáo hội nằm ngoài sự kiểm soát của họ. Làm thế nào để họ không e ngại điều đó nữa?
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Chúng tôi cũng không thể trả lời anh câu hỏi đó vì xưa nay chúng tôi vẫn luôn mơ tới điều mà ĐGH Biển Đức 16 đã nói, đó là người công giáo tốt cũng là người công dân tốt. Tất cả tín hữu công giáo VN đang cố gắng làm người giáo dân tốt, và là người công dân tốt. Người công dân tốt là người bận rộn và lo lắng cho vận mệnh đất nước, chính vì vậy trong một số bài viết chúng tôi có nêu rõ chúng tôi không đồng ý với quan điểm đồng hóa đất nước với một chế độ chính trị, cũng không thể nói yêu nước là yêu CNXH.
Bởi vì nhìn lại lịch sử dân tộc qua các triều đại, từ đời Ngô, đời Đinh, đời Lê, Lý, Trần, Lê, Nguyễn… cho tới chế độ hiện tại, thì tất cả các triều đại đó, chế độ đó cũng phải tới lúc chuyển giao cho triều đại khác, chế độ khác. Nhưng mà đất nước chúng ta vẫn còn đấy, và không ai có quyền đồng hóa một chiều dài lịch sử của dân tộc với một thể chế chính trị…. và chúng tôi đều mong muốn giáo dân tốt cũng là công dân tốt, nên vì vậy Hội đồng Giám mục VN trong văn thư vừa rồi đã thể hiện sự băn khoăn trước tình hình Biển Đông và dân tộc đã yêu cầu nhà cầm quyền đừng đồng hóa đất nước với chế độ, và yêu cầu nhà cầm quyền nên xét lại mối tương quan giữa VN với TQ vì mối tương quan đó đang gây tác hại cho đất nước trong giai đoạn hiệntại.
Kính Hòa:Xin chân thành cảm ơn Đức Cha đã dành cho ĐACTD cuộc nói chuyện này.
ĐGM Nguyễn Thái Hợp: Tôi xin cảm ơn anh KH, cảm ơn Ban Giám Đốc ĐACTD, và cảm ơn quý bạn nghe đài.
“Người Đài Loan đang rất lo sợ, tính chuyện rút hết về Đài Loan,” ông Trần nói thêm.
“Người Đài Loan đang rất lo sợ, tính chuyện rút hết về Đài Loan….Vào lúc này không ai có thể nói được mức độ thiệt hại là bao nhiêu, nhưng con số sẽ là rất lớn.“
Trần Bách Tú, Chủ nhiệm Văn phòng Kinh tế Văn hóa Đài Bắc tại TP Hồ Chí Minh
Ông Trần cũng cho bết tại tỉnh Bình Dương và tỉnh Đồng Nai không có nhiều các công ty thuộc chủ Trung Quốc mà hầu hết các nhà đầu tư là tới từ Đài Loan.
Cuộc biểu tình ban đầu nhắm vào các cơ sở thuộc chủ sở hữu Trung Quốc, nhưng sau lan ra diện rộng với tin nói cả các công ty nước khác, kể cả của người Việt cũng bị tấn công.
Tòa Đại sứ Bắc Kinh tại Hà Nội từ chối bình luận về những diễn biến trên, nhưng cho BBC Tiếng Việt biết họ đang có một “nhóm công tác nhắm giải quyết vấn đề tại chỗ”.
Phóng viên BBC Tiếng Trung Lâm Nam Sâm (James Lin) từ Đài Bắc tường thuật Bộ trưởng Ngoại giao Đài Loan, ông Lâm Vĩnh Lạc (David Lin) cho báo chí hay vào sáng 14/5 rằng theo thông tin của họ thì “tại cuộc biểu tình của người Việt Nam ở tỉnh Bình Dương, có chừng hai vạn người tham gia và khoảng hai nghìn công an viên đã không kiềm chế được họ. Chỉ sau khi quân đội được điều vào thì tình hình mới được ổn định.”
Phóng viên của BBC Tiếng Trung tại Đài Bắc cũng cho hay, giới chức Đài Loan nói “Việt Nam là một trong những quốc gia Đông Nam Á mà doanh nghiệp Đài Loan đầu tư nhiều vốn nhất. Chỉ đến cuối năm 2012, kim ngạch đầu tư tại Việt Nam từ Đài Loan là 2,7 tỷ USD, là nước đứng thứ nhì, sau Nhật Bản”.
Nhà máy của các công ty Đài Loan ở Việt Nam đã tạm ngừng hoạt động, mà theo ông Trần Bách Tú “thực ra không phải là ngưng hoạt động, mà nói chính xác ra là bị phá hủy, không thể hoạt động được”.
Một người quốc tịch Đài Loan bị thương nhẹ và hơn 200 người khác lánh nạn tại một khách sạn phía nam Bình Dương, ông Trần nói.
Đập phá tràn lan
“Những công nhân này không lựa ra quốc tịch của của các nhà máy,” trang tin Bloomberg dẫn lời ông Bob Hsu, Quản lý trưởng của công ty Great Super Enterprise Ltd., vốn phải đóng cửa các nhà máy dệt may ở phía nam tỉnh Đồng Nai, nói.
“Người biểu tình chỉ nhìn vào biển tên của công ty có “ký tự bằng tiếng Trung. Đó bao gồm cả tên nhà xưởng của các doanh nghiệp Nhật Bản và Hàn Quốc.”
“Tôi đã đề nghị cảnh sát địa phương bảo vệ công nhân,” ông Hsu nói tại TP HCM hôm 14/5. “Chúng tôi đã đưa nhân viên ra khỏi khu vực. Vì lo lắng, tôi đã phải xóa tất cả ký tự tiếng Trung trên logo.”
Theo trang Bloomberg, ông Raymond Wu, chuyên gia tư vấn kinh doanh ở Đài Bắc nhận định nếu vụ bạo động nhằm vào các công ty Đài Loan không được xử lý sớm thì sẽ gây những hệ quả lâu dài.
“Sự việc trên rất đáng ngạc nhiên. Chúng tôi hi vọng đó chỉ là ngoại lệ và sẽ để lại ảnh hưởng lâu dài đến tâm lý đầu tư của không chỉ các doanh nghiệp Đài Loan mà còn các quốc gia khác,” ông Wu nói.
Có khoảng hơn 1.000 công ty Đài Loan hoạt động trong khu vực nói trên và các hãng hàng không đang điều máy bay lớn hơn để đưa các công dân Đài Loan về nước, theo Bloomberg.
Một công nhân tham gia vào cuộc biểu tình chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông nói với BBC rằng anh ‘chỉ muốn góp sức với mọi người để đấu tranh với Trung Quốc thôi’.
Trao với BBC Việt ngữ khi đang trên đường biểu tình cùng với các đồng nghiệp của mình ở huyện Bình Tân, phía Tây Thành phố Hồ Chí Minh, một công nhân có tên là Hoàng Đình Thái nói hành động của anh là ‘tự ý của bản thân’ và ‘không có ai kêu gọi, vận động’.
“Chiều nay (14/5) tôi mới tham gia (biểu tình) do được nghỉ làm,” anh nói.
“Bây giờ nước mất nhà tan thì công việc đâu mà làm nữa,” anh nói thêm, “Trung Quốc phải rút khỏi Việt Nam thì chúng tôi mới làm lại.”
Anh Thái năm nay 37 tuổi, quê ở huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa, và hiện đang là công nhân của Công ty giày Pou Yuen thuộc sở hữu của Đài Loan đóng tại Quận Bình Tân.
Khi được hỏi lý do vì sao lần này có nhiều công nhân cũng xuống đường giống như anh, người công nhân này nói: “Lần này cả thế giới ủng hộ mình thì mình đâu có gì phải sợ nó để cho nó leo thang như vậy đâu.”
Khi được hỏi có sợ việc biểu tình ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống của bản thân hay không, anh cho biết: “Tất nhiên mình đã xác định nghỉ việc rồi thì phải tính đến việc khác nếu như công việc (biểu tình) cứ kéo dài.”
“Tất nhiên cũng sợ, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình thì sao không sợ?” anh nói và ở nhà ‘bà xã lại cổ vũ thêm không sợ chồng mất việc’.
Về hành động bạo động của một số người trong cuộc biểu tình ở Bình Dương, anh cho rằng ‘người ta làm như thế là sai’.
Giới hữu trách tỉnh Bình Dương cho biết “hàng loạt đối tượng gây rối” đã bị bắt giữ, sau khi cuộc diễu hành phản đối Trung Quốc hôm 13/5 trên địa bàn tỉnh chuyển thành bạo động.
Ông Võ Minh Giao, Trưởng ban Tuyên giáo tỉnh Bình Dương, cũng cho biết lãnh đạo tỉnh sẽ “xem xét” việc bồi thường cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng, theo VnExpress.
Sáng 14/5, ông Trần Văn Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương được báo Bình Dương cho biết cuộc diễu hành ngày 13/5 phản đối Trung Quốc trên các tuyến đường thuộc khu công nghiệp VSIP I (Việt Nam – Singapore) và các doanh nghiệp trên địa bàn thị xã Thuận An ban đầu đã diễn ra “một cách khá ôn hòa”.
Lúc đầu đoàn biểu tình chỉ có khoảng hơn 5.000 người, chủ yếu là công nhân từ các doanh nghiệp ở thị xã Dĩ An và Thuận An, nhưng sau đó nhanh chóng tăng lên đến 19.000 người, chia thành nhiều nhóm đến các doanh nghiệp Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, ông Nam cho hay.
“Nhiều công nhân có dấu hiệu quá khích đã kích động, phá cổng các doanh nghiệp đột nhập vào bên trong, yêu cầu chủ doanh nghiệp cho công nhân nghỉ việc và lôi kéo số công nhân này tham gia cổ vũ lực lượng,” ông nói.
“Tính đến 1 giờ sáng 14/5, đã có hàng trăm doanh nghiệp bị đột nhập và phá hoại tài sản, trong đó đa số là các doanh nghiệp Đài Loan, Trung Quốc và Hàn Quốc.”
“Tính đến 1 giờ sáng 14/5, đã có hàng trăm doanh nghiệp bị đột nhập và phá hoại tài sản, trong đó đa số là các doanh nghiệp Đài Loan, Trung Quốc và Hàn Quốc“
Trần Văn Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương
“Có khoảng 15 doanh nghiệp bị đốt nhà xưởng, thiệt hại nhiều tỷ đồng dẫn đến nguy cơ hàng trăm công nhân mất việc làm”.
Ông Nam cho biết chính quyền tỉnh đang “chỉ đạo xử lý nghiêm khắc những đối tượng lợi dụng tình hình đã gây rối, phá hoại tài sản của người dân và doanh nghiệp và của nhà nước”, đồng thời “cương quyết trấn áp những kẻ ép buộc người khác thực hiện hành vi trái pháp luật và tập trung chỉ đạo nhanh chóng ổn định tình hình.”
Một nhân chứng có mặt gần hiện trường hôm 13/5 cũng nói với BBC đã chứng kiến nhiều người “đập phá cửa kính và lấy các thiết bị văn phòng” của một công ty Trung Quốc.
Người này cũng cho biết người biểu tình đã kéo đến cả các công ty không phải Trung Quốc và “yêu cầu” các công nhân tại đây đi theo họ.
“Một số công ty của Đài Loan cũng bị vạ lây vì họ cứ nhìn thấy chữ Trung Quốc là họ nhắm tới thôi”.
‘Còn căng thẳng’
“Chính quyền cũng có hỗ trợ nhưng lực lượng cơ động được điều động không đủ, lại phân bố rải rác“
Một đại diện của Khu Công nghiệp Việt Hương
Trong thông cáo gửi đến BBC ngày 14/5, người phát ngôn VSIP cho biết “ngày 13/5, đông đảo người biểu tình tiếp tục tụ tập tại VSIP I và II Binh Dương và nhiều khu công nghiệp khác ở địa bàn tỉnh, đặc biệt nhằm vào các công ty sản xuất có chủ đầu tư là người Trung Quốc hoặc có chuyên gia Trung Quốc làm việc”
“Trong diễn biến đêm qua ba doanh nghiệp đã bị đốt nhà xưởng”, thông cáo của VSIP nói, nhưng hiện “chưa có thông kê cụ thể về thiệt hại.”
Thông cáo cũng cho biết “lực lượng cảnh sát địa phương đã có mặt và kiểm soát tình hình tại hai khu công nghiệp” và hiện “VSIP vẫn tiếp tục nỗ lực hỗ trợ các khách hàng trong khu.”
Trong khi đó, một đại diện ẩn danh của Khu công nghiệp Việt Hương nói với BBC khu công nghiệp này vẫn mở cửa trong ngày 14/5, tuy nhiên “tình hình vẫn rất căng thẳng”.
“Ban giám đốc đã chỉ đạo toàn bộ nhân viên không di chuyển tùy tiện, chỉ ở tại nơi làm việc”.
Người này cũng nhận định “chính quyền cũng có hỗ trợ nhưng lực lượng cơ động được điều động không đủ, lại phân bố rải rác.”
Một số video mà BBC chưa thể độc lập kiểm chứng được đăng tải trên mạng xã hội đã quay lại cảnh nhiều xe thiết giáp chạy trên đường.
Một số thông tin nói các xe này được điều động để bảo vệ tòa lãnh sự Trung Quốc ở TP.HCM, trong khi các tin khác nói các xe này được điều ra để kiểm soát các tuyến giao thông nối giữa Bình Dương với TP.HCM nhằm ngăn bạo động lan rộng.
Singapore lên tiếng
“Singapore xem đây là một vấn đề rất nghiêm trọng, nhất là khi xét quan hệ kinh tế mật thiết của chúng tôi với Việt Nam“
Bộ Ngoại giao Singapore
Trang Channel News Asia ngày 14/5 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Singapore cho biết phía Singapore đã bày tỏ quan ngại với Việt Nam về vụ việc.
“Singapore xem đây là một vấn đề rất nghiêm trọng, nhất là khi xét quan hệ kinh tế mật thiết của chúng tôi với Việt Nam.”
“Sáng nay, Bộ Ngoại giao Singapore đã gọi cho đại sứ Việt Nam tại Singapore đề bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình an ninh ở VSIP I và II, cũng như các vụ tấn công vào các công ty nước ngoài tại hai khu công nghiệp này.”
“Bộ Ngoại giao Singapore yêu cầu chính phủ Việt Nam lập lại luật pháp và trật tự ở hai khu VSIP trước khi tình hình an ninh xấu thêm, làm giảm niềm tin của nhà đầu tư”.
Trước đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc hôm 12/5 cũng đã yêu cầu Hà Nội phải có biện pháp bảo vệ cho công dân và các công ty Trung Quốc trên lãnh thổ Việt Nam.
Dư luận quốc tế nói gì?
Vụ việc ở Bình Dương đã được đăng tải rộng rãi trên truyền thông quốc tế sáng 14/5 và thu hút nhiều ý kiến bình luận.
Một độc giả của hãng tin ABC có nick AardwolfGroup viết: “Nếu người Việt Nam muốn tìm kiếm sự ủng hộ từ quốc tế thì họ rõ ràng đang sử dụng một cách thức sai lầm”.
Một độc giả với nick Allen Hughes Lin của trang Apple Daily ở Đài Loan bình luận: “Chúng ta đang phải lãnh hậu quả vì hành động xâm lược của Trung Quốc”.
Độc giả PlsGetReal trên CNN viết: “Thật thông minh khi họ phá hủy chính nguồn sống của mình. Điều gì tiếp theo? Phá hủy điện thoại hiệu Trung Quốc của chính họ?”
Nick Mangojay, cũng trên CNN, nhận định: “Điều này làm tôi nhớ lại cảnh những kẻ côn đồ ở Trung Quốc tung hoành và đánh đập bất cứ ai lái xe Nhật, trong lúc chính quyền đứng nhìn”.
Một thành viên với tên Littlegrassshopper trên diễn đàn công nghệ Hardwarezone của Singapore thì nói: “Tôi thực sự không hiểu. Gốc rễ của vấn đề ở đây, đó là Việt Nam là một quốc gia yếu kém và đầy tham nhũng”.
“Thay vì biểu tình chống lại chính phủ tham nhũng, họ lại đi biểu tình chống lại Trung Quốc, cứ như thể điều đó sẽ mang lại cho họ điều mình muốn.”
Trong khi đó một loạt các video biểu tình phản đối Trung Quốc đã xuất hiện trên mạng trong những ngày gần đây.
Trong video này, hàng ngàn người đã xuống đường trước công viên Lưu Hữu Phước ở Cần Thơ vào ngày 12/05 hô vang ‘Việt Nam, Việt Nam, Việt Nam’ và ‘Phản đối, phản đối, phản đối’ hành động của Trung Quốc trên Biển Đông.
VRNs ( 14.05.2014) – Sài Gòn- Chúng tôi, 20 tổ chức xã hội dân sự khởi xướng lời kêu gọi biểu tình ôn hòa ngày 11-5-2014 để lên án hành động xâm lược trắng trợn của nhà cầm quyền Trung Quốc tại Biển Đông, chân thành cảm ơn đồng bào và các tổ chức đã hưởng ứng tham gia sự kiện này tại Hà Nội, Sài Gòn và các nơi khác; cảm ơn các lực lượng chức năng đã giữ trật tự để các cuộc biểu tình, tuần hành diễn ra tốt đẹp. Cho dù có nhiều nhóm với nhiều quan điểm khác nhau cùng tham gia, nhưng chúng ta đều có một điểm chung, đó là tấm lòng hướng về đất nước, và chính điều đó là chất xúc tác khiến sự kiện này thành công.
Mục đích tối hậu của chúng ta dứt khoát phải là: Giàn khoan HD-981 phải rút khỏi vùng thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Do đó:
Các tổ chức khởi xướng hoan nghênh và kêu gọi đồng bào, mọi tổ chức tiếp tục tham gia vào những hoạt động phản đối, lên án nhà cầm quyền Trung Quốc xâm lược. Trọng tâm của các hoạt động là biểu tình, tuần hành, mit-tinh ôn hòa, có trật tự với ba mục tiêu chính:
1. Lên án, phản đối hành động xâm lược của nhà cầm quyền Trung Quốc và đòi hỏi Trung Quốc phải ngay lập tức rút giàn khoan HD-981 khỏi vùng thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của Việt Nam;
2. Yêu cầu nhà nước Việt Nam tiếp tục các biện pháp dứt khoát đã được khởi động trên mặt trận bảo vệ chủ quyền, đấu tranh ngoại giao và đấu tranh pháp lý;
3. Yêu cầu trả tự do cho các công dân yêu nước bị bỏ tù vì những hoạt động bảo vệ chủ quyền, chống Trung Quốc xâm lược;
Bên cạnh đó chúng ta hãy cùng nhau mở rộng thêm các hoạt động:
– Thăm hỏi, gây quỹ để ủng hộ và hỗ trợ các lực lượng chấp pháp của Việt Nam đang ngày đêm dũng cảm đương đầu với hành động xâm lược của Trung Quốc trên Biển Đông, nhất là gia đình những người bị thiệt hại;
– Góp phần thúc đẩy sự ủng hộ của chính phủ các quốc gia, của nhân dân thế giới trước hành động nhà cầm quyền Trung Quốc xâm lấn Việt Nam, vi phạm luật pháp quốc tế và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình trong khu vực;
– Vận động, thuyết phục các bộ phận chức năng của nhà nước không gây cản trở cho những hành động yêu nước, cũng như vận động người dân kiên trì tranh đấu với tinh thần dứt khoát nhưng bằng thái độ và hành động ôn hòa. Quan điểm của chúng tôi là kiên quyết không chấp nhận việc sử dụng bạo lực.
Với mục tiêu tối hậu:“Giàn khoan HD-981 phải rút khỏi vùng thềm lục địa và đặc quyền kinh tế của Việt Nam”, các hoạt động biểu tình, tuần hành sẽ được tiến hành hàng tuần vào 9h00 sáng Chủ nhật tại những địa điểm sẽ được thông báo.
Với tinh thần đoàn kết và đặt Tổ Quốc lên trên hết, chúng tôi kêu gọi sự tham gia và đồng lòng ủng hộ mọi sáng kiến của các tổ chức, hội đoàn, nhóm xã hội khác trong các hoạt động có cùng mục đích.
20 tổ chức dân sự đồng ký tên:
1. Ba Sàm
2. Con Đường Việt Nam
3. Dân Làm Báo
4. Dân Luận
5. Diễn đàn Xã hội Dân sự
6. Hội Ái hữu Tù nhân Chính trị và Tôn giáo
7. Hội Anh Em Dân Chủ
8. Hội Bảo vệ Quyền Tự do Tôn giáo
9. Hội Bầu Bí Tương Thân
10. Hội Đồng Liên Tôn
11. Khối 8406
12. Mạng Lưới Blogger Việt Nam
13. Nhật Ký Yêu Nước
14. Nhóm Linh Mục Nguyễn Kim Điền
15. No-U Hà Nội
16. No-U Sài Gòn
17. Phong trào Liên Đới Dân Oan
18. Tăng Đoàn Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất
19. Truyền thông Chúa Cứu Thế
20. VOICE
20 tổ chức xã hội dân sự
The second statement from 20 civil society organizations in Vietnam
We, 20 civil society organizations initiated the call for the peaceful protests on May 11, 2014, to condemn the blatant acts of aggression carried out by the Chinese authorities in the East Sea, would like to thank all compatriots and organizations for your prompt response and participating in the recent protests in Hanoi, Saigon and elsewhere. We also thank the security forces for keeping the public order during the protests. Although many groups with different views involved in the protests, we all only have one common call in our hearts, which is the love for the country, and it was the catalyst that made the events a great success.
Definitively, our ultimate goal is: The HD-981 rig must withdraw from the continental shelf and the exclusive economic zone of Vietnam.
Therefore:
We praise your courageous actions and reiterate our call upon all Vietnamese compatriots and organizations to continually organize and participate in the activities to protest and condemn the aggression and incursion carried out by the Chinese authorities. The focus of these activities is to conduct demonstration, marching, peaceful and orderly rally that will deliver the following three main objectives:
1. To condemn and protest against the acts of invasion from the Chinese authorities, and demand China to immediately withdraw the HD-981 oil rig from the continental shelf and the exclusive economic zone of Vietnam.
2. To urge the Vietnamese authorities to take concrete and definitive measures, which have been started on the front to protect the sovereignty, to pursue diplomatic and legal confrontations.
3. To demand the release of the patriotic citizens jailed for their activisms aimed to protect Vietnam’s sovereignty against Chinese aggression.
In addition, let us, hand in hand, expand these activities:
– Making visits and raising funds to support and assist the law enforcement forces of Vietnam which are bravely confronting the aggression of China in the East Sea, especially the families of the victims affected by this tragedy.
– Making contributions to promote the support of the governments and people around the world with regard to the illegal and aggressive actions of the Chinese authorities that seriously violate the sovereignty of Vietnam and international laws, and threaten the peace in the region.
– Making campaigns to convince the public offices not to obstruct any patriotic activities, and encourage people to remain steadfast on the struggle through peaceful actions. Our principle is resolutely not to accept the use of violence.
Pursuing the ultimate goal: “The HD-981 rig must withdraw from the continental shelf and the exclusive economic zone of Vietnam,” the protest activities and marches will be conducted weekly on Sundays at 9:00 a.m. at locations to be announced.
Placing the Fatherland above all, we, in solidarity, are calling for participation, support, and suggestions from all compatriots, organizations, associations, and social groups, which are engaging in activities for these common goals.
Co-signed by:
1. Basam News
2. Vietnam Path Movement
3. Danlambao
4. Dan Luan
5. Vietnam Civil Society Forum
6. Vietnamese Political and Religious Prisoners Fellowship Association
7. Democracy Brotherhood
8. Religious Rights Defender Association
9. The Needy Peer Assistance Group (Bau-Bi-Tuong-Than Group)
10. Interfaith Committee for Refugee and Human Rights Concerns
11. Bloc 8406
12. Network of Vietnamese Bloggers
13. The Patriotic Diary
14. The Nguyen Kim Dien Priests Group
15. No-U Hanoi
16. No-U Saigon
17. United Land Grab Victims Movement (Phong Trào Liên Đới Dân Oan)
18. The Monks Association of Unified Buddhist Church of Vietnam (Tăng Đoàn GHPGVNTN).
Không ai nói ai, nhưng hầu hết người Việt khi nhìn thấy những dòng tin, những hình ảnh bạo động xảy ra ở Bình Dương vào chiều ngày 13/5 đều bàng hoàng và tin rằng nội dung đó không thể là mình, đó không thể là tính cách đúng của người Việt, ít nhất là vào lúc này.
Ai cũng cảm nhận thấy có điều gì đó rất bất thường như một âm mưu, nhưng như thế nào thì không phải ai cũng rõ.
Người Việt đang giới thiệu một bộ mặt xấu xí mà chính họ đã từng lên án hết mực, khi dân Trung Quốc bị chính quyền Bắc Kinh kích động trong cuộc xung đột ngoại giao với Nhật vào năm 2012.
Ngay lập tức, câu hỏi này được đặt ra là vụ bạo động này có lợi cho ai?
‘Vuột mất cơ hội’
Chắc chắn cuộc bạo động này sẽ làm giảm sức đối đầu của Việt Nam với Trung Quốc trên biển Đông, vào lúc quan trọng nhất.
Phải lo đối phó với tình thế nội loạn, sức mạnh tập trung của cả nước Việt Nam với ngoại xâm sẽ bị yếu đi. Bản thân những nhà lãnh đạo có lòng thật sự với tổ quốc lúc này chắc chắn là không bao giờ muốn vị thế của mình tồi tệ trước các nhà đầu tư quốc tế, làm yếu đi thị trường chứng khoán, cũng như mất đi phần chính nghĩa chủ quyền quan trọng đang có được, trước sự kiện giàn khoan HD 981.
Chắc chắn là những thành phần chủ hàng-chủ hoà với Bắc Kinh, từ ngày 14/5, bắt đầu có thể lên giọng về chuyện nên hoà hoãn với Trung Cộng để đối phó nội loạn, cũng như tập trung bảo vệ chế độ.
Những kẻ bán nước giấu mặt có thể sẽ giành quyền đàm phán với Bắc Kinh lúc này với lộ trình quỳ gối đã được viết sẳn.
Những cuộc trấn áp ra oai sẽ xuất hiện trong nước với tần suất mới. Những người yêu nước chống Trung Quốc và chống những kẻ bán nước sẽ bị đặt ra ngoài vòng pháp luật trong một vòng vây tăm tối mới.
Quan trọng hơn, tổ quốc với cơ hội ngàn năm có một, vạch mặt kẻ xâm lược, chọn được thái độ quyết định sống còn để hồi sinh dân tộc khỏi ách nô lệ phía Bắc, sẽ bị khép lại một cách đau đớn.
Ai chủ mưu?
“Bóng dáng của công an và các lực lượng an ninh vẫn luôn nhanh chóng có mặt trước các cuộc tụ tập của công nhân như một mặc định hiển nhiên, đột nhiên rất yếu ớt và vắng lặng trong sự kiện kéo dài nhiều tiếng đồng hồ này.“
Nhưng như vậy, ai đã phát động cuộc bạo loạn này?
Người Việt không thể phẫn uất bất thường và vô cớ như vậy. Ngay cả trong hàng trăm cuộc đình công vì cái ăn, cái mặc hàng ngày từ mấy mươi năm nay, ôn hoà vẫn là cách thức chính của giới công nhân.
Trong những bài báo bị rút xuống vội vã của Nhà nước Việt Nam, người ta tìm thấy chi tiết bất thường về việc vài mươi người dẫn đầu rất hung hăng, luôn cầm cờ đỏ sao vàng như một cách để giới thiệu rõ mình là người Việt Nam. Đó là những người lạ mặt, được dân chúng trong vùng xác nhận, và họ luôn kích động mọi người đập phá, xô ngã mọi thứ.
Bóng dáng của công an và các lực lượng an ninh vẫn luôn nhanh chóng có mặt trước các cuộc tụ tập của công nhân như một mặc định hiển nhiên, đột nhiên rất yếu ớt và vắng lặng trong sự kiện kéo dài nhiều tiếng đồng hồ này.
Mãi cho đến khi có tin quân đội được điều xuống Thuận An và Bình phước vào lúc gần 19g00, thì tình hình mới có vẻ tạm yên.
Điều gì đang diễn ra, ồn ào nhưng rất bí ẩn? Đã có không ít đồn đoán về chuyện ai là người đứng sau các cuộc bạo động chỉ có lợi cho Trung Quốc và những kẻ chủ trương bán nước này.
Nhưng dù là ai, cuộc trình diễn bất thường này đang cho rất nhiều người Việt một cảm giác lạnh sống lưng về hai chữ “mua chuộc”, và cảm giác của một quốc gia đứng trước bờ vực xâm lăng, mất nước, chưa bao giờ hiện rõ như lúc này.
Bài viết thể hiện quan điểm và cách hành văn của tác giả, nhạc sỹ Tuấn Khanh.
Cựu sĩ quan quân đội, Nhà báo độc lập Phạm Chí Dũng
Không thể trông đợi bất cứ sự tỉnh ngộ hay hồi tâm nào từ chính quyền Bắc Kinh! Không thể nào làm chùn bước não trạng “Ngàn năm Bắc thuộc” của kẻ đang một lần nữa muốn nô thuộc Giao Chỉ!
Cũng không thể mỏi mòn trông chờ động tác thể hình khom lưng của nhà cầm quyền Việt Nam được chuyển sang thế ngẩng cao đầu!Không thể chỉ với thái độ “ngoại giao mềm dẻo” nhằm kéo lê cố tật “mười sáu chữ vàng” mà không có bất cứ một hành động đáp trả xứng đáng nào!
Ngay một hành động danh dự tối thiểu cho khuôn mặt chính thể và cũng vì ý chí còn lại của dân tộc cũng chưa từng được phô diễn trong suốt ba tuần qua, kể từ khi giàn khoan HD981 của Đại Hán ngạo nghễ ngự trị ngay trên vùng biển quê hương của chúng ta.
Ba tuần qua phải có giá trị bằng ba năm trời đằng đẵng của một dân tộc chìm trong bóng tối phương Bắc cả một thiên niên kỷ và đang sắp mất nốt những giá trị tự trọng còn sót lại. Nỗi lăng nhục dân tộc đối với Việt Nam lần này là quá lớn so với gần hai chục đợt gây hấn và hành hạ ngư dân Việt của chế độ độc đảng Trung Quốc từ năm 2011 đến nay.
***
Nhu nhược là nguồn cơn của tội lỗi, đớnhèn là căn nguyên của mất nước.
Trong suốt ba năm qua, những gì mà chế độ một đảng ở Việt Nam dụng tâm thỏa hiệp với người bạn “Bốn Tốt” đã đổi lại được gì? 10 thỏa thuận của nguyên thủ quốc gia Trương Tấn Sang dưới bóng cờ sắc máu Tập Cận Bình vào mùa hè năm 2013 có làm cho tình thế bớt chút nào nóng bỏng và tủi nhục? Tại sao người được xem là một nguyên thủ quốc gia khác – Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng – lại khiến cho con dân nước Việt tuyệt vọng đến thế khi ông không dám đả động một lời về đợt xâm lăng HD981 trong bài diễn văn mở đầu Hội nghị trung ương 9 – một hành động khiến những người đam mê điện ảnh bắt buộc phải đau đớn ngẫm lại bộ phim “Sự im lặng của bầy cừu”?
Tất cả những im lặng còn kém xa tinh thần nhu nhược ấy quả là hoàn toàn bất xứng so với một quốc gia cũng được xem là nhỏ bé như Philippines. Cách đây đúng bốn chục năm, đất nước này chỉ là hình ảnh mờ nhạt của Việt Nam. Nhưng chỉ mới vào năm 2013, Manila đã khiến cho giọng hú chó sói của Bắc Kinh trở thành tiếng tru lạc lõng trong đêm trường Tây Tạng. Trung Quốc đã không dám thực hiện bất kỳ hành vi tấn công quân sự chiếm đảo nào. Ngược lại, lực lượng hải quân Philippines còn đủ can đảm bắt giữ tất cả những tàu cá Trung Hoa xâm phạm vùng lãnh hải của họ.
Nhưng thái độ của Bộ Chính trị Hà Nội ra sao? Trong ít nhất ba năm qua và bất chấp gần hai chục cuộc biểu tình của tầng lớp trí thức và nhân dân, đảng và chính quyền Việt Nam đã chỉ mang trên mình một nỗi nhẫn nhục thực thể và nỗi sợ hãi vô hình, bởi những nguyên do và động cơ thâm sâu mà có lẽ chỉ có họ mới ngầm hiểu với nhau.
***
Ngay giờ đây, lớp dân chúng khốn khổ của giới cai trị Việt Nam lại không thể hình dung ra một hậu quả gì khác hơn, ngoài tiếng đồn về những Trần Ích Tắc, Lê Chiêu Thống thời đại đang dậy trời phẫn nộ.
Ngay vào giây phút đáng được xem là giờ lâm chung này của dân tộc, một cơn phẫn nộ khác cũng đang bừng sôi tràn ngập trong lòng dân chúng :
Tại sao sau gần hai chục năm bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ, giới lãnh đạo đầy bảo thủ ở Việt Nam vẫn không tiến nổi đến một hiệp ước quốc phòng với Hoa Kỳ – như kết quả mà người bạn Philippines vừa đạt được –để tạo nên một “lá chắn biển Đông” vì sự an nguy của chính mình?
Tại sao Chính phủ Việt Nam lại không đủ bản lĩnh khởi kiện hành vi xâm phạm chủ quyền của Trung Quốc tại tòa án quốc tế như người bạn Philippines đã và đang làm?
Tại sao nhà cầm quyền Việt Nam lại không dám thể hiện lòng can đảm ngoại giao tối thiểu như triệu hồi đại sứ tại Trung Quốc, hay mạnh mẽ hơn là cắt đứt quan hệ ngoại giao với kẻ đã nuốt gọn thác Bản Giốc ở mạn đầu Tổ quốc?
Tại saoBộ Quốc phòng Việt Nam lại không có bất kỳ hành động quân sự nào để ít nhất tương xứng với điều được coi là danh dự và sự tồn tại của quân chủng hải quân hay binh chủng không quân nước nhà?
Tại sao cùng là người Việt Nam mà chính quyền và ngành công an ở Hà Nội, Sài Gòn và các địa phương khác vẫn đang tâm thực thi chính sách ngăn chặn biểu tình và bắt bớ người biểu tình đối với lớp dân chúng chỉ mang tinh thần yêu nước và phản kháng Trung Quốc?
Tại sao họa xâm lăng đang cận kề mà một bộ phận quan chức no đủở các cấp vẫn ung dung thù tạc, với những cuộc mittinh lạc điệu cùng những cuộc “phản biểu tình” thô thiển mà chỉ nói lên một ý nghĩa duy nhất: Hèn với giặc, Ác với dân?…
***
Chủ nhật ngày 18 tháng Năm năm 2014, Toàn quốc xuống đường!
Hãy xuống đường để nhà cầm quyền Việt Nam thấm thía rằng số phận họ gắn liền với dân tộc Việt Nam! Xuống đường không chỉđể biểu thị tinh thần phản kháng Trung Quốc mà phản ứng cả thái độ nhu nhược và động cơ thỏa hiệp không thể chấp nhận của những người luôn kiên định chế độ một đảng lãnh đạo ở Việt Nam! Xuống đường để giàn khoan HD981 phải bị đuổi về cố quốc của nó! Xuống đường để không thể một lần nữa chịu khuất phục làm nô lệ cho phương Bắc!
Cuộc biểu tình ngày 11/5 vừa qua dù thật ý nghĩa nhưng vẫn chưa làm phai nhạt tâm trạng vô cảm chính trị trong xã hội và tâm thế đáng xấu hổ của những người mang nhiệm vụ phân hóa biểu tình. Chỉ chừng đó vẫn là quá ít để giữ yên Tổ quốc!
Không phân biệt các thành phần nhà nước và phi chính phủ, đã đến lúcchúng ta phải kết chặt tay nhau! Hãy kết liên một lòngvà nhiệt thành giữa giới công chức và viên chức, quân đội và công an, Mặt trận Tổ quốc cùng các đoàn thể nhà nước… với toàn thể nhân dân, công nhân, nông dân, sinh viên, học sinh, trí thức, tôn giáo và xã hội dân sự! Các tỉnh thành trên cả nước hãy xuống đường để thế giới biết rằng chúng ta có Chính nghĩa!
Xuống đường để làm sống lại lời hịch phá Thanhcủa Quang Trung Nguyễn Huệ:
Đánh cho để dài tóc Đánh cho để đen răng Đánh cho nó ngựa xe tan tác Đánh cho nó manh giáp chẳng còn Đánh cho nó biết nước Nam anh hùng có chủ
***
Đả đảo chủ nghĩa bành trướng Trung Hoa! Đả đảo quân xâm lược Trung Quốc! Tổ quốc hay là chết! Đời đời Việt Nam tự do!
Các vụ bạo động chống công ty Trung Quốc từ Bình Dương vào ngày hôm qua vẫn chưa chấm dứt và còn lan ra trên nhiều khu công nghiệp của Đồng Nai và một vài nơi phía Bắc. Mặc Lâm ghi nhận qua lời kể của các nhân chứng sau đây.
Một ngày sau khi các cuộc biểu tình chống Trung Quốc tại Sài Gòn nổ ra, vào lúc 7 giờ tối ngày 12 tháng 5 khoảng 4.000 công nhân của công ty giày Thông Dung đã đình công xuống đường biểu tình chống Trung Quốc.
Từ ngòi lửa này vào lúc 10 giờ sáng ngày hôm sau hàng ngàn công nhân của công ty King Makerrong đình công xuống đường. Cuộc đình công biểu tình này nhanh chóng lan sang công ty King Food Wear và Shyang Hung Cheng cũng như nhiều công ty Trung Quốc khác.
Đến 2 giờ chiều ngày 13 tháng 5 công nhân tại các khu công nghiệp Sóng Thần I, Sóng Thần II, Linh Trung, Singaporer, Dĩ An I, Dĩ An II liên tiếp xảy ra những cuộc đình công và biểu tình chống Trung Quốc và các cuộc bạo động đã nổ ra lan tràn trên nhiều khu vực.
Tính đến 6 giờ chiều ngày 13 tháng 5 số lượng người tham gia biểu tình tăng lên rất đông tại các khu công nghiệp VSIP, Sóng thần, và Việt Hương.
Khói và ngọn lửa bùng ra các cửa sổ của nhà máy ở Bình Dương vào ngày 14 tháng năm 2014. Những công nhân biểu tình chống Trung Quốc đã đốt hơn một chục nhà máy ở Bình Dương. AFP
Các công ty có vốn đầu tư của Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore cũng bị vạ lây. Để tránh bị người biểu tình tấn công hầu hết đều treo cờ của nước họ và có công ty còn ghi rõ “Chúng tôi không phải là Trung Quốc”.
Đây là một thái độ tự phát của công nhân bắt đầu từ 8 giờ sáng ngày hôm qua liên tục tới giờ này. Số công nhân tham dự ước chừng từ 2 tới 3 chục ngàn người và cái quan trọng nhất là họ đập phá, đốt các xí nghiệp mà họ nghi là của TQ tức là có viết chữ Tàu. TQ hay Đài Loan nó đều làm hết
Ông Huỳnh Kim Báu
Lúc 1 giờ sáng quân đội đã được điều động từ TP.HCM và Đồng Nai đến Bình Dương. Xe bọc thép từ Sài gòn chạy vể Bình Dương cũng như tỏa ra tại trước Lãnh sự quán Trung Quốc nhằm ngăn chặn bạo động nếu công nhân từ Bình Dương kéo về thành phố.
Tất cả các tờ báo chính thống đều bị rút bài đăng vào trưa ngày hôm qua xuống khiến tình hình Bình Dương lại càng trở nên mờ ảo hơn. Người dân mất phương hướng và tin tức chủ yếu lan ra từ các trang mạng xã hội, đặc biệt là Facebook. Hình ảnh video được tải lên liên tục cho thấy sự bạo động đã đến mức cực kỳ nguy hiểm.
Ông Huỳnh Kim Báu do có doanh nghiệp ở Bình Dương nên sáng hôm nay đã cho chúng tôi biết:
-Đây là một thái độ tự phát của công nhân bắt đầu từ 8 giờ sáng ngày hôm qua liên tục tới giờ này. Số công nhân tham dự ước chừng từ 2 tới 3 chục ngàn người và cái quan trọng nhất là họ đập phá, đốt các xí nghiệp mà họ nghi là của Trung Quốc tức là có viết chữ Tàu. Trung Quốc hay Đài Loan nó đều làm hết. Hồi hôm thì họ vẫn tiếp tục và giờ này cũng vậy tiếp tục đốt phá những xí nghiệp lớn thiệt hại rất là lớn. Tình hình này công an hay quân đội có tăng cường tới nhưng không làm được gì vì số lượng nó quá đông.
Có một số công nhân chặn đốt xe trên đường phố. (infonet)
Chúng tôi rất là sợ đây là âm mưu của Trung Quốc. Hiện tượng nó rất giống như Ukraina mà Putin làm giai đoạn đầu. Tình hình rất là nguy hiểm đã đến lúc mọi người phải đoàn kết lại và phải ngăn chận những hành động này.Anh Nguyễn Đăng, một công nhân cho biết những điều anh trông thấy:
-Lúc 2 giờ rưỡi tôi chủ động đi ra khi nhận được tin hai ngày nay các công nhân ở khu công nghiệp Bình Dương có nổ ra biểu tình và một số nơi có bạo loạn. Khi nghe tin như thế tôi chủ động xách xe máy của công ty tôi đi ra khu công nghiệp Mỹ Phước I tôi thấy tình hình có vẻ yên ắng. Tôi qua bên khu VSing II thì thấy một nhóm khoảng 200 công nhân được dẫn đầu bởi một tốp 20 người cầm hai cái cờ đò sao vàng chạy ngoài đường và hò hét. Tôi vào các khu N4, N8 thì theo quan sát của tôi thì tôi thấy các cuộc đình công chỉ xảy ra tại những công ty Trung Quốc còn những công ty không phải của Trung Quốc thì công nhân vẫn làm việc bình thường.
Chị Lê Thị An công nhân nữ của một công ty Trung Quốc kể lại:
-Nói chung là không phải công nhân biểu tình mà do một nhóm quá khích nào đó không biết xuất phát từ đâu họ đe dọa công nhân nên họ đình công không đi làm. Nhóm quá khích đó cũng khoảng vài chục người họ lượn qua lượn lại rồi họ đập phá, lôi kéo một số công nhân nam nữa rồi bắt đầu gây ra hỗn chiến tất cả các công ty Trung Quốc ở Bình Dương đều bị rồi ảnh hưởng các công ty Hà Quốc, Anh, Nhật…
Những công nhân nữ họ nói họ không biết gì hết về vấn đề tổ chức biểu tình, họ chỉ thấy rằng khi họ đang làm việc vào buồi sáng thì có công an vào yêu cầu họ nghỉ việc, đình công đi… thế là toàn bộ công nhân công ty đó ra về hết. Theo những công nhân này thì họ mặc sắc phục công an
Anh Nguyễn Đăng
Anh Đăng kể lại câu chuyện trong khi hoảng loạn những người Trung Quốc trong ban giám đốc đã gây gỗ và hành hung lẫn nhau sau khi các vụ đập phá xảy ra:
-Việc đập phá thì chỉ là bức xúc nhất thời của công nhân xuất phát từ lương bổng họ bức xúc nên luôn tiện họ đập phá thôi. Tôi quan sát thấy trên tầng hai của một công ty thì có mấy ô cửa sổ bị đập vỡ tôi có hỏi thì công nhân nói là có sự cãi nhau giữa chuyên gia Trung Quốc bất đồng quan điểm nên đánh nhau và tự đập phá trên tầng hai.
Chị An kể lại tình hình trong công ty của chị, đáng chú ý là chị ghi nhận thái độ thờ ơ của công an khi sự bạo động của đám đông đã lên tới cao trào:
-Tôi thấy chủ công nhân tất cả đều đi hết. Một số thành phần vô hôi của lấy đồ. Thật sự chuyện này không phải do công nhân tại vì công nhân chỉ bị nhóm quá khích đe dọa thôi. Em khẳng định là có một nhóm quá khích nhưng không biết là thế lục nào thôi. Nói chung cảnh sát giao thông thì cũng đứng ở mấy cung đường nhưng em đi đường em thấy nhiểu nhóm người quá khích đó chia thành nhiều nhóm họ khua chiêng trống, la ùm trời tụ năm tụ ba không đội nón bảo hiểm nhưng cũng không thấy công an hỏi hay bắt gì hết nên em rất ngạc nhiên
Anh Nguyễn Đăng cho biết một yếu tố quan trọng đó là công an vào nhà máy khuyến khích công nhân đình công biểu tình, anh kể:
-Những công nhân nữ họ nói họ không biết gì hết về vấn đề tổ chức biểu tình, họ chỉ thấy rằng khi họ đang làm việc vào buồi sáng thì có công an vào yêu cầu họ nghỉ việc, đình công đi… thế là toàn bộ công nhân công ty đó ra về hết. Theo những công nhân này thì họ mặc sắc phục công an.
Tôi nhìn thấy những công an chạy theo nhóm biểu tình bằng xe máy thì họ có vẻ rất là hiền hòa, có vẻ nôn nóng và hơi thất vọng. Tôi có chụp một tấm hình hai người công an đang núp sau gốc cây nhưng do máy cảu tôi quá cũ nên hình không rõ.
Cho tới sáng ngày hôm nay 14 tháng 5 tình hình chẳng những không dịu xuống mà còn tăng lên, chị Huỳnh Thị Em cho biết:
-Công ty của em là công ty Trung Quốc bị đập phá bây giờ đi hết ráo rồi chỉ còn bảo vệ thôi chứ không còn ai. Vừa giám đốc vừa chủ quản đi mất từ hôm qua rồi. Nghe bảo vệ nói công ty bị đập phá vào lúc hai giờ chiều hôm qua. Sáng nay đi làm thấy ngay Ngã tư 50 quá trời luôn, đốt cháy hết ráo, đốt cháy xưởng của mấy công ty từ Ellen chạy xuống Ngã tư 50 xe đạp đều cháy hết.
Ông Huỳnh Kim Báu cho biết nguồn tin từ bạn của ông từ Đồng Nai gọi vể:
-Đồng Nai thì cũng bắt đầu. Hồi sáng này 27 ngàn công nhân đã kéo đi biều tình hết, công nhân đập phá xí nghiệp nước ngoài nói chung cả Nhật Bản cũng bị. Tất cả các ông chủ doanh nghiệp trốn hết, các doanh nghiệp có chữ Tàu đã bị đục hết. Các nhà máy nghỉ làm ngưng hoạt động và đồng thời treo phía trước cái bảng “Hoàng Sa Trường Sa là của Việt Nam”, “Việt Nam muôn năm”. Tình hình đang hừng hực nhưng là hành động tự phát.
Sau Bình Dương, Đồng Nai các cuộc biểu tình chống Trung Quốc lan rộng đến Quỳnh Phụ, Thái Bình. Nhà máy giày da Sao Vàng có chủ là người Trung Quốc đã tổ chức biều tình chống quân xâm lược. Hơn 5.000 ngàn công nhân của nhà máy đã đình công và tuần hành trên đường phố nhưng không xảy ra một hành động bạo lực nào.
Cùng lúc đó hơn 1.000 công nhân đang làm việc tại Dự án Formosa cảng nước sâu Vũng Áng Hà Tỉnh đã tập trung trước cổng chính của Formosa thuộc xã Kỳ Liên để phản đối Trung Quốc.
Gần 170 nhà máy của nhiều quốc gia bị đập phá hư hại trầm trọng, tổng cộng 12 công ty đã bị phá hoại bằng nhiều cách cho tới hơn 2 giờ chiều vẫn chưa có dấu hiệu ngừng lại tại Bình Dương, Sóng Thần, Đồng Nai và Dĩ An.
Tổng thống Myanmar Thein Sein (giữa) cùng Thủ tướng VN Nguyễn Tấn Dũng (áo xanh phía sau) và nguyên thủ các quốc gia ASEAN trước bữa tối nhân Hội nghị thượng đỉnh ASEAN lần 24 tổ chức tại Naypyidaw, Miến. Ảnh chụp hôm 10/5/2014. AFP photo
Cùng lúc với tuyên bố chung của ASEAN đối với vấn đề biển Đông, báo chí Việt Nam rất phấn khởi khi Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố mạnh mẽ lập trường của Việt Nam đối với việc Trung Quốc đặt giàn khoan HD 981 trong vùng biển của Việt Nam.
Trong phát biểu của Việt Nam trước ASEAN 24 tổ chức tại Miến Điện, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đặc biệt nhấn mạnh tới thái độ hung hăng của Trung Quốc và sự xâm phạm tới con người, tài sản của nhân dân Việt Nam. Tuyên bố của ông không những đánh động mức độ nguy hiểm xem thường luật pháp quốc tế của Trung Quốc mà còn thức tỉnh sự im lặng cố hữu của các nước thành viên trong khối khi ông nói:
“Các tàu vũ trang hộ tống bảo vệ giàn khoan của Trung Quốc đã rất hung hăng bắn vòi nước có cường độ mạnh và đâm húc thẳng vào các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương.
Đây là lần đầu tiên Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan vào hạ đặt tại địa điểm nằm sâu trong thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của một nước trong ASEAN, là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng luật pháp Quốc tế, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 và cũng là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Tuyên bố về Ứng xử của các Bên trên Biển Đông (DOC) mà Trung Quốc là một bên tham gia ký kết. Hành động cực kỳ nguy hiểm này đã và đang đe dọa trực tiếp đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông”.
Phát biểu của Việt Nam tuy muộn màng sau quá nhiều lần bị Trung Quốc hiếp đáp nhưng phản ứng công khai, kịp thời trên một diễn đàn lớn như ASEAN sẽ cộng hưởng với hành động chống Trung Quốc của Philippines tạo niềm tin cho định chế này góp phần đánh đổ tâm thế xem Trung Quốc là đại cường bất khả xâm phạm.
Tôi thấy tuyên bố chung đó ít nhất có một bước tiến hơn xưa nhưng vẫn còn rón rén lắm tại vì ASEAN không đoàn kết về vấn đề Biển Đông…
– Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng
Tuyên bố chung của ASEAN 24 có bốn điểm về vấn đề Biển Đông nhưng nếu gói gọn lại chỉ có thể là một đề nghị rất khuôn sáo “Hai bên Trung Quốc và Việt Nam nên kiềm chế và tránh các hành động có thể làm phương hại đến hòa bình và ổn định của khu vực; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực”.
Vì vậy nếu so với tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ thì rất khác xa nhau, hai chữ khiêu khích mà Hoa Kỳ dùng để nói hành động của Trung Quốc đã nêu ra bản chất vấn đề và sau đó mới là việc giải quyết trong hòa bình nhằm bảo đảm ổn định trong khu vực.
Nhận xét về tuyên bố chung của ASEAN, Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng giảng dạy tại đại học George Madison bộ môn Quan hệ ngoại giao cho biết:
Tôi thấy tuyên bố chung đó ít nhất có một bước tiến hơn xưa nhưng vẫn còn rón rén lắm tại vì ASEAN không đoàn kết về vấn đề Biển Đông thành ra một tuyên bố như thế là khá rồi đáng lẽ phải mạnh hơn nữa bởi vì vai trò trung tâm của ASEAN rất quan trọng còn riêng về quy cách ứng xử rối tiến nhanh tới COC thì có gì lạ đâu? Điều đặc biệt là ít nhất nó đã nêu vấn đề này ra trong một thông cáo chung.
Không nói tới giàn khoan HD 981
Tổng thống Myanmar Thein Sein trong buổi họp báo cuối Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN 24 tại Trung tâm Hội nghị quốc tế Naypyidaw hôm 11/5/2014. AFP photo
Tuy khuôn sáo và còn tránh né nhưng tuyên bố chung của ASEAN được báo chí thế giới loan tin như một động thái vượt qua nỗi sợ của khối. Lệ thuộc rất nặng về kinh tế đối với Trung Quốc do đó chuyện chỉ trích quốc gia này của ASEAN là điều vượt qua sự mong đợi của thế giới. Giáo sư Carl Thayer cố vấn Học viện Quốc phòng Úc, một chuyên gia về Việt Nam đã nói với chúng tôi trong một cuộc phỏng vấn trước khi ASEAN 24 đưa ra thông báo chung:
Những nước thành viên chủ yếu trong khối ASEAN đã không nhiều thì ít gì tỏ thái độ tiêu cực trong hội nghị tại Cambodia, tuy nhiên trong toàn khối thì tôi tin rằng họ sẽ lên tiếng chống lại việc leo thang trong khu vực nhưng họ sẽ không nêu tên nước nào cụ thể. ASEAN sẽ đưa ra những luật lệ của Liên Hiệp Quốc hay Công ước quốc tế về luật biển hay những luật lệ khác như DOC để cảnh báo.
ASEAN sẽ ra tuyên cáo phản đối việc sử dụng vũ lực hoặc đe dọa vũ lực để giải quyết tranh chấp lãnh thổ. ASEAN không có khả năng ảnh hưởng đến Trung Quốc và nếu thúc ép thì Trung Quốc có thể rút khỏi các cuộc thảo luận DOC.
Điều mà tất cả các nước ASEAN có thể làm là cố không cho Trung Quốc tiếp tục leo thang, điều này cũng có nghĩa là hy sinh quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế.
Đúng như tiên đoán của GS Carl Thayer, tuyên bố chung không nói tới dàn khoan HD 981, nguyên nhân chủ yếu làm Trung Quốc trở thành kẻ xâm lược mà xem câu chuyện này giống như hai nước đang tranh chấp về chiếc hàng rào trên biển Đông và cùng có trách nhiệm ngang nhau.
Sau khi tuyên bố chung được phát đi Trung Quốc đã tỏ ra giận dữ và bà Hoa Xuân Oánh, phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng Biển Đông không phải là vấn đề của Trung Quốc và các nước ASEAN. Bà Hoa còn cho biết Trung Quốc sẵn sàng làm việc để tiếp tục thực hiện Tuyên bố về Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) ký vào năm 2002.
Thật ra Trung Quốc chưa bao giờ tôn trọng và hợp tác trên hai hồ sơ DOC và COC. Bắc Kinh ngồi vào bàn làm việc chỉ với mục đích kéo dài sự tin tưởng của ASEAN vào thiện chí của họ mà thôi. Giáo sư Nguyễn Mạnh Hùng nhận xét việc này:
Sắp tới có cuộc họp bàn về COC, tức quy tắc ứng xử, Trung Quốc thường cứ chậm trễ không chịu làm thì ASEAN lần này có thể thúc giục nhưng có lẽ Trung Quốc vẫn giữ lập trường của họ nghĩa là tự làm ra luật chứ không có COC gì cả. Ông ấy hứa nhưng cứ lờ đi vì ASEAN không có trọng lượng gì để làm cho Trung Quốc phải sợ cả trừ khi ASEAN có cái gì đoàn kết lắm nhưng những quan sát viên đều thấy ASEAN là một khối đồng sàng dị mộng và Trung Quốc biết rất rõ chuyện này.
Điều mà tất cả các nước ASEAN có thể làm là cố không cho Trung Quốc tiếp tục leo thang, điều này cũng có nghĩa là hy sinh quyền tài phán quốc gia của Việt Nam trong vùng đặc quyền kinh tế.
– Giáo sư Carl Thayer
Kéo giàn khoan HD 981 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, Trung Quốc đã góp phần thay đổi nhận thức của ASEAN và tuyên bố chung này sẽ là tiền đề không những cho các hoạt động khác của các nước Đông Nam Á mà nó còn kiến tạo lại lòng tin vào quốc tế đối với thực lực của tổ chức này.
Philippines chống Trung Quốc một cách mạnh mẽ và thực tế cho thấy Bắc Kinh không thể làm gì hơn vì sự chú ý của quốc tế và bảo đảm của Hoa Kỳ. ASEAN tuy không đủ sức mạnh về kinh tế lẫn quân sự nhưng nếu đồng nhất thì tiếng nói của nó sẽ có sức mạnh nhất định, ít nhất tạo niềm tin cho các quốc gia thành viên rằng họ sẽ được hỗ trợ khi bị một nước ngoài ASEAN như Trung Quốc hiếp đáp.
Sau Philippines, Việt Nam đã tự vượt được chính mình, các nước khác cũng sẽ vượt qua cho Bắc Kinh thấy rằng làm một lãnh đạo thế giới thật không dễ dàng như họ nghĩ.
SÀI GÒN (NV) .-Một số tôn giáo tại Việt Nam và tổ chức của người Việt ở hải ngoại, tiếp tục kêu gọi nhà cầm quyền Hà Nội tự thay đổi để củng cố các nguồn lực trước họa ngoại xâm.
Chiều ngày Chủ Nhật 12/5/2014 hơn 2,000 người thuộc mọi tầng lớp ở thành phố Cần Thơ bất chấp trời mưa đã tập trung tại công viên Lưu Hữu Phước phản đối Trung Quốc. (Hình: Tuổi Trẻ)
Phòng Thông tin của Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất vừa phổ biến Tuyên cáo của Hội đồng Lưỡng Viện về vụ Trung Quốc đưa giàn khoan 981 vào sâu trong khu vực đặc quyền kinh tế của Việt Nam để thăm dò dầu khí. Tuyên cáo do Hòa thượng Thích Quảng Độ, Tăng Thống Giáo hội Phật giáo Việt Nam thống nhất ấn ký, kêu gọi “giới sĩ phu thời đại trong nước và ngoài nước hãy khẩn cấp đứng lên vận động hợp quần cứu nguy”.
Tuyên cáo yêu cầu chính quyền Việt Nam học hỏi tiền nhân trong việc bảo vệ chủ quyền của xứ sở. Theo đó, sớm đưa việc Trung Quốc vi phạm chủ quyền trên biển của Việt Nam ra Liên Hiệp Quốc, hủy bỏ Điều 4 trong Hiến pháp để toàn dân, các cộng đồng tôn giáo, các đảng phái bình đẳng trong công cuộc chống xâm lăng, bảo vệ chủ quyền dân tộc.
Tuyên cáo còn kêu gọi đồng bào trong và ngoài nước, các thân hào nhân sĩ, các đảng phái, các cộng đồng tôn giáo xây dựng một “Liên minh Chống ngoại xâm”, đồng thời kết hợp thành phong trào chuẩn bị tiến trình dân chủ hoá Việt Nam làm động cơ phát triển đất nước và thoát ly hoàn cảnh nô lệ chính trị của chính quyền hiện tại.
Ngoài Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, Ủy ban Công lý và Hòa bình của Hội đồng Giám mục Việt Nam cũng vừa phát hành một văn bản, nhắc lại quan điểm của Hội đồng Giám mục Việt Nam trong thư đề ngày 9 tháng 5, theo đó, kêu gọi Trung Quốc ngừng ngay mọi hành vi xâm lăng.
Riêng với nhà cầm quyền CSVN, phía Công giáo Việt Nam nhận định, “tuy phải kiên trì đường lối ngoại giao, đối thoại để giải quyết xung đột nhưng phải có lập trường kiên định, lấy đạo lý truyền thống dân tộc vì dân, vì nước để thực hiện đường lối chính sách với Trung Quốc”, bởi “những thoả ước tôn trọng tình hữu nghị giữa hai quốc gia láng giềng, giữa hai đảng Cộng sản thực tế đã cho thấy không mang lại ích lợi nhiều cho dân nước mà còn đưa đất nước vào tình trạng lâm nguy”.
Hội đồng Giám mục Việt Nam kêu gọi các tín đồ không thờ ơ với tình hình của đất nước trong hiện tại cũng như tương lai, mởi gọi họ hy sinh cầu nguyện cho quê hương đất nước và với tất cả lương tâm, tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ tổ quốc, sẵn sàng đáp lại lời mời gọi cứu nguy tổ quốc.
Theo dự tính, Hội đồng Giám mục Việt Nam sẽ tổ chức một ngày cầu nguyện cho quê hương, kêu gọi mọi người sám hối, tiết giảm chi tiêu để góp phần nâng đỡ các ngư dân là nạn nhân của tàu Trung Quốc, những cảnh sát Việt Nam bị thương.
Cũng trong thời điểm này, 20 tổ chức chính trị và hội đoàn của người Việt ở hải ngoại đã cùng ký tên vào một tuyên cáo, lên án Trung Quốc đe dọa hòa bình, khẳng định họ đoàn kết với đồng bào trong nước, đòi Trung Quốc phải tức khắc rút giàn khoan Hải dương 981 ra khỏi vùng biển Việt Nam và lên án chính quyền Việt Nam “quá nhu nhược trong chính sách biển Đông”.
Những tổ chức chính trị và hội đoàn của người Việt ở hải ngoại cũng hối thúc chính quyền Việt Nam kiện Trung Quốc trước các tòa án quốc tế (đặc biệt là Tòa án Quốc tế La Haye và Tòa án Quốc tế Hamburg về Luật Biển) để nhờ các tòa án này phân xử hành động xâm lăng của Trung Quốc đối với lãnh hải và hải đảo của Việt Nam. Họ còn đòi hỏi chính quyền Việt Nam chấm dứt việc đàn áp và bắt giam những người tranh đấu cho dân chủ tại Việt Nam, yêu cầu trả tự do ngay lập tức cho tất cả các tù nhân lương tâm bị bắt giữ vì chống lại chính sách bành trướng của Bắc Kinh. (G.Đ)
____________________________
GIÁO HỘI PHẬT GIÁO VIỆT NAM THỐNG NHẤT VIỆN TĂNG THỐNG
của Hội đồng Lưỡng Viện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất về việc Trung quốc vi phạm lãnh hải Việt Nam
Đầu tháng 5 này, giàn khoan Hải dương 981 của Trung quốc đã từ phía Tây bắc đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, xâm nhập lãnh hải Việt Nam trong vùng biển đặc quyền kinh tế, cách bờ biển nước Việt 120 hải lý. Trong hàng chục tàu hộ tống giàn khoan HD 981 có sự hiện diện của tàu chiến quân sự như Tàu Giang Hồ II có tên lửa, tàu tuần tiễu tấn công nhanh 534… và hàng chục tốp máy bay hoạt động bảo vệ. Nhiều Tàu hải cảnh đã tấn công đâm húc vào tàu hải quân Việt Nam làm hư hại nhiều tàu.
Hành động ngang ngược này vi phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam tại vùng đặc quyền kinh tế trên thềm lục địa Việt Nam, vi phạm thoả thuận giải quyết các vấn đề trên biển Đông giữa các nước ASEAN và Trung Quốc (DOC) (1), không thể chối cãi là không mang tính xâm lược vào lãnh hải Việt Nam.
Đứng trước tình hình nghiêm trọng của tổ quốc, trước sự phẫn uất của đồng bào các giới trong và ngoài nước, Hội đồng Lưỡng Viện Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã có phiên họp bất thường và khẩn cấp, cùng đồng thanh ra lời Tuyên cáo ba điểm như sau :
1. Yêu cầu Nhà nước XHCNVN và Đảng Cộng sản Việt Nam học cách hành xử cương quyết bảo vệ chủ quyền Việt Nam như thái độ cố hữu trong truyền thống dân tộc dưới các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần, Lê, mà tương quan thế giới ngày nay cho ta phương thức thực hiện trên hai mặt Quốc tế và Quốc nội :
a. Trên mặt quốc tế, tức khắc đưa vấn đề vi phạm chủ quyền trên biển của Trung quốc ra LHQ chiếu theo Công ước LHQ về Luật Biển năm 1982.
Đối với các nước ASEAN kêu gọi sự đối thoại đa phương để giải quyết vấn đề Biển Đông, thay vì đối thoại song phương như Trung quốc yêu sách, đồng thời kết hợp với các nước trong vùng làm đối trọng trước cuộc xâm lấn biển của nhà cầm quyền Bắc Kinh.
b. Trên mặt quốc nội, hãy bỏ Điều 4 trên Hiến pháp, để toàn dân, các đảng phái quốc gia, và các cộng đồng tôn giáo, có toàn quyền bình đẳng và đồng đẳng trong công cuộc chống xâm lăng, bảo vệ chủ quyền dân tộc.
Nhà nước XHCNVN và Đảng Cộng sản Việt Nam không thể tiếp tục nhận lệnh của quan thầy Cộng sản Trung quốc để “gác tranh chấp, cùng chung khai thác” Biển Đông theo phương châm 16/4 (Mười sáu chữ vàng và Bốn tốt) ; lấy “đại cục” và “xuất phát từ tầm cao chiến lược và toàn cục” của Cộng sản Bắc Kinh để gặm nhắm lãnh thổ và lãnh hải Việt Nam.
2. Kêu gọi đồng bào Việt Nam các giới trong và ngoài nước, quý vị thân hào nhân sĩ, các đảng phái, và các cộng đồng tôn giáo khẩn cấp hình thành một “Liên Minh Chống Ngoại xâm”, ngăn chặn “Liên Minh Thu Phục Lãnh Thổ”(2) của Bắc Kinh. Đồng thời kết hợp thành phong trào chuẩn bị tiến trình dân chủ hoá Việt Nam làm động cơ phát triển đất nước và thoát ly hoàn cảnh nô lệ chính trị của Nhà nước hiện tại. Phi thể chế dân chủ đa nguyên, mọi nhân quyền và tự do của người dân không thể thiết lập, hạnh phúc và an lạc không thể xuất hiện, no cơm ấm áo cho dân và cường thịnh cho đất nước không thể nào mang lại cho quê hương Việt Nam.
3. Kêu gọi chư Tăng Ni và Phật giáo đồ Trung quốc hãy vì tình đồng đạo chia sẻ giáo lý đại từ bi cứu khổ với nhân dân Việt Nam, mà hai dân tộc từng sống chung dưới Ánh Đạo Vàng suốt hai nghìn năm qua, mở cuộc vận động với nhà cầm quyền Bắc Kinh áp dụng đạo lý bốn biển đều là anh em để thay đổi chính sách xâm lược thành hành động tương quan tương duyên trong tinh thần trượng phu thông cảm và tôn trọng lẫn nhau.
Với trách nhiệm của người công dân, và trong cương vị một tôn giáo từng đóng góp vào công trình lập quốc suốt hai nghìn năm qua, Hội đồng Lưỡng viện Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất không thể im lặng khi tổ quốc lâm nguy, nên cất lời kêu gọi giới sĩ phu thời đại trong nước và ngoài nước hãy khẩn cấp đứng lên vận động hợp quần cứu nguy.
Thanh Minh Thiền Viện, Saigon ngày 10.5.2014
T.M Hội đồng Lưỡng Viện, GHPGVNTN
Đệ Ngũ Tăng Thống (ấn ký)
Sa môn Thích Quảng Độ
(1) Trung quốc đã ký kết với các nước ASEAN tại Nam Vang năm 2002 qua “Tuyên bố ứng xử của các bên trên Biển Đông” (DOC, Declaration of Conduct), và 8 điều trong “Bộ Quy tắc hướng dẫn thực thi DOC” (COC, Code of Conduct) mà Trung quốc ký kết với các nước ASEAN tại hội nghị Bali ở Nam Dương từ ngày 19 đến 23.7.2011.
(2) Trung quốc đã hình thành “Liên Minh Thu Phục Lãnh Thổ” với âm mưu và kế hoạch “Xây dựng Trường thành trên biển và tăng cường lực lượng quân sự trở thành vô địch trên Nam Hải”. Hậu quả là gì nếu không phải chiếm trọn Biển Đông và tất cả mọi quần đảo trên Biển Đông ? Mục tiêu của Liên Minh này là vẽ lại bản đồ Trung quốc theo hình chữ Y, chứ không phải hình con gà trống hiện nay.
Monday, May 12, 2014 6:35:23 PM
BẮC KINH (NV) .-Tổng bí thư đảng CSVN, ông Nguyễn Phú Trọng bị Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từ chối lời đề nghị gặp gỡ, mà qua đó ông Trọng hy vọng Bắc Kinh rút dàn khoan dầu ra khỏi khu vực đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Hai tàu Hải giám Trung quốc tấn công và xịt nước tàu Kiểm ngư của Việt Nam ngày 12 tháng 5 năm 2014. (Hình Tuổi Trẻ cắt từ video clip của Cảnh sát Biển)
Đây là điều được báo New York Times tiết lộ hôm Thứ Hai, viện dẫn một nguồn tin ngoại giao dấu tên vì không muốn làm bực mình nhà cầm quyền Trung Quốc.
Bài báo có tựa đề ‘China and Vietnam at Impasse Over Drilling Rig in South China Sea’ của ký giả Keith Bradsher hôm 12 tháng Năm, viết rằng: “ Lãnh đạo đảng CSVN (ông Nguyễn Phú Trọng) đã đề nghị đến Bắc Kinh để thảo luận với chủ tịch Tập Cận Bình nhưng lời đề nghị bị từ chối.”
Giới ngoại giao tại Bắc Kinh cho hay họ không thấy có những cuộc thảo luận đáng kể nào giữa Việt Nam và Trung Quốc. Tuy nhiên, bà Hua Chunying (Hoa Xuân Oánh) phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc cho hay trong cuộc họp báo ngày Thứ Hai, 12 tháng 5, rằng, ‘Trung Quốc và Việt Nam, tuần lễ vừa qua, giữa hai nước đã có 14 cuộc “trao đổi” liên quan tới dàn khoan HD 981,’ nhưng không cho biết chi tiết nội dung.
Tuần trước báo chí Việt Nam đưa tin ngoại trưởng Việt Nam Phạm Bình Minh gọi điện thoại cho Dương Khiết Trì, Ủy viên Quốc vụ viện Trung Quốc đặc trách ngoại giao. Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam Hồ Xuân Sơn cũng nói chuyện với người đồng cấp của Trung Quốc Lưu Chấn Dân. Báo chí của cả hai bên loan tin bên nào cũng trình bày vấn đề theo quan điểm của mình.
Việc Trung Quốc đưa dàn khoan khổng lồ chi phí mỗi ngày hoạt động rất lớn tới khoan tìm ở một vị trí mà các chuyên viên quốc tế cho rằng không có bao nhiêu tiềm năng dầu khí, như vậy lỗ chắc chắn hơn có lời. Như vậy, chủ đích của Bắc Kinh là chính trị, muốn dùng dàn khoan HD981 đi vòng quanh để lấn dần trong chủ trương muốn cướp cả Biển Đông.
Dư luận quốc tế đặc biệt theo dõi các diễn biến trên biển giữa Việt Nam và Trung quốc và người ta biết rằng Hà Nội muốn dùng đường lối ngoại giao để giải quyết vấn đề. Giữa hai nước, được mô tả là có quan hệ tốt đẹp nhiều mặt những năm gần đây, cho tới khi dàn khoan HD981 xuất hiện làm nổi sóng dư luận.
Hồi năm 2011, khi Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đến Bắc Kinh, Việt Nam và Trung Quốc ký thỏa hiệp nhiều điểm trong đó hai bên đồng ý giải quyết các tranh chấp trên biển “dễ trước, khó sau” và qua các cuộc đàm phán hòa bình, tránh dùng võ lức để giải quyết xung đột. Năm ngoái, khi ông chủ tịch nước Trương Tấn Sang tới Bắc Kinh, một bản thông cáo chung giữa hai bên cũng lập lại những cam kết cũ.
Đột nhiên, ngày 7 tháng 5, 2014, Phó tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Cảnh Sát biển Việt Nam, ông Ngô Ngọc Thu, trong cuộc họp báo quốc tế ở Hà Nội, tố cáo Trung Quốc đưa dàn khoan HD981 tới vùng biển Việt Nam khoan tìm dầu khí ngoài khơi tỉnh Quảng Ngãi, tại khu vực Việt Nam gọi là lô 143 trên bản đồ phân lô dầu khí. Phía Việt Nam đưa một số tàu Cảnh Sát Biển và Kiểm ngư tới ngăn cản thì bị một lực lượng tàu Trung quốc đông gấp nhiều lần lại lớn hơn cản trở, xịt vòi rồng và đâm hư hại một số tàu, 6 kiểm ngư viên bị thương cho các vụ việc xảy ra các ngày mùng 3 và mùng 4 tháng 5 năm 2014.
Những ngày kế tiếp cho đến nay, lực lượng hai bên vẫn đối đầu với nhau với các tin tức căng thẳng tiếp diễn ngày đêm. Vị trí dàn khoan Trung Quốc loan báo cách đảo Tri Tôn của quần đảo Hoàng sa khoảng 20 hải lý và cách đảo Phú Quý khoảng 119 hải lý nhưng nằm hoàn toàn trong phạm vi đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam theo Công Ước Quốc Tế về Luật Biển (UNCLOS) mà cả Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên ký cam kết công nhận.
* Đấu ‘vòi rồng’ quanh dàn khoan HD 981
Theo báo Tuổi Trẻ tường thuật hôm Thứ Hai, 12 tháng 5, từ một viên chức Cảnh Sát Biển, lần đầu tiên người ta thấy có tin về “một trận đấu vòi rồng dữ dội giữa một tàu kiểm ngư Việt Nam và 15 tàu hải giám, hải cảnh Trung Quốc đã diễn ra tại khu vực Trung Quốc hạ đặt giàn khoan trái phép trên vùng biển của Việt Nam.”
Vụ này xảy ra khoảng 7 giờ 30 sáng ngày Thứ Hai 12 tháng 5 mà tờ Tuổi Trẻ nói rằng “Trước sự manh động của tàu Trung Quốc, thuyền trưởng tàu kiểm ngư của ta đã quyết định sử dụng súng bắn nước để đáp trả lại những tàu hải giám và hải cảnh của Trung Quốc. Hai thuyền viên trên tàu đã dũng cảm đứng ra mũi tàu xịt vòi rồng để cản phá tàu Trung Quốc. Chỉ sau 5 phút liên đội tàu Trung Quốc đã bị vỡ đội hình và không còn tấn công tới tấp như trước.”
Báo New York Times cho hay ông đại tá Phạm Quang Oánh, tư lệnh phó chính trị của Cảnh Sát Biển Việt Nam là người đưa tin cho biết như vậy.
Bản đồ tranh chấp với hai điểm nóng trên Biển Đông, tại phía nam quần đảo Hoàng Sa và ở bãi cạn Scarborough. (Hình: NYT)
* Giải pháp ngoại giao ‘bế tắc’
Trong khi Philippines đã chọn giải pháp kiện Trung quốc ra tòa án quốc tế để chống lại các hành động ngang ngược của Trung Quốc ở khu vực bãi cạn Scarborough và nơi khác trên Biển Đông, tức chống cái tuyên bố “Lưỡi Bò” của Bắc Kinh, Việt Nam chỉ theo dõi tình hình và chỉ ủng hộ ngầm quyết định của Philippines, ngoài mặt chính thức thì không lộ ra ý kiến hay quan điểm gì.
Tại Việt Nam cũng từng có một số cuộc tranh luận giữa một số chuyên viên học giả và viên chức nhà nước xem có nên đi theo hướng Philippines hay không. Mới đây, lại có người thúc hối nên kiện. Tuy Việt Nam có lực lượng quân sự vừa nhỏ và yếu không thể so sánh được với Trung Quốc về mọi mặt, nhưng những năm gần đây đã cố gắng cải tiến cả không quân và hải quân. Nếu xảy ra chiến tranh, dù trên cơ thì Trung Quốc cũng không phải không thiệt hại nghiêm trọng.
Theo ý kiến của ông Minxin Pei (Bùi Mẫn Hân), một chuyên viên về Trung Quốc tại Trung tâm Nghiên Cứu Chiến lược Quốc tế ‘Keck Center for International and Strategic Studies’ của đại học Claremont McKenna College (California) viết trên tạp chí tài chính Fortune thì, có thể tiến đến một giải pháp chính trị qua kênh ngoại giao tạm thời trong ngắn hạn.
Cả Bắc Kinh cũng như Hà Nội đều cố tìm một giải pháp giải quyết tranh chấp giữ được thể diện. Trung Quốc sẽ áp lực Việt Nam từ bỏ đòi hỏi chủ quyền để đổi lại, được hưởng một vài sự nhân nhượng nhỏ bé, chẳng hạn, cho chia phần với tỉ lệ nhỏ trong quyền khai thác dầu khí sẽ thăm dò và khai thác trong tương lai.
Hiện còn quá sớm để nhìn thấy các ước đoán của ông Minxin Pei có đúng hay không. Nhưng tại Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh dọa hôm Thứ Hai rằng “Việt Nam sẽ không thành công nếu áp lực với Trung Quốc”.
Khi đến dự Hội nghị thưởng đỉnh ASEAN tại Miến Điện cuối tuần qua, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng tố cáo Trung Quốc đưa dàn khoan tới vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam là “nguy hiểm và đặc biệt nghiêm trọng”. Tuy nhiên, ông đã không thuyết phục được cả tổ chức này ra một bản tuyên bố kết án Bắc Kinh, mà chỉ có một lời tuyên bố kêu gọi các bên “kềm chế”. (TN)
China and Vietnam at Impasse Over Rig in South China Sea
Tensions rose in the South China Sea in the dispute between Vietnam and China over maritime rights as each country accused the other of escalating the situation.
HONG KONG — China and Vietnam appear to have reached at least a temporary impasse over a giant drilling rig sent by a state-controlled Chinese oil company to a site in the South China Sea between the Vietnamese coastline and a cluster of disputed islands, as the confrontation has continued to raise thorny issues of international law.
Col. Pham Quang Oanh, deputy chairman of the political department of Vietnam’s Coast Guard, said that as many as 15 Chinese ships had sprayed a Vietnamese vessel at the site with water cannons on Monday. He denied a report in Vietnamese news media that the vessel had used water cannons to fire back.
Over the weekend, Prime Minister Nguyen Tan Dung of Vietnam asked fellow leaders of the Association of Southeast Asian Nations at a summit meeting for support in confronting China. But the government of Myanmar, the host of the meeting, issued only an oblique statement on Monday expressing “serious concern” over the developments in the South China Sea, without mentioning China by name.
Territorial Disputes in the Waters Near China
China has recently increased its pursuit of territorial claims in nearby seas, leading to tense exchanges with neighboring countries. A map of some of the most notable disputes.
OPEN Map
Hua Chunying, spokeswoman for the Chinese Foreign Ministry, said at a briefing on Monday that China and Vietnam had “14 communications” last week concerning the oil rig, and that they were continuing to communicate about it. She was not specific about what was said, or what the basis of the communications had been.
Diplomats in Beijing said they knew of no substantive talks between China and Vietnam. A senior diplomat, who declined to be named for fear of alienating the Chinese, said he understood that the head of the Communist Party in Vietnam had offered to visit Beijing to speak with President Xi Jinping, but the overture had been rejected.
China’s confrontation with Vietnam is drawing particular attention around the region because Vietnam had been following a diplomatic path meant to head off such problems.
Vietnam and China reached bilateral understandings in 2011 and again last year on a framework for discussing maritime issues so that they would not turn into confrontations. The two countries have also reached agreements on their shared land border and on maritime rights in the Gulf of Tonkin.
By contrast, other countries in the region, notably the Philippines with backing from the United States, have strongly resisted engaging in bilateral talks with China out of concern that they would be bullied by Beijing. They sought multilateral talks instead.
The Philippines has also begun a legal case against China before a United Nations tribunal, seeking arbitration of territorial claims in the South China Sea under the United Nations Convention on the Law of the Sea. China is a signatory to the convention, although it has not approved a side agreement accepting mandatory binding arbitration of disputes.
China has ignored the Philippine case, refusing even to send lawyers to argue its side.
Officials and scholars in Vietnam have been debating for at least a year whether Vietnam should also demand arbitration under the Law of the Sea convention. Peter Dutton, the director of the China Maritime Studies Institute at the United States Naval War College, said that seeking arbitration could help Vietnam offset the weight of China’s greater military power, and that it would complement other steps Vietnam may take.
“The Philippines used the law to try to equalize their situation,” he said. “The question for Vietnam is whether they feel the need to use the law to add to their dispute resolution” efforts.
Jerome Cohen, a longtime specialist in Chinese legal issues who is now a law professor at New York University, said that Vietnam had understandably been less quick than the Philippines to mount a direct legal challenge to Beijing. Unlike the Philippines, Vietnam is not shielded from China’s army by the sea, and Vietnam has no comprehensive defense agreement with the United States.
“They have a lot of reasons not to be as bold as the Philippines,” Mr. Cohen said.
David Zweig, the director of the Center on China’s Transnational Relations at the Hong Kong University of Science and Technology, said that China’s tough stance now toward Vietnam could imperil Chinese diplomatic goals elsewhere in the region.
“If China can’t work with Vietnam after a bilateral agreement, how are they going to persuade anyone to agree to bilateral agreements over multilateral agreements?” he said.
Mr. Zweig said that China’s assertive stance could also backfire if it prompts Southeast Asian nations to embrace President Obama’s strategic shift of American policy toward Asia. “All of these actions reinforce the countries of Southeast Asia to welcome the pivot,” he said.
Jane Perlez contributed reporting from Beijing, Thomas Fuller from Bangkok, and Chau Doan from Hanoi, Vietnam.
A version of this article appears in print on May 13, 2014, on page A3 of the New York edition with the headline: China and Vietnam at Impasse Over Rig in South China Sea.
______________________
Vietnam Fails to Rally Partners in China Dispute
Photo
Protesters shouted anti-China slogans during a rally in Hanoi, Vietnam, on Sunday in reaction to a territorial tussle in the South China Sea.Credit Luong Thai Linh/European Pressphoto Agency
This story is included with an NYT Now subscription.
HANOI, Vietnam — Vietnam’s prime minister, Nguyen Tan Dung, accused China on Sunday of “dangerous and serious violations” in a territorial dispute that has raised anger toward China here to the highest levels in years.
Mr. Dung’s comments, which were carried in the Vietnamese state news media, were addressed to leaders of Southeast Asian countries attending a summit meeting in Myanmar. It was his strongest statement since China towed a huge oil rig into disputed waters off the coast of Vietnam this month.
“This extremely dangerous action has been directly endangering peace, stability, security, and marine safety,” Mr. Dung was quoted as saying, adding that Vietnam had acted with “utmost restraint.”
Mr. Dung’s comments were uncharacteristically spirited for the typically anodyne meetings of the 10-country Association of Southeast Asian Nations, but they failed to produce collective criticism of China. The leaders, who work by consensus, did not mention the dispute in their final statement on Sunday. Myanmar then released a statement after the meeting was over that expressed “serious concerns over the ongoing developments in the South China Sea,” but did not mention China. It called for self-restraint and the resolution of disputes by peaceful means.
Photo
Prime Minister Nguyen Tan Dung of Vietnam arriving at the Asean summit in Myanmar on Sunday.Credit Christophe Archambault/Agence France-Presse — Getty Images
The group’s refusal to weigh in appeared to be a victory for China and underlines how there does not yet appear to be a willingness or ability to address the territorial disputes in the South China Sea collectively. At least five nations claim islands in the sea, a major shipping lane and potential flash point as China becomes more assertive and hungry for resources.
Murray Hiebert, an expert on Southeast Asia at the Center for Strategic and International Studies in Washington, said Vietnam and the Philippines, another vocal critic of Chinese maritime claims in the South China Sea, “clearly wanted something a lot stronger” out of the meeting.
The Association of Southeast Asian Nations, or Asean, has been unable in recent years to reach a common position on the South China Sea even as China’s claims have reached more than 1,000 miles southward from the Chinese mainland. A summit meeting in Cambodia two years ago failed to produce a final statement because leaders quarreled over the issue.
China is the region’s largest trade partner, and countries like Cambodia and Laos are large recipients of its aid.
“Within Asean, you have countries that really don’t want to rock the boat,” Mr. Hiebert said. “They are playing it pretty much down the middle.”
Foreign ministers at the meeting in Myanmar issued an oblique statement on Saturday citing “serious concerns over the ongoing developments in the South China Sea,” but did not mention China by name.
Several hundred protesters demonstrated peacefully outside the Chinese Embassy in Hanoi on Sunday, and Vietnam’s authoritarian government took the rare step of permitting journalists from the state-controlled news media to cover the protest. Signs displayed slogans like “Denounce the Chinese Invasion.”
“We don’t have a problem with Chinese people or their culture, but we resent their government conspiring against us,” Nguyen Xuan Pham, a literary critic, said as the protest swelled in a public park across from the embassy and a military museum.
China towed the oil rig earlier this month to waters near the Paracel Islands, which China controls and Vietnam claims.
Map: Territorial Disputes in the Waters Near China
China’s state-controlled Xinhua news agency said Sunday that the oil rig was “completely within” China’s territorial waters. The rig is 140 miles off the coast of Vietnam, and about 17 miles from a small island claimed by both countries.
The maritime standoff with China, which has controlled the islands since 1974, has been widely discussed both in Vietnam’s state-controlled news media and on Facebook, which is very popular among the country’s urban middle class.
China is one of Vietnam’s major trading partners, and both countries have nominally socialist one-party governments. But Vietnamese officials sometimes appeal to anti-China sentiments here that are never far from the surface and rooted in a history of conflict between the countries.
The Vietnamese government is balancing a desire to appear strong against China with the fear that anti-China sentiment could unite disgruntled citizens who have festering grievances over land grabs, religious persecution and other social issues.
Protesters on Sunday presumed to be plainclothes agents occasionally shoved and yelled at other protesters, but most uniformed security personnel sat nearby and did not interfere.
Many at the protest were adamant that China remove its oil rig, known as HD-981, from the disputed waters, but some also criticized Vietnam’s handling of the dispute, saying the government should be more assertive. The Foreign Ministry has not issued any statements about the dispute on its website since Wednesday, when it held a high-profile news briefing featuring senior officials and the chief executive of PetroVietnam, the state oil and gas monopoly.
“Vietnam’s top leaders should call a news conference, and top leaders should clearly demonstrate their attitude so that the Vietnamese people can know what they are thinking,” said Lan Le, 40, a fashion designer in Hanoi. She spoke before the prime minister’s comments were published.
Tuong Vu, an expert on modern Vietnamese history and politics at the University of Oregon, said Vietnam’s ruling Communist Party was broadly divided between a conservative faction loyal to China and another that advocates systemic economic reforms and strengthened ties with the United States and other Western countries. He said there would be fierce debate within the party about how to respond to China’s action, fueled by concerns about the long-term economic and political implications of the standoff.
The pro-China faction has held the upper hand since the 1990s, Mr. Vu added, and it would prefer to negotiate a solution to the current impasse through diplomatic back channels rather than by criticizing China too directly. That is partly out of fear that further escalation would do more damage to the bilateral relationship and possibly embolden domestic criticism of the government.
“They’ll just let the issue quiet down slowly and try to gradually return to the status quo,” Mr. Vu said. “But who knows? In the next week, the protests may occur on a much larger scale, and things may take a different direction.”
Mike Ives reported from Hanoi, and Thomas Fuller from Bangkok. Chau Doan contributed reporting from Hanoi, and Wai Moe from Yangon, Myanmar.
A version of this article appears in print on May 12, 2014, on page A4 of the New York edition with the headline: Vietnam Fails to Rally Partners in China Dispute.
Mỹ đang theo dõi những diễn biến trên Biển Đông
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry ra thông cáo lặp lại quan ngại của nước ông về điều mà ông gọi là ‘thách thức của Trung Quốc’ đối với quần đảo Hoàng Sa, hãng tin Anh Reuters cho biết.
Ông Kerry đưa ra phát biểu này trước cuộc gặp với người đồng cấp Singapore K. Shanmugam ở Washington hôm thứ Hai ngày 12/5.
“Chúng tôi đăc biệt quan ngại – tất cả các nước có liên quan đến việc đi lại và thông thương trên Biển Đông, Biển Hoa Đông – đều quan ngại sâu sắc về hành động hung hăng này,” ông Kerry nói.
“Chúng tôi muốn thấy một bộ quy tắc ứng xử ra đời. Chúng tôi muốn thấy tranh chấp này được giải quyết một cách hòa bình thông qua Luật Biển, thông qua trọng tài và các phương tiện khác chức không phải bằng cách đối đầu trực diện và bằng hành động hung hăng.”
Về phần mình, Ngoại trưởng Singapore K. Shanmugam nói nước ông muốn có tiến triển trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc để thiết lập một Bộ Quy tắc ứng xử trên Biển Đông vốn cho đến nay vẫn dậm chân tại chỗ.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nói rằng những nỗ lực của Việt Nam nhằm lôi kéo các nước vào tranh cãi xung quanh giàn khoan HD-981 ‘sẽ thất bại’.
“Hành động cực kỳ nguy hiểm này đã và đang đe dọa trực tiếp đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông.“
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói với ASEAN về hành động của Trung Quốc
Trước các cuộc tuần hành phản đối Trung Quốc được cho là lớn nhất từ trước đến nay ở Việt Nam hồi cuối tuần qua, bà Hoa nói Bắc Kinh ‘hết sức quan tâm’ và đã yêu cầu Hà Nội dùng mọi biện pháp có thể để đảm bảo an toàn cho các cơ quan và công dân Trung Quốc.
“Thực tế chứng minh rằng Việt Nam đang cố lôi kéo các bên khác nhằm tăng sức ép với Trung Quốc, nhưng sẽ không đạt được mục tiêu,” nữ phát ngôn viên Hoa Xuân Oánh phát biểu tại họp báo hàng ngày hôm 12/5.
“Chúng tôi hy vọng rằng Việt Nam có thể nhìn nhận tình hình rõ ràng hơn, bình tĩnh đối diện với thực tế và ngưng quấy nhiễu các hoạt động của Trung Quốc,” bà Hoa nói tiếp.
Phát biểu của bà Hoa được đưa ra một ngày sau hội nghị thượng đỉnh Asean ở Myanmar, mà tại đó, Asean bày tỏ “quan ngại” nhưng không phê phán Trung Quốc.
Tại Myanmar, Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng mạnh mẽ chỉ trích việc Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng đặc quyền kinh tế biển của Việt Nam và kêu gọi các nước khác cùng phản đối Trung Quốc.
Bà Hoa nói Việt Nam nên ‘đối diện với thực tế và ngưng quấy nhiếu’
Phát biểu tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 24 tại Myanmar, Bấm ông Dũng nói:
“Từ ngày 01/5/2014 Trung Quốc đã ngang nhiên đưa giàn khoan nước sâu cùng hơn 80 tàu vũ trang, tàu quân sự và máy bay hộ tống đi vào vùng biển Việt Nam và đã hạ đặt giàn khoan này tại vị trí nằm sâu trên 80 hải lý trong Thềm lục địa và vùng Đặc quyền Kinh tế của Việt Nam theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982.
“Các tàu hộ tống bảo vệ giàn khoan của Trung Quốc đã rất hung hăng bắn vòi nước có cường độ mạnh và đâm húc thẳng vào các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương.
“Đây là lần đầu tiên Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan vào hạ đặt tại địa điểm nằm sâu trong Thềm lục địa và vùng Đặc quyền Kinh tế của một nước trong ASEAN, là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Luật pháp Quốc tế, Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982 và cũng là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Tuyên bố về Ứng xử của các Bên trên Biển Đông (DOC) mà Trung Quốc là một Bên tham gia ký kết.
“Hành động cực kỳ nguy hiểm này đã và đang đe dọa trực tiếp đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông,” ông Dũng nói.
Vị thủ tướng cũng “khẩn thiết kêu gọi các nước Asean, các nước trên thế giới, các cá nhân và Tổ chức quốc tế tiếp tục lên tiếng phản đối hành động vi phạm nghiêm trọng nêu trên và ủng hộ yêu cầu hợp pháp, chính đáng của Việt Nam”.
Sau phát biểu của ông Dũng, ASEAN đã ra tuyên bố kết thúc hội nghị trong đó không nhắc tên cụ thể nước nào mà chỉ kêu gọi “tất cả các bên thực hiện kiềm chế và không sử dụng vũ lực, cũng như không tiến hành các hoạt động có thể làm gia tăng căng thẳng và sớm đạt được COC như đã được thể hiện trong Tuyên bố 6 điểm về Biển Đông”.
Ngoài ra còn có một Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị cấp cao Asean-24 về tình hình Biển Đông.
Nhưng tuyên bố này cũng chỉ “bày tỏ quan ngại sâu sắc về các vụ việc đang diễn ra ở Biển Đông” và kêu gọi các bên “thực hiện kiềm chế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, tuân thủ các nguyên tắc đã được thừa nhận chung của luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)”.
“Chúng tôi muốn thấy tranh chấp này được giải quyết một cách hòa bình thông qua Luật Biển, thông qua trọng tài và các phương tiện khác chức không phải bằng cách đối đầu trực diện và bằng hành động hung hăng.“
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry
Tại hội nghị, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long nói ASEAN phải “trung lập”, không ủng hộ đòi hỏi chủ quyền trên biển của nước nào.
Nhưng việc “bày tỏ quan ngại sâu sắc” của ASEAN về vụ việc cũng được một số chuyên gia nhìn nhận là động thái đáng ghi nhận.
Trong khi đó Hoa Kỳ, Liên hiệp châu Âu và Nhật Bản đều có những tuyên bố bày tỏ sự lo ngại về diễn biến căng thẳng mới nhất trên Biển Đông.
Trong một diễn biến khác, theo tường thuật của Tuổi Trẻ, báo có hai phóng viên có mặt tại vùng biển Hoàng Sa, tàu kiểm ngư Việt Nam và “15 tàu hải giám, hải cảnh” của Trung Quốc vẫn “đấu vòi rồng dữ dội” sáng 12/5 trong hơn một tiếng nhưng không gây thương vong.
Hôm 09/05/2014, Hội đồng Giám mục Việt Nam (HĐGM) đã lên tiếng về tình hình Biển Đông.
Bản lên tiếng do Đức cha Phaolô Bùi Văn Đọc, Chủ tịch HĐGM Việt Nam ký, đã nhắc lại những hành động gây hấn, lấn chiếm gần đây của Trung Quốc – như ngang nhiên đưa giàn khoan HD-981 và một lực lượng lớn tàu bè các loại vào xâm chiếm, hoạt động trong vùng biển đặc quyền của Việt Nam và cho tàu quân sự tấn công các tàu Việt Nam.
Hội đồng Giám mục Việt Nam coi đó ‘là hành vi khiêu khích và leo thang nghiêm trọng với ý đồ rõ ràng thực hiện từng bước kế hoạch xâm lược Việt Nam của Trung Quốc, bất chấp các nguyên tắc ứng xử Quốc tế mà Trung Quốc và Việt Nam đã ký kết, đặc biệt là Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển, Qui tắc ứng xử trên Biển Đông’.
Theo HĐGM ‘tình hình này có nguy cơ đưa đến chiến tranh rất cao’.
Vì ‘quan ngại trước tình hình căng thẳng và nguy hiểm’ ấy và với trách nhiệm của mình, các HĐGM đã nêu bốn điểm.
‘Phản đối chiến tranh’
Trước hết, Bản lên tiếng nhấn mạnh: “Giáo hội Công giáo luôn kiên trì lập trường xây dựng hoà bình, phản đối chiến tranh. Hoà bình không làm mất điều gì, nhưng chiến tranh có thể làm mất tất cả.”
“Vì thế, mọi tranh chấp hiện nay cần phải kiên trì với đường lối đối thoại; loại trừ tất cả mọi hành vi khiêu khích, gây hấn, kích động chiến tranh, hận thù của đôi bên.”
“Những thỏa ước giữa hai đảng Cộng sản thực tế đã cho thấy không mang lại ích lợi nhiều cho dân nướ“
Tuy vậy, khi kêu gọi đối thoại, tránh hận thù đôi bên, Bản lên tiếng đã yêu cầu: “Chính quyền Trung Quốc phải ngừng ngay mọi hành vi xâm lăng này.”
Với Chính phủ Việt Nam, Hội đồng Giám mục Việt Nam cho rằng: “tuy phải kiên trì đường lối ngoại giao, đối thoại để giải quyết xung đột, nhưng phải có lập trường kiên định, lấy đạo lý truyền thống dân tộc vì dân, vì nước để thực hiện đường lối chính sách với Trung Quốc”.
Theo các Giám mục Việt Nam, “Những thoả ước tôn trọng tình hữu nghị giữa hai quốc gia láng giềng, giữa hai đảng Cộng sản thực tế đã cho thấy không mang lại ích lợi nhiều cho dân nước mà còn đưa đất nước vào tình trạng lâm nguy”.
Hai điểm còn lại trong Bản lên tiếng được dành cho người Công giáo Việt Nam.
Bản lên tiếng nhấn mạnh đây là lúc người Công giáo Việt Nam “cần biểu lộ trọn vẹn lòng ái quốc của mình”.
“Lòng yêu nước thể hiện ở việc chúng ta không thể thờ ơ với tình hình của đất nước trong hiện tại cũng như tương lai.”
Vì vậy, các Giám mục Việt Nam mời gọi người Công giáo “chuyên cần hy sinh cầu nguyện cho quê hương đất nước và với tất cả lương tâm của mình tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ Tổ quốc, sẵn sàng đáp lại lời mời gọi cứu nguy Tổ quốc”.
Cụ thể, bắt chước sáng kiến của Đức Giáo hoàng Phanxicô – người đã kêu gọi con cái mình và những ai thành tâm thiện chí dành ngày 07/09/2013 để cầu nguyện cho hoà bình ở Syria – Hội đồng Giám mục Việt Nam ‘xin các giáo phận tổ chức một ngày cầu nguyện cho Quê hương’ Việt Nam.
Trong ngày đó, mọi người được mời gọi “sám hối, tiết giảm chi tiêu ăn uống, mua sắm, để góp phần nâng đỡ các ngư dân nạn nhân của tàu Trung Quốc và các chiến sĩ cảnh sát, hải giám Việt Nam bị thương”.
Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả, một trí thức Công giáo hiện nghiên cứu tại Viện Global Policy, Anh Quốc.
Các cuộc biểu tình phản đối giàn khoan HD-981 diễn ra ở ba miền của Việt Nam.
Vụ giàn khoan HD-981 triển khai ở khu vực Hoàng Sa và các cuộc biểu tình tự phát của người dân Việt Nam ở ba miền phản đối Trung Quốc đang đặt lãnh đạo Việt Nam trước một lựa chọn mới về đối sách với Bắc Kinh, theo ý kiến của nhà quan sát quốc tế.
Lần đầu tiên trong nhiều năm trở lại, dường như đã có sự ‘phối hợp’ giữa chính quyền và nhân dân trong một hành động chung được phối hợp nhằm phản đối các hành động mà Việt Nam cáo buộc là Trung Quốc ‘gây hấn’ và ‘bành trướng’, ‘xâm lăng’, theo nhận định của nhà nghiên cứu Jonathan London từ Đại học Thành thị Hong Kong.
Hôm 11/5/2014, Tiến sỹ London nói với BBC: “Đây là thời điểm lớn mà lãnh đạo Việt Nam phải xem lại chính sách của mình đối với Trung Quốc, nhất là khi Bắc Kinh có thể sẽ lặp đi lặp lại lối ứng xử sử dụng sức mạnh, đe dọa sử dụng sức mạnh và lấy sức mạnh đặt điều kiện quan hệ.
“Nếu Trung Quốc không thay đổi chính sách này mà lại ngày một lấn tới, thì tôi nghĩ, lãnh đạo Việt Nam khó mà có thể tiếp tục quá mềm dẻo mà sẽ phải xem lại chính sách một cách dứt khoát hơn.”
Theo nhà nghiên cứu, Trung Quốc đã bộc lộ rõ ‘tham vọng’ và ý đồ của mình.
Ông London nói: “Nếu như tại Diễn đàn Shangri-La ở khu vực tại Singapore hai năm trước, Thủ tướng Việt Nam, ông Nguyễn Tấn Dũng đề cao và nhấn mạnh tới một ‘lòng tin chiến lược’.
“Thì qua các diễn biến và động thái của Trung Quốc ở Biển Đông, Biển Hoa Đông mà nay là vụ giàn khoan HD-981, người ta càng thấy rõ dường như Trung Quốc đang tiến hành một sách lược khác, đó là sự ‘bất trắc chiến lược’.”
Nhiều người dân Việt Nam được phép ‘công khai biểu tình’ chống Trung Quốc
“Vụ giàn khoan là một thử nghiệm chiến lược bất trắc này và chưa biết bao giờ Trung Quốc sẽ rút giàn khoan này ra. Hiện nay, không ai có thể trả lời rõ ràng về thời điểm nào Bắc Kinh sẽ rút giàn khoan này,
“Tôi cũng lưu ý rằng sử dụng dân như một công cụ theo lối khi nào cần thì cho phép người ta biểu tình, bật đèn xanh, nhưng khi không cần thì lại đàn áp người ta là không nhất quán, không ổn“
TS. Jonathan London
“Hay là sẽ rút từ chỗ này, đưa sang chỗ khác và gây tranh chấp, xung đột tương tự, hoặc rút đi, rồi lại trở lại, không ai có thể trả lời rõ được.”
Về các cuộc biểu tình tự phát phản đối giàn khoan Trung Quốc của người dân hôm Chủ Nhật ở cả ba miền của Việt Nam, ông Jonathan London bình luận.
“Chính quyền Việt Nam đang cần một khối đoàn kết và hậu thuẫn của người dân để làm áp lực với Trung Quốc.
“Thế nhưng tôi cũng lưu ý rằng sử dụng dân như một công cụ theo lối khi nào cần thì cho phép người ta biểu tình, bật đèn xanh, nhưng khi không cần thì lại đàn áp người ta là không nhất quán, không ổn.
“Nếu Việt Nam muốn đối phó với thách thức, mà là thách thức lâu dài, thì nhà nước phải tìm một phương cách mới, và phương cách ấy không có cách nào khác là phải dựa vào dân.”
‘Từ bỏ tư duy cũ’
Thủ tướng Việt Nam kêu gọi Asean ủng hộ, nhưng Asean chỉ bày tỏ quan ngại
Nhà nghiên cứu cho rằng Việt Nam cần phải xem lại chính sách của mình, nhất là trong đối phó với Trung Quốc, trong bối cảnh Trung Quốc ngày một có xu thế ‘lấn lướt’, ‘hung hăng’ và ‘khó lường’ hơn trong khu vực.
“Việt Nam phải độc lập hơn với Trung Quốc, mà muốn có quan hệ hiệu quả, phải từ bỏ tư duy anh là nước lớn, nước mạnh, tôi là nước nhỏ, nước yếu, đã quan hệ thì phải bình đẳng.
“Việt Nam hiện theo chính sách nhiều bạn, nhưng lại chưa có bạn thân, bạn thân là Trung Quốc thì như thế là không được rồi.
“Bạn Nga thì để mua vũ khí, bạn Mỹ để tiếp cận thị trường, bạn Asean thì nói nhiều, làm ít.”
““Theo tôi Việt Nam hiện theo chính sách nhiều bạn, nhưng lại chưa có bạn thân, bạn thân là Trung Quốc thì như thế là không được rồi. Bạn Nga thì để mua vũ khí, bạn Mỹ để tiếp cận thị trường, bạn Asean thì nói nhiều, làm ít“
TS. Jonathan London
Theo nhà quan sát này, khối Asean là một khối còn chứa đựng nhiều khác biệt giữa các thành viên với nhau.
“Asean không phải là một tổ chức hứa hẹn đối với Việt Nam, vì Asean không đồng nhất, lại cũng chịu nhiều ảnh hưởng của Trung Quốc, trong đó Campuchia dường như chịu nhiều ảnh hưởng hơn từ Bắc Kinh.
“Tuy nhiên, nếu có được một số tiếng nói ủng hộ của các quốc gia trong khu vực như là Indonesia hay Singapore, cũng sẽ là điều quan trọng đối với Việt Nam.”
‘Vẫn sợ dân nổi loạn?’
Chính quyền có thể vẫn sợ người dân biểu tình quay sang phản đối chính phủ.
Cũng hôm thứ Bảy, một nhà nghiên cứu quốc tế khác, Giáo sư Carl Thayer từ Úc, đưa ra bình luận về các diễn biến xung quanh vụ giàn khoan HD-981 và các cuộc xuống đường của người dân.
“Từ trước, chính quyền có những quan ngại các vụ biểu tình xuống đường của người dân có thể kết nối các nội dung khác nhau, tức là có thể từ tinh thần dân tộc kết nối sang các đòi hỏi, yêu sách cải tổ, thậm chí chống chính phủ.
“Thế nhưng việc Việt Nam gửi tàu ra đối đầu với Trung Quốc ở khu vực giàn khoan và cho phép truyền thông công khai lên tiếng về vụ việc cho thấy đã có sự thay đổi.
“Nhiều cuộc mít-tinh, biểu tình ủng hộ chính phủ đã được tổ chức, cũng là cách để đảm bảo cho các cuộc phản đối chính phủ không thể diễn ra tại thời điểm này.”
Giàn khoan HD-981 phủ bóng đen lên Hội nghị TƯ9 của Đảng, theo nhà quan sát.
Trước câu hỏi vì sao lãnh đạo cao cấp của Việt Nam có vẻ chưa sẵn sàng trực tiếp lên tiếng với Trung Quốc và trước người dân để bày tỏ thái độ về vụ việc, nhà nghiên cứu nói:
“Hội nghị Trung ương 9 của Đảng Cộng sản đang diễn ra và đúng là vụ việc đã che phủ bóng tối lên nghị trình của Hội nghị, có thể nói là một chủ đề không được lên kế hoạch từ trước để bàn thảo.
“Thế nhưng các lãnh đạo vẫn còn gần một tháng để bàn bạc các phương án ứng phó, và Việt Nam đang cân nhắc việc cử đặc sứ qua Trung Quốc để đàm phán.
“Trong lúc chờ đợi, lãnh đạo phải im lặng, vì họ không muốn sử dụng lời lẽ với lập trường cứng rắn quá, mà lại ở cấp cao nhất, nên sau này sẽ khó ăn khó nói hơn với lãnh đạo cao nhất của Trung Quốc.
“Động thái này như được phỏng đoán là để đối đầu lại với chuyến đi của ông Obama tới bốn nước ở châu Á, và Trung Quốc đã lựa chọn một quốc gia không là đồng minh của Mỹ là Việt Nam để thử thái độ của Mỹ“
GS Carl Thayer
“Nhưng Việt Nam đưa các lực lượng và đặc biệt là các cuộc biểu tình của người dân có một vai trò nhất định, có thể nói là thách thức, đương đầu như vậy là đúng đắn, nếu không muốn tiếp tục bị Trung Quốc ép.”
Theo Giáo sư Thayer vì việc đưa giàn khoan vào khu vực tranh chấp ở Hoàng Sa là một phép thử của Trung Quốc với các quốc gia trong khu vực và cả với các đối thủ cường quốc của Trung Quốc, nên khi nào mục đích này đạt được xong, Trung Quốc sẽ có thể thay đổi.
Ông nói: “Động thái này như được phỏng đoán là để đối đầu lại với chuyến đi của ông Obama tới bốn nước ở châu Á, và Trung Quốc đã lựa chọn một quốc gia không là đồng minh của Mỹ là Việt Nam để thử thái độ của Mỹ.
Vụ giàn khoan cũng là động thái thử thách quan hệ Việt – Nga, theo chuyên gia.
“Do Việt Nam không là đồng minh của Mỹ như trường hợp của Nhật Bản và Philippines, người Mỹ chỉ có thể bày tỏ sự quan ngại và phát biểu rằng đây là hành động có tính ‘khiêu khích’ của Trung Quốc, mà khó có thể làm được gì hơn.”
Riêng đối với Nga, nhà nghiên cứu cho rằng quan hệ Nga – Việt cũng bị đặt trong một thách thức, ông nói:
“Ngay vào thời điểm này mà diễn ra diễn tập chung về hải quân Nga – Trung, thì cũng là một toan tính của Trung Quốc.
“Bởi vì Trung Quốc có thể biết rằng, sau các diễn biến ở Ukraine, ông Putin sẽ muốn làm bất cứ điều gì để đối đầu lại với Mỹ và Nato.
“Do đó, Nga có thể sẽ vẫn tiến hành cuộc diễn tập, mặc dù Nga biết rằng Việt Nam đã mua của Nga tới 6 tàu ngầm Kilo.”
Giáo sư Carl Thayer cũng cho rằng Việt Nam hiện đang ở trong một thế ứng xử khá khó khăn.
Ông nói: “Việt Nam không có nhiều lựa chọn lắm, Trung Quốc thì luôn luôn nghi ngờ Việt Nam.
“Việt Nam cũng đang tìm cách cân đối lại, đối trọng lại với Trung Quốc bằng việc tăng quan hệ với Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản…”
“Thế nhưng như vụ việc HD-981 đang diễn ra, chúng ta thấy rằng Việt Nam đang chật vật trong chính sách đối ngoại và hợp tác quốc tế của mình,” nhà nghiên cứu nói với BBC từ Úc.
Biểu tình lớn nổ ra sáng Chủ nhật 11/5 tại cả ba miền Bắc Trung Nam để phản đối hành động Trung Quốc mang giàn khoan vào vùng kinh tế đặc quyền của Việt Nam.
Con số người tham gia được nói lên tới hàng nghìn ở cả nước.
Báo điện tử Vnexpress đưa tin dòng người biểu tình ở Hà Nội sáng 11/5 ước tính lên đến hơn 1000 người.
Đoàn biểu tình đã có mặt từ sáng sớm trước tòa đại sứ Trung Quốc với các khẩu hiệu viết bằng cả tiếng Anh và tiếng Trung.
Tại TP.HCM, 54 nhân sỹ trí thức bao gồm những gương mặt quen thuộc như Giáo sư Tương Lai, bác sỹ Huỳnh Tấn Mẫm, sáng 11/5 cũng đã chủ trì một buổi mít-tinh trước Nhà Hát Lớn.
Trong những người xuống đường, còn có các cựu công chức nhà nước, trong đó có những gương mặt quen thuộc như ông Đặng Văn Khoa, ủy viên Ủy ban MTTQ TP.HCM.
Ông Khoa được Vietnamnet dẫn lời nói “quan trọng nhất trong việc bảo vệ chủ quyền vẫn là lòng dân. Khi mọi người cùng đồng lòng thì nhất định sẽ bảo vệ được đất nước, giang sơn mà cha ông ta đã xây dựng”.
Giáo sư Tương Lai phát biểu tại buổi mít-tinh sáng 11/5 trước Nhà Hát Lớn
Đông đảo người dân đã đổ về Nhà Hát Lớn, TP.HCM
Ông Đặng Văn Khoa được nhiều người biết đến nhờ những phát biểu thắng thắn chỉ trích sai phạm của giới công chức
Trao đổi với BBC từ Thành phố Hồ Chí Minh hôm 11/5, nhà thơ Đỗ Trung Quân, người tham gia vào cuộc tập hợp, tuần hành chống hành động của Trung Quốc trên Biển Đông, kể lại những điều mà ông đã nghe thấy trong cuộc biểu tình sáng nay như sau:
“Trên đường tôi gia nhập vào đoàn biểu tình tôi thấy có một công nhân vệ sinh đẩy xe quét rác đứng lại nói chuyện với một chiến sỹ bảo vệ lãnh sự quán cũng là người Việt. Anh nói rằng ‘Họ như thế là đã đụng đến Tổ quốc’.”
“Một chị đi nhặt bao ny lông và bán vé số cũng nói rằng phải vậy thôi vì nó quá lắm rồi.”
“Tôi nhận ra được Trung Quốc đã đụng đến vấn đề thiêng liêng nhất của Việt Nam đó là vấn đề đất nước,” nhà thơ nói.
Theo tường thuật của VnExpress, sáng 11/5 nắng nóng gay gắt, nhưng người Đà Nẵng vẫn tập trung tại công viên Bạch Đằng, dưới chân cầu Rồng.
Thông tin do cư dân mạng đăng tải cho biết đoàn người biểu tình đã diễu đến trước UBND thành phố trước khi giải tán vào tầm 10 giờ.
Đây là một trong những lần hiếm hoi một cuộc biểu tình nổ ra ở Đà Nẵng
Theo một số phản ánh từ TP.HCM, các đường chính dẫn đến tòa lãnh sự Trung Quốc đã bị chặn sau cuộc biểu tình hôm 10/5, vốn đã được báo chí trong nước đăng tải rộng rãi.
Tuy nhiên, đông đảo người biểu tình vẫn đứng trước rào chắn của lực lượng an ninh, với quốc kỳ Việt Nam và các khẩu hiệu phản đối Trung Quốc.
Các đường chính dẫn đến tòa lãnh sự Trung Quốc ở TP.HCM đều bị chặn
Một người dân sống ở quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh, nói với BBC với điều kiện giấu tên rằng cuộc biểu tình chống hành động của Trung Quốc vào sáng 11/5 ở thành phố Hồ Chí Minh diễn ra ‘thuận lợi’, ‘không bị cấm cản’ và ‘không có ai bị bắt’.
Theo lời người này kể do sáng Chủ nhật trên đường phố xe cộ đông đúc nên chỉ có cảnh sát điều tiết giao thông để những người biểu tình tuần hành thuận lợi và đoạn đường trước Lãnh sự quán Trung Quốc được công an bảo vệ để tránh người biể̉u tình tiếp cận.
Tuy nhiên, theo quan sát của người này thì cũng có nhiều công an có mặt để theo dõi những người mà họ cho là khả nghi để phòng khi cuộc biểu tình chống Trung Quốc chuyển thành chống chế độ.
Theo lời kể của anh này thì anh có gặp một người phụ nữ trong đám đông biểu tình bức xúc trước thái độ mà bà cho là ‘bán nước’ của chính quyền.
Tuy nhiên, trong số những khẩu hiệu được hô trong cuộc biểu tình không có khẩu hiệu chống chính quyền, theo lời nhân chứng giấu tên này.
“Có một số người có tâm lý dè dặt. Khi tôi rủ họ đi biểu tình thì họ không dám đi vì sợ ra đến đó sẽ bị dính vào biểu tình chống chế độ,” ông nói.
“Nếu chỉ biểu tình phản đối Trung Quốc thôi thì không sao.”
Một cuộc biểu tình cũng đã diễn ra trước tòa lãnh sự Trung Quốc sáng 10/5
Tân Hoa Xã nói về hội nghị thượng đỉnh ASEAN ở Miến Điện:
Hôm thứ Bảy các bộ trưởng ngoại giao ASEAN đã bày tỏ’quan ngại sâu sắc’ về các diễn biến ở Biển Nam Trung Hoa và kêu gọi có giải pháp hòa bịnh.
Các bộ trưởng ASEAN khẳng định lại tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và tự do hàng hải, hàng không trong vùng biển Nam Trung Hoa(SCS) cũng như Nguyên tắc sáu điểm về SCS cùng Tuyên bố chung tại Hội nghị thượng đỉnh A SEAn- Trung Quốc nhân kỉ niệm 10 năm Tuyên bố ứng xử của các bên tại vùng biển Nam Trung Hoa (DOC).
Hôm thứ Sáu, Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc bà Hoa Xuân Oánh đã nhắc lại Trung Quốc đặt giàn khoan ở Tây Sa, nơi không hề có tranh chấp, Tân Hoa Xã nói.
Người biểu tình hô vang các khẩu hiệu khẳng định chủ quyền trước tòa đại sứ Trung Quốc
BBC News, London: Hiệp hội các nước Đông Nam Á họp thượng đỉnh lần đầu tại Miến Điện đã kêu gọi Trung Quốc cùng Việt Nam chấm dứt đối đầu ngoài Biển Đông và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.
Theo phóng viên Bill Hayton của BBC News (11/5), tuần trước Trung Quốc đã cho một giàn khoan dầu vào vùng biển mà Việt Nam cũng tyên bố chủ quyền và khiến nổ ra các vụ va chạm nhiều ngày liền giữa các tàu của lực lượng phòng vệ bờ biển hai bên.
Các tổ chức dân sự cũng kêu gọi trả tự do cho những người từng tham gia chống Trung Quốc đang bị bỏ tù
Bản tin của hãng thông tấn Mỹ AP vừa được phát đi viết: “Việt Nam cho phép hàng trăm người tập hợp la ó phía ngoài Đại sứ quán Trung Quốc ở Hà Nội vào Chủ nhật ngày 11/5 để phản đối việc Trung Quốc đưa giàn khoan ra vùng biển có tranh chấp trên Biển Đông.”
“Các nhà lãnh đạo chuyên chế của Việt Nam kiểm soát các cuộc tập hợp của quần chúng rất chặt chẽ do lo sợ những người biểu tình chống chính quyền. Nhưng lần này dường như họ phải nhường bước trước sự phẫn nộ của quần chúng.”
AP dẫn lời một luật sư có tên là Nguyễn Xuân Hiền nói: “Chúng tôi đều phẫn nộ trước hành động của Trung Quốc.”
“Chúng tôi phải đến đây để người Trung Quốc có thể hiểu được sư phẫn nộ của chúng tôi,” ông nói với AP.
Một số nhân viên bên trong tòa đại sứ Trung Quốc được cho là đã quay phim, chụp hình người biểu tình
Theo AP thì đây là cuộc biểu tình lớn nhất ở Việt Nam sau sự cố tàu thăm dò của Việt Nam bị phía Trung Quốc cắt cáp hồi năm 2011. Khi đó, chính quyền Việt Nam cho phép biểu tình trong một vài tuần nhưng sau đó đã dùng biện pháp trấn áp khi các cuộc tập hợp này chĩa mùi dùi vào phía chính quyền.
Theo miêu tả của AP thì trong cuộc biểu tình hôm Chủ nhật 11/5 có diễn giả đứng trên xe cảnh sát lên án hành động của Trung Quốc, đài truyền hình nhà nước có mặt tại chỗ ghi lại diễn biến và có những người tung khẩu hiệu ghi: “Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng vào Đảng, Chính phủ và Quân đội nhân dân.”
“Một số người biểu tình rõ ràng là người của chính quyền, trong khi nhiều người khác là những người dân thường phẫn nộ trước hành động của Trung Quốc. Một số nhà hoạt động quyết định không tham gia vì có sự dính líu của Nhà nước,” bản tin viết.
Từ Sài Gòn, blogger Huỳnh Ngọc Chênh cho rằng nay đã là thời điểm Đảng và nhà nước Việt Nam phải dựa vào nhân dân mới có thể đối phó được với Trung Quốc trong vụ giàn khoan đang gây ra đối đầu căng thẳng giữa hai nước.
“Đến lúc nhà nước cũng phải cần đến sự ủng hộ của nhân dân, do vậy cũng không còn ngăn cấm như hồi xưa nữa, hồi xưa bất cứ những phát biểu nào, biểu hiện nào tự phát của nhân dân đều bị nhà nước cấm đoán khi đụng tới Trung Quốc,” nguyên Thư ký Tòa soạn báo thanh niên giải thích sự thay đổi đột ngột của chính quyền.
“Nhưng bây giờ nhà nước nghĩ rằng phải dựa vào nhân dân, cho nên báo chí bắt đầu cũng được cho phép nói, và cụ thể là chiều nay tại Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, đã cho luật sư đoàn tổ chức một cuộc mít-tinh chống lại xâm lấn của Trung Cộng.”
Ông Trần Tiến Đức, nguyên Vụ trưởng Ủy ban Dân số và Kế hoạch hóa Gia đình Việt Nam đã có bình luận với BBC về động thái được cho là thay đổi 180 độ của chính quyền đối với các cuộc phản đối Trung Quốc do người dân tự động tổ chức, hay còn gọi là ‘biểu tình tự phát’.
“Theo ý kiến của tôi, chắc chắn việc người dân được biểu tình một cách tương đối là tự do, mà không bị lực lượng an ninh hoặc công an ngăn cấm, thì chắc chắn đó là có chủ trương của nhà nước,” , nói.
“Một số nguồn tin người ta nói rằng là (chính quyền) không ngăn cản mà cũng không khuyến khích, tôi nghĩ rằng trước tình hình như thế này, nếu bây giờ các ông ấy ngăn cản người dân đi biểu tình, biểu thị lòng yêu nước.
“Biểu thị thái độ lên án đối với sự xâm lược trắng trợn của Trung Cộng đối với chủ quyền, đối với toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Việt Nam, thì các ông ấy sẽ bộc lộ ngay cái bộ mặt là những kẻ bán nước,
“Trước tình hình như thế này, nếu bây giờ các ông ấy ngăn cản người dân đi biểu tình, biểu thị lòng yêu nước, biểu thị thái độ lên án đối với sự xâm lược trắng trợn của Trung Cộng đối với chủ quyền, đối với toàn vẹn lãnh thổ của đất nước Việt Nam, thì các ông ấy sẽ bộc lộ ngay cái bộ mặt là những kẻ bán nước.”
“Và chắc chắn là các ông ấy không muốn để cho người dân lên án như vậy.”
Tác giả “Bên Thắng Cuộc” cũng xuống đường
Nhà báo Huy Đức viết trên Facebook: Có quá nhiều lời kêu gọi, vậy sáng nay, chủ nhật 11-5-2014, chúng ta nên đi theo lối nào? – Nhiều bạn trẻ hỏi tôi. Tôi nghĩ, bạn có thể đọc hay không đọc những lời kêu gọi ấy, thậm chí, bạn có thể nghe hoặc không nghe nói đến “đèn xanh” của Chính quyền; nhưng, bạn chỉ nên bước ra khỏi nhà khi biết trong lòng mình nghĩ gì.
Chỉ khi chúng ta nhận ra đất nước cần gì ở mình trong tình thế này; biết mình có thể đóng góp được gì và đặc biệt biết những việc mình đang làm là để thỏa tâm nguyện của chính mình thì mới nên Xuống Đường!
Nhà văn Nguyễn Quang Vinh viết trên Facebook: Những hình ảnh xuống đường của nhân dân, nhân sĩ, trí thức, cựu chiến binh ở Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng….cảm động đến trào nước mắt.
Tổ Quốc tôi như một con tàu, dũng mãnh, can trường, xông thẳng ra biển lớn
Nhà thơ, nhà văn Thái Bá Tân viết trên Facebook:
Sơn hà đang nguy biến. Kẻ thù đã kề bên. Chúng ta, con dân Việt, Hãy nhất tề đứng lên.
Mỗi người theo một cách Yêu đất nước của mình. Nhưng không ai được phép Thờ ơ và vô tình.
Một loạt các video biểu tình phản đối Trung Quốc đã xuất hiện trên mạng trong những ngày gần đây.
Trong video này, hàng ngàn người đã xuống đường trước công viên Lưu Hữu Phước ở Cần Thơ vào ngày 12/05 hô vang ‘Việt Nam, Việt Nam, Việt Nam’ và ‘Phản đối, phản đối, phản đối’ hành động của Trung Quốc trên Biển Đông.
Dân Làm Báo– Cuộc biểu tình Hà Nội, Sài Gòn, Đà Nẵng chấm dứt.
Ngày 11 tháng 5, 2014 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng. Lần đầu tiên – công khai và có thông báo trước – những thông điệp phản đối Trung cộng xâm lược và tranh đấu đòi tự do cho những người yêu nước bị giam cầm đã được giương cao tại Sài Gòn, Hà Nội.
Đảng và nhà nước vừa phải canh gác các blogger vừa phải huy động đảng viên, thành đoàn HCM lập gánh hát xuống đường để nhập dòng phản đối các đồng chí 16 vàng 4 tốt.
Cuộc biểu tình chấm dứt. Chúng ta đã lên tiếng nói. Nhưng đất vẫn còn mất, biển vẫn còn bị cướp và lưỡi khoan bá quyền vẫn nằm trấn ở cửa ngỏ biển Đông.
Cuộc chiến đấu chống giặc ngoài thù trong vẫn tiếp diễn.
Cuộc biểu tình thành công tốt đẹp là một chiến thắng vang dội của người dân yêu nước trên cả 3 miền Tổ Quốc. Thành quả hôm nay Chúng Ta đạt được đã phải trả giá bằng sự hy sinh và nỗ lực của tất cả những người yêu nước bị tù đày chỉ vì lên tiếng chống Trung Quốc xâm lược.
Chúng Ta, hay cùng cất lên những khẩu hiệu đã được hô vang trong cuộc biểu tình hôm nay: Tự do cho những người yêu nước – Tự do
Sài Gòn: Vang dội tiếng hô ‘Tự do cho Người Yêu Nước’
Tại cuộc biểu tình chống Trung Quốc tại Sài Gòn, nhiều biểu ngữ đòi trả tự do cho người yêu nước công khai xuất hiện cùng với những tiếng hô vang dội ‘Tự do cho người yêu nước’ – ‘Tự do’ (Video: CTV Danlambao)
Người dân Đà Nẵng xuống đường chống Trung Quốc xâm lược hôm 11/5/2014.
Nhân dân Đà Nẵng bất ngờ biểu tình phản đối Trung Quốc xâm lược (Video: CTV Danlambao)
Cập nhật lúc 10:30 phút: Hà Nội: Đoàn người đang tiến về bờ hồ Hoàn Kiếm.
Không khí biểu tình rực lửa tại Hà Nội
Không khí biểu tình rực lửa yêu nước tại Hà Nội (Video: CTV Danlambao)
Ảnh CTV DLB
Và đây là một video clip mà chính tác giả – anh Nguyễn Nam – phải ghi chú là video hay nhất mà anh quay được từ chục năm nay:
Hôm nay giặc không hành hung, không bắt bớ, giam cầm nhưng cũng làm trò xô xát với anh Truong van Dung nhằm mục đích oánh nguội. May mà có Anh Chí bình tĩnh xử lý kịp thời. Đcm đảng và công an bữa nay hiền như dư luận viên Giật Quang đồng chí Giật Quang phát biểu ngữ gì đó nói về chuyện tin tưởng vào đảng và chính phủ và quân đội nhưng bị một bác nói thẳng “Không, tôi chỉ cất đi để làm kỷ niệm” khi đồng chí Giật Quang nói “Bác ạ, cứ giơ thật cao lên”. Ai thích nghe giọng nói của tôi thì sẽ thấy “Trả tự do cho Người Yêu Nước” ngay đầu video.
Cập nhật lúc 10:15 phút:
Hà Nội: Đoàn biểu tình đang tuần hành tiến về khu vực Nhà Hát Lớn, vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu yêu nước.
Sài Gòn: Đoàn biểu tình đang tiếp tục tuần hành qua nhiều ngả đường tại khu vực trung tâm thành phố. Vào lúc cao điểm, số lượng người tham gia biểu tình lên đến hơn 2000 người.
*
Lúc 09:30 phút sáng: Tại Sài Gòn, sau khi bị hàng rào an ninh dày đặc ngăn chặn tiếp cận tòa Tổng lãnh sự quán Trung Quốc, đoàn biểu tình đã quay ngược lại tuần hành hướng về khu vực nhà văn hóa Thanh Niên. Nhiều khẩu hiệu và tiếng hô ‘Tự do cho người yêu nước’ vang lên trong cuộc biểu tình. (Ảnh CTV Danlambao)
Không khí biểu tình sục sôi lòng yêu nước tại Sài Gòn (Video: CTV Danlambao)
Blogger Paulo Thành Nguyễn với biểu ngữ Tự do cho người yêu nước (CTV DLB)
Blogger Mẹ Nấm (áo nâu giữa) từ Nha Trang đã đến với Sài Gòn (CTV DLB)
Ảnh FB Huy Đoàn
Ảnh FB Huy Đoàn
Ảnh FB Huy Đoàn
Blogger Trịnh Kim Tiến bị an ninh chặn ở nhà
Đà Nẵng: Đặc biệt, trong không khí cả nước sục sôi lòng yêu nước, người dân Đà Nẵng cũng đã bất ngờ xuống đường tham gia một cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc xâm lược.
Người dân Đà Nẵng tuần hành phản đối TQ xâm lược trong sự giám sát chặt chẽ của công an (Ảnh: FB Lê Hùng)
Các bạn trẻ tại Đà Nẵng biểu tình chống TQ trong ngày 11.5.2014 (Clip CTV Danlambao)
Tại Hà Nội, không khí biểu tình đang hết sức sôi động.
Tại Hà Nội, không khí biểu tình đang hết sức sôi động.
Biểu tình Hà Nội. Ảnh: CTV Danlambao
Photo: Fb Le Anh Hung
Photo: Fb Thanh Hoang
Photo: FB Le Anh Hung
Nhà giáo Nguyễn Thượng Long (ThuyngaHanam FB)
Ảnh FB Bạch Hồng Quyền
Tin cập nhật lúc 09 giờ 00 sáng: Cuộc biểu tình yêu nước chống Trung Quốc xâm lược đã bùng nổ tại hai đầu cầu Hà Nội và Sài Gòn.
Tại Hà Nội: Ước tính có khoảng 1000 người đã tập trung hô khẩu hiệu trước đại sứ quán Trung Quốc.
Biểu tình tại Hà Nội (Ảnh: FB Lê Anh Hùng)
Sài Gòn: Khoảng 500 người dân đã cùng nhau tuần hành, vừa đi vừa hô vang các khẩu hiệu phản đối Trung Quốc xâm lược.
Đoàn biểu tình tại Sài Gòn tuần hành qua nhiều ngả đường
Cảnh sát cơ động dàn quân tại khu vực ngã tư Nguyễn Đình Chiểu – Hai Bà Trương
ngăn không cho đoàn biểu tình tiến về tòa tổng lãnh sự quán Trung Quốc
Blogger Mẹ Nấm Gấu
Tòa tổng lãnh sự quán Trung Quốc được bảo vệ bởi 2 lớp h àng rào an ninh (Ảnh: CTV Danlambao) Tin cập nhật lúc 08 giờ sáng: Hà Nội: Nhiều biểu ngữ với nội dung phản đối Trung Quốc xâm lược đã được giơ cao. Không khí tại khu vức trước Đại sứ quán Trung Quốc hiện đang rất nóng bỏng.
Sài Gòn: Chị Trần Ngọc Anh, dân oan Bà Rịa – Vũng Tàu đã bị công an bắt cóc khi đang trên đường đến địa điểm biểu tình.
Những người biểu tình tập trung trước khu vực Nhà văn hóa Thanh Niên (CTV DLB) Tin cập nhật lúc 07 giờ sáng:
Sài Gòn: Theo tin từ CTV Danlambao, hầu hết các ngã tư và giao lộ dẫn đến địa điểm biểu tình là Nhà văn hóa Thanh Niên đều có sẵn công an sắc phục chốt chặn. Nhiều hàng rào thép cũng đã được chuẩn bị sẵn tại góc đường.
Khu vực trước cổng nhà văn hóa Thanh Niên (Số 4 Phạm Ngọc Thạch) và nhiều hàng rào thép đã được dựng sẵn tại góc đường Alexandre de Rhodes và Phạm Ngọc Thạch. Photo – Danlambao
Tại điểm nóng Nhà văn hóa Thanh Niên, lực lượng an ninh đủ thành phần cũng xuất hiện rải rác. Theo quan sát, phía đối diện là tòa nhà của Đoàn thành niên Cộng Sản Hồ Chí Minh nhiều khả năng sẽ là nơi công an đặt đầu não chỉ huy.
Sát khu vực nhà văn hóa Thanh Niên, tại ngã tư Phạm Ngọc Thạch – Nguyễn Thị Minh Khai, xuất hiện khoảng 20 người mặc áo thanh niên xung phong và trật tự đô thị đứng ngồi la liệt Cách đó không xa, khu vực tòa Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc được dựng sẵn nhiều lớp hàng rào sắt, kẽm gai. Đây là một hình ảnh hết sức phản cảm ngay trước mặt tiền của tòa nhà có lối kiến trúc quái dị giữa Sài Gòn.
Hà Nội:
An ninh quanh khu vực đại sứ quán Trung Quốc cũng đã được thắt chặt. Tuy nhiên, đông đảo những người biểu tình yêu nước đã bắt đầu xuất hiện.
Hàng rào dựng sẵn gần khu vực đại sứ quán TQ 5h00 sáng 11.5.2014
Quá nửa khuya, blogger Nguyễn Hoàng Vi gửi lời nhắn ngắn đến anh em: “em đã thoát được! em muốn ngủ sớm nhưng cứ nôn nao không ngủ được”. Trên FB Trần Ngọc Anh cho biết an ninh và công an giả dạng côn đồ bám sát theo dõi đường đi nước bước của từng thành viên Phong Trào Liên Đới Dân Oan Tranh Đấu. Tối qua, các dân oan đã phân tán đi nhiều nơi Sài Gòn tìm chỗ nghỉ qua đêm chờ sáng mai xuống đường.
Blogger Hồ Nhật Thành đang trên đường “lẫn trốn” đã tâm tình cùng bạn bè: “Tôi biết những người yêu nước không theo định hướng XHCN như tôi sẽ bị ngăn cản đến cuộc biểu tình vào ngày mai. Tôi biết dù có thể thoát được vòng vây an ninh thì vẫn có khả năng bị đàn áp tại điểm biểu tình. Chúng tôi biết có thể sẽ bị bắt, bị đánh, bị sỉ nhục nhưng chúng tôi không lùi bước, bởi một Đất nước không thể có tự do khi không có những con người dám trả giá cho điều đó. Trung Quốc xem thường chúng ta không phải vì chúng ta là nước nhỏ mà vì sự im lặng bao lâu nay của chúng ta khiến họ nghĩ chúng ta ươn hèn!”
Từ Nha Trang, blogger Mẹ Nấm – Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, SeaFree Phạm Văn Hải cũng đã lặn và các “anh” đang xôn xao đi tìm. Peter Lâm Bùi và Bạch Hồng Quyền cũng đã tạm thời tự do đâu đó trong đêm Sài Gòn. Từ Hà Nội, blogger Gió Lang Thang cũng đã biến từ mấy ngày trước và đang tiến về Sài Gòn.
Tin cho biết Ls Lê Công Định và Nguyễn Tiến Trung đã bị “mời” và khuyến cáo không được tham gia biểu tình.
Blogger Miu Mạnh Mẽ cũng được các anh “ưu ái” đến chơi trò hèn và Miu rất là Mạnh Mẽ gửi ngay thông điệp trên FB của Miu:
“GỬI MẤY ANH AN NINH CHƠI TRÒ HÈN
Không biết các anh các chú có cha mẹ hay không nhưng các anh có vẻ rất thích kích động và hù dọa đối với gia đình người khác. Trời nhân quả có mắt hết đó các anh, các anh làm gia đình người khác xào xáo, gia đình gây gỗ cãi nhau, làm mẹ của tôi và bạn tôi lo lắng khóc vì con thì sau này gia đình các anh cũng sẽ lãnh hậu quả tương tự thôi. Muốn tôi không đi đâu ngày mai thì làm ơn gọi đt nói chuyện trực tiếp với tôi. Tôi cũng có số đt mà, tôi chịu hoàn toàn trách nhiệm việc tôi làm, cha mẹ tôi hoàn toàn không liên quan dính líu đến việc làm cá nhân tôi nên đừng có lợi dụng tình thương của họ. Các anh đang vi phạm trắng trợn đến quyền tự do đi lại và quyền riêng tư cá nhân của tôi. Tôi nguyền rủa tên công an nào gọi đt hăm dọa mẹ tôi để mẹ tôi lo lắng và khóc trước mặt tôi hôm nay, tên đó sẽ nhận lại nỗi đau đớn gấp 100 lần mà tôi đang cảm nhận này.”
Một số bạn khác chưa “thoát” được và thông báo an ninh vẫn còn ngồi trước cửa nhà suốt đêm như đã mấy ngày qua. Một số thành viên trong MLBVN bị bao vây.
Blogger Trịnh Kim Tiến hiện đang bị cầm tù lòng yêu nước. 4 giờ sáng nằm trằn trọc biết mình đang khó thoát ra để biểu tình được đã gửi lời nhắn với bạn bè: “mình bị canh từ hôm qua tới nay á!”. Người ta dựng barrier bằng người trước nhà để ngăn chận người thiếu nữ yêu nước đã nói lên những điều này vài giờ trước đó:
“Chúng tôi biểu tình để khẳng định lại quyền công dân của mình, để tìm lại danh dự một Quốc gia đang bị chà đạp, khẳng định với cả thế giới này, người dân Việt Nam không yếu hèn, chúng tôi yêu nước Việt… Chỉ khi chúng ta dám mở miệng lên tiếng bảo vệ đất nước mình thì thế giới mới có thể nghe thấy đứng về phía chúng ta. Khi nhà bạn bị cướp, bạn không lên tiếng thì đừng mong có thằng hàng xóm nào nhảy vào bắt cướp phụ. Chúng tôi không chống lại các anh, chúng tôi cũng không chống lại Nhà nước này nếu nó chịu yêu nước một cách chân chính. Chúng tôi chống Trung Quốc và chúng tôi muốn yêu cầu những người lãnh đạo phải có trách nhiệm với nhân dân, với đất nước.
Nhắn với mấy anh an ninh đang phải làm những nhiệm vụ quái gở dưới nhà tôi và nhà các bạn tôi.
Cậu mình là bộ đội cũ, hôm qua ghé thăm thấy mình được mấy anh an ninh “bảo vệ” cả ngày ở dưới, ổng chửi đổng “an ninh đéo ra biển Đông mà canh giữ, ở đó canh con đàn bà làm gì!”. Mình thì thấy tội nhiều hơn, cả ngày nắng nôi, tối đến không được về nhà ăn cơm với gia đình, chơi với con cái mà phải ngồi đó canh chừng mình. Các anh không thể từ bỏ công việc “lý tưởng” để yêu nước một cách tự do như mình và mình cũng không thể vì các anh mà yêu nước một cách có định hướng…”
Blogger Hoàng Dũng CĐVN cũng bị 4 công an ngăn chận, không cho ra khỏi nhà. Bên cạnh đó là blogger Châu Văn Thi, nhạc sỹ Tuấn Khanh bị mấy tên “mặt lạ như quân Thanh” canh gác kỹ càng.
Nói chung tại Sài Gòn, nơi hang ổ của trùm mafia Lê Thanh Hải, yêu nước thật lòng xem ra “bị khó” hơn ở Hà Nội.
Từ Hải Phòng, blogger Phạm Thanh Nghiên cho biết nhà nước đã phải huy động thêm một dàn an ninh mật vụ, lưu manh côn đồ bao vây tư gia của chị từ hai ngày trước. “Các anh đã không đủ tự tin trong việc dùng luật cộng sản bỏ tù tôi. Cụ thể là dùng án quản chế để biến tư thất của tôi thành lao thất. Vì thế, phải huy động thêm một dàn an ninh mật vụ, lưu manh côn đồ bao vây tư gia của tôi hai ngày trước khi có cuộc biểu tình vào sáng 11.5.” Tuy nhiên, cũng theo Phạm Thanh Nghiên người ta chỉ có thể giam cầm được thân xác, không ai có thể bỏ tù được lòng yêu nước. Và Nghiên đã chứng minh bằng hành động. Trước cổng nhà, hàng chữ này được viết lên như lời ngỏ của một người tù đang bị quản chế được đồng hành yêu nước với mọi người:
Photo – Danlambao
Một bạn trẻ khác, một nữ thành viên trẻ tuổi của Danlambao khuya hôm qua đã bắt đầu chuẩn bị “đồ nghề ” rất “teen” nhưng đầy đủ những thông điệp:
Photo – Danlambao
Trước đó, vào lúc 19h00 thứ Bảy tại nhà thờ Thái Hà, các thành viên No-U Hà Nội đã cùng với hàng ngàn giáo dân tham dự thánh lễ và cầu nguyện cho sự an nguy của tổ quốc. Trong bài giảng, Lm Nguyễn Ngọc Nam Phong đã nói rằng “bảo vệ Tổ quốc là ơn gọi và là trách nhiệm của mỗi người giáo dân chúng ta” và ngài đã cầu nguyện “cho các vị lãnh đạo sớm nhận ra những điều đúng đắn để dìu dắt đất nước đến sự vinh quang của tự do”, đồng thời kêu gọi mọi người “không quên anh Ba Sàm, anh Điếu Cày và nhiều người khác đã lên tiếng trước sự bành trướng của Bắc Kinh”.
Bài hát “Triệu con tim một tiếng nói” được cất lên. Hàng nghìn ngọn nến được thắp sáng. Và lời hô “Hoàng Sa – Trường Sa – Việt Nam” và “Đả đảo Trung Quốc xâm lược” vang dội khắp thánh đường.
Photo – Danlambao
Photo – Danlambao
Vào lúc 22h15 tối thứ bảy Sài Gòn, anh Nguyễn Ngọc Già, một cây viết thường xuyên của Danlambao nhắn tin barrier đã được dựng lên ở số 4 Duy Tân, đối diện là Thành đoàn HCM, ngã tư Hai Bà Trưng – Điện Biên Phủ, lãnh sự quán mới lẫn cũ của Trung cộng, Diamond Plaza.
Hai giờ sáng, một phóng viên trong nguồn tiết lộ cho biết đã có chỉ thị chính thức CẤM báo chí đưa tin về biểu tình ngoài luồng ngày 11/5/2014.
*
9h sáng chủ nhật, 11/5/2014 tại Hà Nội, tại Sài Gòn, ở số 46 Hoàng Diệu, ở Số 4 Phạm Ngọc Thạch lòng yêu nước và tiếng nói bảo vệ chủ quyền sẽ trỗi lên, khát vọng đòi tự do cho những người yêu nước sẽ được cất cao, và trách nhiệm của nhà nước sẽ được đòi hỏi.
Cho dù những barrier bằng sắt và những barrier bằng thịt đã được dựng lên trong bóng tối đêm khuya. Tiếp tục cập nhật…
Sau khi kết thúc hội nghị ASEAN, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Bình Minh nói sau 20 năm, đây là lần đầu tiên ASEAN có một tuyên bố riêng về tình hình Biển Đông.
“Điều này thể hiện sự lo ngại của tất cả các nước ASEAN chứ không chỉ là sự lo ngại của các nước có tuyên bố chủ quyền ở biển Đông, vì nó ảnh hưởng đến toàn bộ khu vực, đến hòa bình và an ninh, tự do hàng hải,” ông Minh nói.
Ông Minh cho biết tại hội nghị, “tất cả các nước đều phát biểu về tình hình Biển Đông”, cho rằng tuyên bố thể hiện sự “đồng thuận” của mọi nước thành viên.
Phân tích của hãng tin AFP chia sẻ quan điểm này, cho rằng ASEAN đã lập nên “mặt trận thống nhất hiếm hoi” trước Bắc Kinh.
Bài của phóng viên Martin Abbugao nói Việt Nam và Philippines “đã thúc đẩy thành công để Asean đưa ra sự phê phán ngầm với Trung Quốc”.
Nói với AFP, Giáo sư người Úc Carl Thayer chỉ ra rằng Hội nghị tại Myanmar đã có giọng khác với Hội nghị 2012 tại Campuchia. Khi đó Phnom Penh khước từ các đề nghị liên quan Biển Đông vì sợ mất lòng Trung Quốc.
Tuyên bố lần này “thể hiện sự cứng rắn hơn một chút trong lập trường của ASEAN”, theo Giáo sư Thayer.
“Tuyên bố đó tế nhị đến mức nó sẽ không làm Bắc Kinh giận dữ, nhưng lãnh đạo ASEAN bày tỏ rõ là họ chia sẻ quan ngại chung,” cũng theo ông Thayer.
Trong khi đó, tại Manila, Tổng thống Philippines Benigno Aquino III nói ông hài lòng vì sự “đồng thuận” của các lãnh đạo ASEAN và bản tuyên bố chung…
Tuy vậy, cũng có nhà quan sát cho rằng tuyên bố của ASEAN chẳng có gì mới.
Nói với báo Wall Street Journal, ông Ian Storey, nhà nghiên cứu về an ninh Đông Nam Á làm việc ở Singapore, nói tuyên bố của các ngoại trưởng ASEAN “chỉ nhắc lại lập trường của ASEAN về tranh chấp, và chẳng có gì mới”.
Phân tích của Wall Street Journal nói vẫn có chia rẽ trong ASEAN – có nước muốn cứng rắn hơn với Bắc Kinh, nhưng có những nước ngại gây mất lòng đối tác kinh tế.
Wall Street Journal nói Việt Nam “đã không có được sự ủng hộ mà nước này hy vọng” từ ASEAN, sau lời kêu gọi của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng.
Phát biểu tại Hội nghị cấp cao ASEAN 24, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã nhấn mạnh rằng hòa bình, ổn định ở Biển Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi việc Trung Quốc đưa giàn khoan HD-981 vào vùng biển của Việt Nam.
Trong bài phát biểu khai mạc Hội nghị cấp cao ASEAN 24 đang được tổ chức tại thủ đô Nay Pyi Taw-Myanmar sáng ngày 11/5, Tổng thống Myanmar, Thein Sein nhấn mạnh: “Tôi tin tưởng rằng chúng ta có thể thực hiện sứ mệnh nếu chúng ta hành động trong thống nhất vì thống nhất là sức mạnh”.
Bên lề phiên khai mạc, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có buổi hội đàm với Tổng thống U Thein Sein và Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono.
Vào cuối buổi làm việc đầu tiên của Hội nghị, tại phiên họp toàn thể cấp cao ASEAN, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng có bài phát biểu quan trọng, trong đó có đề cập đến vấn đề an ninh Biển Đông.
Đây là lần tiên một lãnh đạo cấp cao của Việt Nam có phát ngôn chính thức về vấn đề này.
Infonet xin giới thiệu toàn văn bài phát biểu của Thủ tướng:
Thưa Tổng thống U Thên Sên, Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN,
Thưa Quốc vương,
Thưa các vị đồng nghiệp!
Trước hết, Việt Nam xin cảm ơn sự đón tiếp chu đáo và xin chúc mừng Mi-an-ma trên cương vị Chủ tịch ASEAN lần đầu tiên. Việt Nam sẽ hợp tác và ủng hộ Mi-an-ma hoàn thành tốt trọng trách Chủ tịch ASEAN năm 2014. Theo chủ đề của Hội nghị, chúng tôi xin chia sẻ một số ý kiến sau:
1. Về hòa bình và an ninh khu vực
Việt Nam xin thông báo và nhấn mạnh về vấn đề Biển Đông như sau:
Hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông – mối quan tâm chung của ASEAN, của khu vực và thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Từ ngày 01/5/2014 Trung Quốc đã ngang nhiên đưa giàn khoan nước sâu cùng hơn 80 tàu vũ trang, tàu quân sự và máy bay hộ tống đi vào vùng biển Việt Nam và đã hạ đặt giàn khoan này tại vị trí nằm sâu trên 80 hải lý trong Thềm lục địa và vùng Đặc quyền Kinh tế của Việt Nam theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982. Các tàu hộ tống bảo vệ giàn khoan của Trung Quốc đã rất hung hăng bắn vòi nước có cường độ mạnh và đâm húc thẳng vào các tàu công vụ, tàu dân sự của Việt Nam, gây hư hại nhiều tàu và làm nhiều người bị thương. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan vào hạ đặt tại địa điểm nằm sâu trong Thềm lục địa và vùng Đặc quyền Kinh tế của một nước trong ASEAN, là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Luật pháp Quốc tế, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 và cũng là sự vi phạm đặc biệt nghiêm trọng Tuyên bố về Ứng xử của các Bên trên Biển Đông (DOC) mà Trung Quốc là một Bên tham gia ký kết. Hành động cực kỳ nguy hiểm này đã và đang đe dọa trực tiếp đến hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải ở Biển Đông.
Việt Nam đã hết sức kiềm chế, chân thành bày tỏ mọi thiện chí, sử dụng mọi kênh đối thoại, giao thiệp với các cấp khác nhau của Trung Quốc để phản đối và yêu cầu Trung Quốc rút ngay giàn khoan và các tàu vũ trang, tàu quân sự ra khỏi vùng biển của Việt Nam. Tuy nhiên, đến nay Trung Quốc không những không đáp ứng yêu cầu chính đáng của Việt Nam mà còn vu khống, đổ lỗi cho Việt Nam và tiếp tục dùng sức mạnh, gia tăng các hành động uy hiếp, xâm phạm ngày càng nguy hiểm và nghiêm trọng hơn.
Việt Nam đặc biệt coi trọng và luôn làm hết sức mình để gìn giữ và tăng cường quan hệ hữu nghị tốt đẹp với Trung Quốc. Việt Nam cũng luôn chân thành mong muốn cùng với Trung Quốc giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định của Khu vực và Thế giới. Song, lãnh thổ là thiêng liêng, Việt Nam cực lực phản đối các hành động xâm phạm và kiên quyết bảo vệ chủ quyền quốc gia và lợi ích chính đáng của mình phù hợp với Luật pháp quốc tế.
Chúng tôi trân trọng cám ơn và khẩn thiết kêu gọi các nước ASEAN, các nước trên thế giới, các cá nhân và Tổ chức quốc tế tiếp tục lên tiếng phản đối hành động xâm phạm nghiêm trọng nêu trên và ủng hộ yêu cầu hợp pháp, chính đáng của Việt Nam.
Trước tình hình đặc biệt nghiêm trọng này, Việt Nam đề nghị ASEAN, chúng ta tăng cường đoàn kết, thống nhất và khẳng định lại mạnh mẽ các nguyên tắc đã được nêu tại Tuyên bố 6 điểm về Biển Đông, đồng thời yêu cầu Trung Quốc tuân thủ Luật pháp quốc tế, Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển 1982, đặc biệt phải tôn trọng thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của các quốc gia ven biển và thực hiện đầy đủ, nghiêm túc Tuyên bố Ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC). Và cùng ASEAN thương lượng thực chất về Bộ Quy tắc ứng xử COC.
Việt Nam đề nghị ASEAN đưa các nội dung nêu trên về vấn đề Biển Đông vào Tuyên bố chung của Hội nghị và Tuyên bố của Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN lần này. Việt Nam đánh giá cao việc các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, ngày 10/5/2014, đã nhất trí thông qua một Tuyên bố riêng về tình hình nghiêm trọng hiện nay ở Biển Đông, thể hiện rõ sự đoàn kết, vai trò trung tâm, tinh thần chủ động và trách nhiệm cao của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và an ninh của khu vực.
2. Về lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN
Việt Nam đánh giá cao Báo cáo của ngài Tổng Thư ký ASEAN về các hoạt động xây dựng Cộng đồng ASEAN. Chúng tôi cho rằng ASEAN chúng ta cần phải làm nhiều việc hơn nữa và tập trung vào những trọng tâm:
Trước hết, mỗi quốc gia và cả khu vực đều phải nỗ lực thực hiện đúng thời hạn Lộ trình xây dựng Cộng đồng. Cùng với việc đẩy mạnh chất lượng của gần 80% dòng hành động đã và đang được triển khai, ASEAN cần ưu tiên thực hiện 20% phần còn lại. Việt Nam ủng hộ việc thông qua Tuyên bố Nay-pi-tô về xây dựng Cộng đồng ASEAN làm văn kiện định hướng cho các hoạt động trong năm 2014.
Chúng ta cần tăng cường phát huy vai trò chủ đạo của ASEAN nhằm bảo đảm hòa bình, an ninh, ổn định và phát triển trong khu vực, cũng như ứng phó hiệu quả với những thách thức đang đặt ra.
Cùng với nỗ lực xây dựng Cộng đồng, ASEAN cần phát huy hơn nữa vai trò chủ đạo ở khu vực, nhất là trong bối cảnh có nhiều sáng kiến về khuôn khổ an ninh khu vực đang được các nước lớn đưa ra. ASEAN cần chủ động, tích cực có tiếng nói chung về các vấn đề có ảnh hưởng trực tiếp tới hòa bình, an ninh và phát triển của khu vực; đặc biệt cần đề cao các nguyên tắc giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, kiềm chế, không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, tuân thủ các quy định của luật pháp quốc tế,…
Theo đó, ASEAN cần đẩy mạnh đối thoại xây dựng lòng tin, xây dựng và chia sẻ các chuẩn mực ứng xử chung cũng như phát huy các công cụ và cơ chế hợp tác hiện có như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC), Tuyên bố Bali về các nguyên tắc quan hệ cùng có lợi, Hiệp ước Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).
Vì các mục tiêu trên, chúng tôi nhất trí với đề xuất xây dựng một khuôn khổ các quy tắc ứng xử và hợp tác chung ở khu vực Đông Á, dựa trên các nguyên tắc của Hiệp ước TAC và các thỏa thuận đã có, cũng như các sáng kiến có liên quan được đưa ra gần đây. Đồng thời, chúng ta cần tiếp tục gắn kết mục tiêu này trong nỗ lực xây dựng Cộng đồng và Tầm nhìn ASEAN sau 2015.
Để làm được điều đó, ASEAN cần tiếp tục giữ vững đoàn kết và thống nhất, đề cao trách nhiệm vì lợi ích chung của khu vực trên cơ sở các nguyên tắc và phương cách đã thỏa thuận, góp phần bảo đảm tốt hơn môi trường hòa bình, an ninh và ổn định, tạo điều kiện thuận lợi để ASEAN tiếp tục phát triển vững mạnh trong giai đoạn tiếp theo.
ASEAN chúng ta cũng cần đẩy mạnh các nỗ lực nhằm ứng phó hiệu quả đối với các thách thức an ninh phi truyền thống đang nổi lên, bao gồm các thách thức môi trường, nguồn nước, thiên tai, biến đổi khí hậu, dịch bệnh… Trước những thiên tai, thảm họa xảy ra liên tiếp gần đây, tôi đề nghị các cơ quan chức năng của ASEAN cần phải rà soát và đưa ra các kiến nghị về việc tăng cường khả năng hợp tác, ứng phó kịp thời và hiệu quả của ASEAN trong lĩnh vực này.
Nhân dịp này, một lần nữa, tôi xin gửi lời chia sẻ sâu sắc tới nhân dân Phi-líp-pin về những hậu quả nặng nề do cơn bão Hải Yến gây ra và tới gia đình các nạn nhân của thảm họa máy bay MH370. Những thảm họa này càng đòi hỏi chúng ta phải quan tâm hơn nữa việc tăng cường năng lực ứng phó, hợp tác của ASEAN. Chúng tôi đề nghị sớm tổ chức tổng kết kinh nghiệm về sự phối hợp của khu vực trong công việc quan trọng này.
3. Về tương lai Cộng đồng ASEAN. Việt Nam đánh giá cao thỏa thuận Cấp cao ASEAN về xây dựng Tầm nhìn ASEAN sau 2015.
Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN sau 2015 phải là sự tiếp nối và phát huy các thành tựu đã đạt được trong Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN 2009-2015. Sau khi trở thành Cộng đồng, ASEAN cần hướng tới những mục tiêu liên kết cao hơn trên cả ba trụ cột. Đồng thời phát huy mạnh mẽ vai trò chủ đạo trong cấu trúc khu vực, chủ động thúc đẩy và mở rộng liên kết ở khu vực Đông Á. Tầm nhìn sau 2015 phải giúp đưa Cộng đồng ASEAN vì phúc lợi người dân, khơi gợi ý thức cộng đồng và khuyến khích sự tham gia tự nguyện, tích cực của người dân vào tiến trình này. ASEAN cần chú trọng củng cố và tăng cường hơn nữa các cơ chế hợp tác nhằm ứng phó kịp thời, hiệu quả với những rủi ro, bao gồm cả thiên tai, dịch bệnh, tai nạn. Chúng tôi đề nghị giao Hội đồng Điều phối ASEAN xây dựng kế hoạch kỷ niệm thiết thực về sự kiện Cộng đồng ASEAN ra đời.
4. Về kiểm điểm và định hướng quan hệ đối ngoại của ASEAN
Việt Nam đề nghị ASEAN gia tăng vai trò và hợp tác với các đối tác tại các diễn đàn khu vực; phát huy vai trò chủ đạo trong diễn đàn Đông Á; xây dựng một khuôn khổ các quy tắc ứng xử và hợp tác tương tự như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) mở rộng ra phạm vi toàn Đông Á.
Là điều phối viên quan hệ ASEAN-EU, Việt Nam đề nghị Hội nghị Bộ trưởng ASEAN-EU lần thứ 20 sắp tới cần bàn kỹ việc tăng cường quan hệ đối tác ASEAN-EU, trong đó có đề xuất của EU về tổ chức các cuộc gặp cấp cao giữa Lãnh đạo hai Bên. Chúng tôi cũng ủng hộ đề xuất rà soát và đề ra những định hướng chỉ đạo về việc tăng cường quan hệ đối ngoại của ASEAN.
Thưa quý vị,
Việt Nam trân trọng cảm ơn và đánh giá cao sự đóng góp quan trọng của Tổng thống In-đô-nê-xi-a Xu-xi-lô Bam-bang Giu-đô-giô-nô vào quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Xin chúc Ngài Tổng thống mọi điều tốt đẹp.
Reuters: Trung Quốc kêu gọi Việt Nam ‘trấn áp bạo loạn’ và đưa ra ‘cảnh báo về du lịch’. Theo hãng tin Reuters từ Bắc Kinh, hôm 17/5 trích nguồn từ Tân Hoa Xã của Trung Quốc cho hay Bộ trưởng Công an của Trung Quốc đã thúc giục Việt Nam vào ngày thứ Bảy có các biện pháp cứng rắn để ngăn chặn các hành động được cho là bạo lực chống Trung Quốc và trừng phạt những người bạo động sau các vụ tấn công gây chết người vào đầu tuần này.
Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết (nguyên Đại biểu Quốc hội) nói với BBC:
Bạo động xảy ra tại công trường dự án Formosa, nơi có khoảng 4000 công nhân TQ
Facebookers Việt đồng lòng thay avatar hướng về Biển Đông
Hình ảnh biết nói khi tàu Trung Quốc uy hiếp tàu Việt Nam
DIỄN ĐÀN CỦA CHÚNG TA 
Tại London đang diễn ra biểu tình chống Trung Quốc.